Кіріспе
Эпистула Моралес ад Луцилиум (латынша "Люцилиусқа арналған моральдық хаттар"), сонымен қатар Моральдық хаттар және Стоиктің хаттары деп аталады, – бұл жас Сенеканың император Нерон үшін он жылдан астам қызмет еткеннен кейін, өмірінің соңында, зейнетке шыққанда жазған 124 хаттан тұратын жинақ. Олар Сицилияның сол кездегі прокураторы Люцилий Кішіге арналған, ол Сенеканың жазбалары арқылы ғана танымал. Сенека мен Люцилийдің қалай хат алмасып жүргеніне қарамастан, Сенеканың хаттарды үлкен оқырман қауымы үшін жазғаны айқын. Хаттар көбінесе күнделікті өмірден алынған бір байқаудан басталып, содан кейін осы байқаудан туындаған мәселе немесе принципке көшеді. Соның нәтижесінде философиялық толғаныстардың күнделігі немесе нұсқаулық пайда болады. Хаттар стоик философиясының өлімді жек көру, дананың қайраттылығы және ізгіліктің жоғары жақсылық ретіндегі сияқты көптеген дәстүрлі тақырыптарына тоқталады.
The Epistulae Morales ad Lucilium (Latin for "Moral Letters to Lucilius"), also known as the Moral Epistles and Letters from a Stoic, is a letter collection of 124 letters that Seneca the Younger wrote at the end of his life, during his retirement, after he had worked for the Emperor Nero for more than ten years. They are addressed to Lucilius Junior, the then procurator of Sicily, who is known only through Seneca's writings. Regardless of how Seneca and Lucilius actually corresponded, it is clear that Seneca crafted the letters with a broad readership in mind. The letters often begin with an observation on daily life, and then proceed to an issue or principle abstracted from that observation. The result is like a diary, or handbook of philosophical meditations. The letters focus on many traditional themes of Stoic philosophy such as the contempt of death, the stout heartedness of the sage, and virtue as the supreme good.
Жазу
Ғалымдар әдетте бұл хаттар Сенека жазған ретімен орналасқанына келіседі. 124 хат жиырма қолжазба томға жинақталған, бірақ жинақ толық емес. Аулус Геллий (2-ғасырдың ортасы) «жиырма екінші кітаптан» үзінді келтіреді, сондықтан кейбір хаттар жоғалған. Дегенмен, 91-ші хатта айтылған Лиондағы өрт Сенеканың өлімінен бір жыл бұрын (65 жылдың көктемінде) болғандықтан, жоғалған хаттардың саны көп емес деп есептеледі. Олар кең оқырман қауымын ескере отырып, Сенека заманында кең таралған хат жанрында жазылған. Сенека Цицеронның Аттикусқа жазған хаттары мен Эпикурдың хаттарын еске алады, сондай-ақ ол Платонның хаттарымен және Горацийдің хаттарымен таныс болған болуы мүмкін. Алайда, мұқият әдеби өңдеуге қарамастан, олардың нақты хаттар екендігіне күмән келтіруге ешқандай себеп жоқ. Егер екі автордың да императорлық пошта қызметіне қол жеткізілген болса, Орталық Италиядан Сицилияға хат жеткізуге төрт-сегіз күн уақыт кеткен. 18-ші хат желтоқсан айында, Сатурналия мерекесі алдында жазылған. 23-ші хатта 63 жылы болған суық көктем туралы айтылады. Басқа да уақыт белгілеулер мүмкін, әсіресе егер 23 және 67-ші хаттар бір көктемге қатысты болса, онда уақыт шкаласын бір жылға қысқартуға болады. Сенека сонымен қатар Публилий Сирустың сөздерін келтіреді, мысалы, «Философтың уединениесі туралы» сегізінші хатында.
Баспа басылымдары
Хаттар алғаш рет 1475 жылы Неаполь қаласында басылды. Олар Сенеканың басқа да еңбектерімен, сондай-ақ үлкен Сенеканың шығармаларымен бірге жарық көрді. Ол өзінің эсселерін олардың үлгісінде жазды. Біріншісі – Сенека философиялық логиканы сынағанымен, өзінің еңбектерін де сол мәнсіз пікірталаспен толтырды, бұл Эразмды Квинтилианның Сенеканың философ ретіндегі беделіне қарсылығын қолдауға жетеледі. Екіншісі, Эразм хаттарды нағыз хаттар емес, жасырын эсселер деп есептеді: «Сенеканың хаттарында басқа хаттарға ең бағалы қасиет – нақты жағдайдың шынайы бейнесі жоқ».