Кіріспе

Еуропалық Одақтың агенттігі

Еуропалық Одақтың киберқауіпсіздік агенттігі – өзін-өзі ENISA деп атау, бастапқы атауының аббревиатурасынан алынған – Еуропалық Одақтың агенттігі болып табылады. Ол 2005 жылдың 1 қыркүйегінен бастап толыққанды жұмыс істейді. Агенттік Грекияның Афина қаласында орналасқан, сондай-ақ Бельгияның Брюссель және Грекияның Ираклион қалаларында кеңселері бар. ENISA 2004 жылы No 460/2004 ЕО регламентімен Еуропалық желі және ақпараттық қауіпсіздік агенттігі деген атпен құрылды. ENISA-ның регламенті – Еуропалық Парламент пен Кеңестің 2019 жылғы 17 сәуірдегі No 2019/881 ЕО регламенті (Еуропалық Одақтың киберқауіпсіздік агенттігі) және ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың киберқауіпсіздігін сертификаттау туралы, сондай-ақ ЕО Регламент No 526/2013 (Киберқауіпсіздік туралы акт) күшін жою туралы. ENISA – Еуропада киберқауіпсіздіктің жоғары деңгейін қамтамасыз етуге бағытталған Одақтың агенттігі. 2004 жылы құрылған және ЕО Киберқауіпсіздік туралы актісімен күшейтілген Еуропалық Одақтың киберқауіпсіздік агенттігі ЕО киберсаясатына үлес қосады, киберқауіпсіздік сертификаттау схемалары арқылы АКТ өнімдерінің, қызметтері мен процестерінің сенімділігін арттырады, мүше мемлекеттермен және ЕО органдарымен ынтымақтасады және Еуропаны болашақтағы кибершақыруларға дайындалуға көмектеседі. Біліммен бөлісу, әлеуетті арттыру және хабардар ету арқылы Агенттік өзінің негізгі мүдделі тараптарымен бірлесіп, байланысты экономикаға сенімділікті арттыру, Одақтың инфрақұрылымын нығайту және, ең бастысы, Еуропа қоғамын және азаматтарын цифрлық түрде қорғау үшін жұмыс істейді.

Ұйым

ENISA атқарушы директор басқарады және оған ақпараттық және коммуникациялық технологиялар саласы, тұтынушылар топтары және академиялық сарапшылар сияқты мүдделі тараптарды білдіретін сарапшылардан тұратын қызметкерлер көмектеседі. Агенттікті атқарушы кеңес пен басқарушы кеңес қадағалайды, олардың құрамына ЕО мүше мемлекеттерінің, ЕО Комиссиясының және басқа да мүдделі тараптардың өкілдері кіреді. 2004 жылы мүше мемлекеттерге бейресми анықтамалық нүкте ретінде құрылған Ұлттық байланыс қызметкерлері желісі 2019 жылғы 27 маусымнан бастап ENISA-ның заңды органына айналды. Ұлттық байланыс қызметкерлері желісі ENISA мен мүше мемлекеттер арасында ақпарат алмасуды жеңілдетеді. Агенттікке сондай-ақ «тағайындалған мүшелерден» және «жеке тұлға ретінде» тағайындалған мүшелерден тұратын Консультативтік топ та көмектеседі, барлығы 33 мүше Еуропаның түкпір-түкпірінен. Консультативтік топ мүдделі тараптарға қатысты мәселелерге назар аударады және оларды ENISA назарына жеткізеді. Өз міндеттерін орындау үшін агенттіктің 2019 жылға арналған бюджеті шамамен 17 миллион еуроны құрайды және 109 штаттан тыс қызметкері бар. Бұдан өзге, агенттікте тағайындалған ұлттық сарапшылар, тәжірибеден өтушілер және уақытша агенттер сияқты басқа да қызметкерлер жұмыс істейді. 2019/881 регламенті күшіне енгеннен кейін агенттікке қосымша сарапшыларды тарту жоспарлануда. 2010 жылы комиссар Нели Крос Еуропалық Комиссияның агенттікті күшейтуді қалайтынын мәлімдеді. Агенттіктің мандаты 8 миллион еуролық жылдық бюджетпен 2012 жылға дейін ұзартылды, бұл басшылықты доктор Удо Хельмбрехт жүзеге асырды. ENISA-ның мандатын тұрақты етуге дейін жасалған соңғы ұзарту 2013 жылғы 21 мамырдағы 526/2013 Еуропалық Парламент пен Кеңестің регламенті (ЕС) 460/2004 регламентін жою туралы ЕО шешімі арқылы жасалды. 2019 жылғы 27 маусымнан бастап ENISA мерзімі шексіз мерзімге құрылды. ENISA штаб-пәтері, оның ішінде әкімшілік және қолдау функциялары бастапқыда Грекияның Ираклион қаласында орналасқан. Алыс орналасқан жерді таңдау бастапқыда даулы болды, әсіресе Грекия агенттіктің мандаты туралы келіссөздер жүргізілген кезде Еуропалық Одақ Кеңесінің төрағасы болғандықтан. Бұдан өзге, агенттіктің 2009 жылғы қазан айынан бері Афинада байланыс кеңсесі бар. 2013 жылы ол Криттен Афинаға ондағы қызметкерлерінің үштен бірін көшірді. 2016 жылы Бюджет комитеті ENISA-ның Ираклион кеңсесін жабу туралы ұсынысын қолдады. 2019 жылдан бері ENISA Грецияда екі кеңсеге ие: штаб-пәтері Афинада және Грекияның Ираклион қаласындағы екінші кеңсе. 2021 жылғы маусымда Еуропалық Комиссия Брюссельде ENISA кеңсесін құруға келісім берді. 2019 жылы агенттік Еуропалық Одақтың Шығыс серіктестігіне мүше мемлекеттердегі киберқауіпсіздікті нығайтуға бағытталған «Еуропалық киберқауіпсіздік Шығыс жобасын» іске қосты. 2022 жылғы 4 қазанда агенттік Афинада Еуропалық Одақтың Шығыс серіктестігіне мүше мемлекеттермен киберқауіпсіздік саммитін өткізді. Армения, Әзірбайжан, Грузия, Молдова және Украина өкілдері құқықтық базалар, үздік тәжірибелер және ЕО-мен ынтымақтастықты арттыру мәселелерін талқылады. 2022 жылдан бері агенттік «Халықаралық киберқауіпсіздік сынағы» деп аталатын киберқауіпсіздік байқауын өткізеді.