Кіріспе

Сент-Марта төбесі – Англияның Суррей графтығындағы Сент-Мартада, Гилдфорд қаласы мен Чилворт ауылының арасындағы маңызды нысан. Бұл графтықтағы ең биік 18-ші төбе және Гринсэнд қырқасында орналасқан, осы жағдайда Солтүстік Даунсқа ең жақын нүктеде. Гилдаун Мэрроу Даунынан солтүстікке қарай басталып, Гилдфорд және Мэрроу приходтарында жалғасады. Төбеден Ньюленд бұрышының жартылай панорамасы көрінеді, ол да Суррей тауларының табиғи көркемдік аймағында (AONB) орналасқан. Шіркеуі – шағын приходтың басты мүмкіндігі, ол оңтүстікке қарай Чилворт көшелеріне дейін созылады, және 12 ғасырлық алдыңғы құрылысынан (1848-1850 жылдары Генри Вудермен қайта салынған) сақталған ортағасырлық тас элементтерін қамтиды. Көптеген адамдар төбедегі шіркеуде үйлену тойларын өткізеді, әсіресе приходтың сирек қоныстанған аумағынан келгендер. Төбеден шығыстан батысқа қарай Қажылар жолы өтеді, әдетте бұл жол Солтүстік Даунста орналасқан.

Тарих

Бұл жерде мегалит және неолит дәуірлерінен, яғни б.з.б. 3500 жылдан бастап табылған бірнеше артефакттар бар. Шіркеудің астында қола дәуірінен қалған деп есептелетін бес дөңгелек топырақ жұмыстары бар. Олар 1953 жылы қазылып алынды, бірақ біреуі кейіннен су қоймасының құрылысы салдарынан жойылды. Бұл төбенің бастапқы аты – «Қасиеттілер мен шейіттер төбесі» болған, ал шейіт – Кентерберилік Әулие Томас. Кейбір ортағасырлық құжаттардағы мәліметтерге сәйкес, шіркеу «мартерхилл» орналасқан жерімен аталған. Жергілікті дәстүр бойынша, төбе осылай аталуының себебі – саксон дәуірінде осы жерде ерте христиан шейіттері өртелуі. Бұл орынның тағы бір қызықты тарихи ерекшелігі – бұл жердің 19 ғасырдың соңына дейін, әсіресе Қайырлы жұма күні Сент-Марта төбесінде өткен ежелгі халықтық дәстүрлердің ортасы болғаны. «Гилдфорд маңында Қайырлы жұма күні Әулие Марта (немесе Шейіт) төбесіне қажылық жасау дәстүрі бар. Барлық елді мекендерден жастар мен қыздар, қарттар мен балалар сол жерге жиналады, Суррейдегі ең әдемі орындардың бірінде, төбенің көгалды шатырында тұрған ежелгі Норман шіркеуінің толық көрінісінде музыка мен бимен уақыт өткізеді. Бұл қажылықтың бастауы қандай болса да, ол қазіргі ұрпақтың талғамына сай келеді».

Көрнекті орындар

Сент-Марта шіркеуі (соның ішінде Сент-Марта төбедегі шіркеу деп те аталады) Historic England тарихи ғимараттарды қорғау бағдарламасы бойынша II дәрежелі тізімде тұр. Ғимарат төбенің үстінде орналасқан және тек жаяу жолмен ғана қол жетімді. Ішкі кеңістігі қарапайым, сәнді стильде жасалған, жиһаздарының көп бөлігі 1850 жылдан кейін орнатылған, бірақ 12 ғасырға жататын крещение тасы бар (1850 жылы қайта өңделгенімен). Қазіргі уақытта Сент-Мартаға арналған шіркеу Англиядағы үш шіркеудің бірі болып табылады: тағы бір мысалы – Нотингем қаласына жақын Брокстоудағы Сент-Марта шіркеуі. Үшіншісі – Гертфордширдегі Тринг қаласындағы методист шіркеуі. Бұл аймақ ерекше қорғалатын табиғи аумаққа (SSSI) кіретін құрғақ далалық өсімдіктер қауымдастығы, соның ішінде бірнеше ерекше қышқыл топырақты шөптесін өсімдіктері үшін енгізілді. Таудың басқа бөліктерінде де құрғақ далалық өсімдіктер қалдықтары сақталған. Сент-Марта тауының батыс бөлігі жалпы пайдаланудағы жер болып тіркелген. Таудың биіктігі 574 фут (175 метр) және ол графтықтағы ең биік 18-орынды алады; Суррейдегі ең биік 20 таудың көпшілігі сияқты, ол Гринсэнд қырқасының шашыраңқы бөлігі болып табылады. Таудың төменгі жағында Чилворт поместьесі орналасқан.