Кіріспе

Сканерлеуге негізделген сауда (СБТ) – бұл жеткізушілердің тауарлар сату орнында сканерленгенге дейін бөлшек саудагерлердің қоймаларындағы немесе дүкендердегі тауар қорына меншік құқығын сақтайтын процесс. Өндірушілер немесе фермерлер сияқты жеткізушілер өнімді тұтынушы сатып алғанға дейін оның меншігінде ұстайды, содан кейін дүкен немесе сату орны жеткізушіден өнімді сатып алып, тұтынушыға қайта сатады. Азық-түлік секторының сарапшыларының бағасынша, 2020 жылы азық-түлік тауарайларындағы тұтыну тауарларының 21 миллиард долларлық көлемі сканерлеуге негізделген сауда арқылы жүзеге асырылған, бұл жалпы сатудың шамамен 3% құрайды.

Тарих

Дәстүрлі түрде сканерлеуге негізделген сауда бағдарламалары, бөлшек саудагер мен оның сканерлеуге негізделген сауда жеткізушілері арасында дүкендердің орналасқан жерлері (Ұйымдық құрылым 816), тауарлар (Бағалар/сату каталогы 832), күнделікті сатулар (Өнімнің белсенділік деректері 852), түскен тауарлар (Қабылдау туралы хабарлама 861), есеп-шоттар (Шот-фактура 810) және төлемдер (Төлем туралы хабарлама 820) туралы ақпаратты синхрондау үшін электрондық деректерді алмасу шешімдерін негізгі компонент ретінде пайдаланады.

Артықшылықтары мен кемшіліктері

Журналдар индустриясында SBT-ны толыққанды енгізу бөлшек саудагерлер мен жеткізушілерге жыл сайын 220 миллион доллар көлемінде операциялық үнемдеуді қамтамасыз етуге мүмкіндік береді деп бағаланады. SBT бөлшек саудагерлермен қарым-қатынасты жақсартуға ықпал етеді. Жеткізуші үшін ең маңызды бәсекелестік артықшылығы – бөлшек сауда серіктесінің ұйымындағы ынтымақтастық пен ашықтықты арттыру, соның ішінде бөлшек саудаға қызмет көрсету үшін сату қызметкерлерінің шығындарын төмендету. SBT-ге тән координацияланған "екі тарапты тауар ақпаратын синхрондау тәсілін" пайдалану арқылы жеткізушілер сатушылардың негізгі тауар ақпаратын клиенттерге жеткізуге, оны тексеруге және сұрақтарды шешуге жұмсайтын уақытын 7%-дан 13%-ға дейін қысқартқанын хабарлады. Серіктестер SBT қарым-қатынасының басында тауар, баға, акциялар және шығындар сияқты егжей-тегжейлі мәселелер бойынша келіскенде, жеткізушілер клиенттерге жақсы қызмет көрсетуге және есеп айырысу мен шот-фактуралар бойынша туындайтын мәселелерді азайтуға мүмкіндік алады. Жақсартылған қарым-қатынастар жеткізушілерге бөлшек саудада эксклюзивтілік алу үшін SBT-ны бәсекелестік құрал ретінде пайдалануға мүмкіндік береді. SBT жеткізушілері бөлшек саудагерлерге ұсыныс жасап, барлық өнімдерінде SBT пайдалануға және бұл үшін дүкендерде эксклюзивтілік алуға барған сайын белсенді болып келеді. Тағы бір артықшылығы – сатудың өсуі. SBT жеткізушілері сканерлеуге негізделген сауда моделіне көшу арқылы сатудың 1%-дан 5%-ға дейін артатынын болжады. Бірақ бұл сала үшін жүргізілген зерттеулерге қарамастан, сату SBT арқылы өспейді. Дүкенде жеткілікті өнім болғанша, газеттердегі сату көлемі өзгеріссіз қалады. Шындығында, өнімнің ұрлануы сканерленбеген сатуға байланысты, қор нақты сатуға сәйкес келтірілгенде төмендейді, тек пайдаланылған өнім емес. SBT өнім сатудың ашықтығын жақсартуға да мүмкіндік береді. SBT бағдарламаларының аясында жеткізушілер тауарлар бойынша дүкендер бойынша сату туралы күндізгі мәліметтерді алады. Бұл ақпарат жеткізушіге өнім сату туралы жаңартылған ақпаратты ұсынып, сатуды болжау және қорды басқаруда көмектеседі. Сонымен қатар, қордың құны да төмендейді. Жеткізуші тауарларын жеткізу тізбегінде бөлшек саудагерлердегі қордың құны азаяды. SBT-мен өнімдерді жеткізу жеке тауарлардың дүкендегі қорына негізделген. Жеткізу тізбегінде (әдетте жеткізушілердің агенттері/саудагерлері/көтерме саудагерлері) сақталатын өнімнің көлемі айтарлықтай азаяды. Бұл әдетте сатуға жарамсыз өнімнің азаюына әкеледі: жеткізушілер SBT-ны сатуға жарамсыз өнімдерге байланысты шығындарды төмендету үшін пайдаланады (мысалы, тоқтатылған, зақымдалған немесе мерзімі өткен өнімдер, бөлшек саудагерлер қайтарып беретін). SBT сканерленген сату деректеріне көбірек ақпарат беруді қамтамасыз етеді, бұл жеткізушілерге сұраныс тізбегін жақсырақ түсінуге және ескіруді болжап, азайтуға, сондай-ақ жалпы кірістілікті арттыруға мүмкіндік береді. Тағы бір мүмкіндік – нарыққа шығу уақытын қысқарту. SBT жеткізушілерге жаңа өнімдерді бөлшек сауда орындарына сатушы үшін ешқандай тәуекелсіз енгізуге мүмкіндік береді, өйткені жеткізуші сатылым орнында сканерленгенге дейін қордың иесі болып қала береді. Бұл жеткізушіге жаңа тауардың өнімділігін анықтауға және кең ауқымды іске қосу алдында таңдауды түзетуге мүмкіндік береді. Нәтижесінде тұтынушы үшін жақсырақ сауда тәжірибесі және бөлшек саудагер мен жеткізуші үшін сатудың өсуіне қол жеткізіледі, өйткені өнім бойынша "сарапшы" – жеткізуші, қорды таңдауға жауапты. Жаңа ЖҚҚ өнімдерін енгізу үшін орташа есеппен төрт апта уақыт қажет. "Жетілдірілген" тауарды синхрондау бизнес-процестерін енгізу және сканерлеуге негізделген саудаға тән тауарды бекіту процесін жою уақытты кем дегенде екі есеге қысқартады. Скенингке негізделген сауданың басқа да кемшіліктері болуы мүмкін, мысалы, қордың азаюы. Сонымен қатар, қызметкерлердің өздері үшін жүк жөнелтушілердің тауарын алып, ұрлап, сыйға тартқаны немесе тіпті алынып, сақтағаны белгілі; мұны жасау сатушының меншігіндегі өнімді ұрлаудан гөрі жұмыс беруші сатушының кірісіне зиян келтірмейді деп ойлауға болады. Сонымен қатар, басшылық сканерлеусіз сату арқылы кіріс алуы мүмкін, сондықтан барлық сату тікелей пайдаға түседі, бірақ мұндай әрекет – заңсыздық және ауыр сот ісіне және жеткізушілермен бұзылған қарым-қатынасқа әкелуі мүмкін, бұл ұрлық кезінде кірістің шағын өсуінен де көп зиян келтіреді. Бөлшек саудагерлер үшін SBT-ны енгізу мақсат ретінде қарастырылады, өйткені ол ақшаны үнемдеуге және клиенттердің қанағаттануын арттыруға көмектеседі. Бөлшек саудагерлер SBT-ға көшуден мынадай артықшылықтарды алады:

