Кіріспе

Бракхилайма – адамның асқазан-ішек жолына инфекция тарататын трематодалар туысы.

Эпидемиология және жұқтыру

Адамда Brachylaima жұқтырудың (брахиламиаз деп аталады) алғашқы тіркелген жағдайы 1996 жылы тіркелді, ал келесі 4 жылда 8 жағдай анықталды. Диагноз Австралиядан бастап Испанияның Барселона, Бильбао, Мадрид, Тудела, Валенсия және Сарагоса қалалары сияқты әлемнің басқа аймақтарына тарады. 2020 жылы Франциядағы шағалақтардың Brachylaima екі түрінің метацеркарияларымен жұқтырғаны хабарланды. Сонымен қатар, 2022 жылы Ұлыбританиядағы зерттеу Нотингем қаласындағы жабайы құрлықтық гастропод түрлерінде үш Brachylaima (Brachylaima arcuate, B. fuscata және B. mesostoma) табылды. Жұқтыру, негізінен, Cornu aspersum (Pulmonata: Stylommatophora) сияқты жұқтырған, толық пісірілмеген (немесе шикі) құрлықтық гастроподтарды жеу арқылы жүреді. Гастроподтар Brachylaima түрлерінің құрлықтағы тіршілік циклында бірінші және екінші аралық иелер рөлін атқарады. Бірінші аралық иеде жыныссыз спороцисттер орналасады және олардың шырышты бездері арқылы серкариялар бөлінеді, олар тері арқылы басқа гастроподтарды жұқтырады. Екінші аралық иеде бүйректерінде қабықсыз метацеркариялар (мысалы, Cochlicella acuta, Cernuella virgata және Theba pisana) кездеседі. Бұл түрдің нақты иелеріне амфибиялардың, құстардың, сүтқоректілердің және бауырымен жорғалаушылардың түрлі түрлері жатады. Алғашында, инфекция балалардың шаяндарды қасақана жеуінен, ал ересектердің көкөністермен бірге шаяндарды кездейсоқ жұтуынан туындайды деп есептелді. Бұл кейбір аймақтарда дұрыс болғанымен, кейбір жерлерде адамдар осы шаяндарды тағам ретінде белсенді түрде пайдаланады. Бір зерттеу Испанияның Тудела қаласында тағам ретінде сатылатын шаяндарда паразиттің таралу деңгейінің жоғары екенін көрсетті, бірақ бұл көрсеткіш жыл бойы ауытқиды, ең жоғары деңгейі күзде байқалады. Бұл жағдай көптеген испан елдерінде халық арасында алаңдаушылық тудырып отыр. Бұл түрдің жұмыртқалары нәжісте/топырақта 12 айға дейін тірі қалуы мүмкін. Спороцист инфекциясы жұмыртқаны жұтқаннан кейін 7–10 аптадан кейін дамиды.

Диагностика

Диагноз нәжістің зертханалық тексеруі арқылы қойылады, мақсаты – паразит жұмыртқаларын табу. Бірақ бұл зертхана қызметкерінің біліктілігі мен техникасына тікелей байланысты. Мұндай жағдайларда басқа ауруханалардың зертханалары бұрын дұрыс диагноз қоймаған, және тек Оңтүстік Австралияның Аделаида қаласындағы Вудвиллдегі Королева Елизавета ауруханасындағы тексеруден кейін ғана анықталған.

Емдеу

Празиквантелмен бір рет емдеу симптомдардың толыққанды жоғалуына және нәжістен жұмыртқалардың толығымен тазаруына себеп болады.