Сатудың артуы мүмкін, әдетте жеткізушінің дүкенде өнімді көрсетуге, сөрелердегі бос орындарды толтыруға және жоспарланған орналасу сақталуын қамтамасыз етуге көбірек уақыт жұмсауының нәтижесінде. Сонымен қатар, бірнеше бөлшек саудагерлер жеткізушілердің апта ішінде әр дүкенге қосымша тоқтау жасап, өнімдерді көрсетуге және тауардың таусылмауына жол бермеуге мүмкіндік алатынын айтты. Salmon and Associates компаниясы "бір азық-түлік дүкенінің сатуы олар сынаған барлық өнім санатында өсті. Сатудың өсуі өнім санатына байланысты 1%-дан 5%-ға дейін құрады" деп хабарлады. SBT шот-фактураларды/тапсырыстарды өңдеуге кететін шығындарды азайтуға мүмкіндік береді. Бөлшек саудагерлер SBT жеткізушілерін өңдеу құны "қалыпты" жеткізушілерге қарағанда әлдеқайда төмен екенін хабарлады, өйткені тауарлар, бағалар, акциялар және жеңілдіктер бойынша даулар алдын ала келісімдерге және жеткізушілер мен бөлшек саудагерлер арасындағы ақпаратты синхрондау үшін Электрондық деректер алмасу (EDI) жүйесін пайдалану арқылы айтарлықтай азаяды. Schnuck Markets компаниясы шот-фактураларды қайта қарауға кеткен уақыт екі есеге қысқартылып, шот-фактура бойынша есептерді шамамен 70%-ға азайтуды хабарлады.

Ерте тарих

1998 жылы аймақтық журналдар мен газеттерді тарататын Current News компаниясы бөлшек сауда орындарына сканерлеу негізінде сауда жасауды ұсынатын алғашқы дистрибьюторлардың бірі болды. 2000 жылы Азық-түлік өндірушілер қауымдастығы (GMA) бұл концепцияны Миссури штатының Сент-Луис қаласындағы Schnuck Markets және Калифорния штатының Беркли қаласындағы Andronico's Market дүкендерімен, сондай-ақ он екі жеткізушімен бірге сынақтан өткізді. Бөлшек сауда орындарында сату 3%-ға 4%-ға дейін, ал жеткізушілер үшін 2,5%-тан 5,2%-ға дейін өсті. Тауарлардың дұрыс бағаланбауы 70%-ға төмендеді.

Дәрі-дәрмектерді тікелей дүкенге жеткізуге қатысты

Скенированиеге негізделген сауда негізінен дүкенге тікелей жеткізу арқылы таратылатын өнімдерге қолданылады, бұл әдетте DSD деп аталады. Скенированиеге негізделген сауданың DSD өнімдеріне ең көп қолданылатын мысалдары – бау-бақша тұқымдары, DVD/Blu-ray дискілері, газеттер мен журналдар. Көбінесе барлық газеттер мен журналдар бөлшек сауда орындарына DSD арқылы таратылады. Бір сатушының талдауынша, "АҚШ-тағы ірі бөлшек сауда желілерінің көпшілігі – CVS, Safeway, Kroger, Ahold бөлімшелері, A&P және оның еншілес компаниялары, Hess, Barnes & Noble және Rite Aid сияқты компаниялар газет бизнесін SBT моделі бойынша жүргізеді". Poff-тың сөзінше, "көптеген [сауда орындары] қадағалауды жүзеге асыру үшін үшінші тарап серігіне сенеді".