Халықаралық қатынастардағы «жағалау тепе-теңдігі» стратегиясы
Offshore balancing
Халықаралық қатынастардағы «жағалау тепе-теңдігі» стратегиясы – ықтимал қарсыластарды ұстау үшін аймақтық державаларды пайдалану. АҚШ саясатына қарама-қарсы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Халықаралық қатынастардағы стратегиялық ұғым
Strategic concept in international relations
Оффшорлық теңгерім – халықаралық қатынастардағы реалистік талдауда қолданылатын стратегиялық ұғым. Ол, ірі державаның әлеуетті қауіпті күштердің күшеюін шектеу үшін, басым аймақтық державаларды пайдалану стратегиясын сипаттайды. Бұл стратегия АҚШ-тың басым стратегиясы – либералды гегемонияға қарсы тұрады. Оффшорлық теңгерім ірі державаға құрлықтағы өрісдерден шығып, өзінің теңіздік мүмкіндіктерін әлемнің үш маңызды геосаяси аймағына – Еуропаға, Парсы шығанағына және Солтүстік-Шығыс Азияға шоғырландыруға шақырады.
Offshore balancing is a strategic concept used in realist analysis in international relations. It describes a strategy in which a great power uses favored regional powers to check the rise of potentially hostile powers. This strategy stands in contrast to the dominant grand strategy in the United States, liberal hegemony. Offshore balancing calls for a great power to withdraw from onshore positions and focus its offshore capabilities on the three key geopolitical regions of the world: Europe, the Persian Gulf, and Northeast Asia.
Тарих
Кристофер Лейн 1997 жылғы мақаласында "оффшорлық теңгерім" терминін енгізуді өзіне жатқызады. Джон Миршаймер, Стивен Уолт, Роберт Пейп, Эндрю Латэм, Патрик Портер және Эндрю Басевич сияқты стратегия саласындағы бірнеше сарапшылар бұл тәсілді қабылдады. Олардың пікірінше, оффшорлық теңгерімнің тарихи түбірі Ұлыбританияның Еуропаға қатысты ұлы стратегиясында жатыр, оны АҚШ және Жапония тарихтарының әртүрлі кезеңдерінде қабылдап, іске қосты. Саяси ғалым Джон Миршаймердің Чикаго университетіндегі "Американың ұлы стратегиясы" курсында айтуынша, оффшорлық теңгерім 1930 жылдары, сондай-ақ 1980-1988 жылдардағы Иран-Ирак соғысында АҚШ қолданған стратегия болды. Миршаймердің сөзіне қарағанда, 1940 жылдары АҚШ Ұлыбританияға "Ленд-Лизинг" көмегін берген кезде, демократия үшін күрескен емес, оның арсеналы болғандықтан оффшорлық теңгерімді іске қосты. Бұл оффшорлық теңгерімнің қағидаларына сәйкес келеді, себебі АҚШ бастапқыда американдықтардың өмірін еуропалық қақтығысқа тартуды қаламады. АҚШ Иран-Ирак соғысында жеңілген тарапты (Иракты) қолдап, аймақтық гегемонның пайда болуына жол бермеді, ол әрі қарай американдық ықпалға қауіп тудыруы мүмкін еді. Бұған қоса, халықаралық қатынастарда күштердің шамамен теңгерімі болған кезде, мысалы 1930 жылдары болғандай, оффшорлық теңгерім изоляционизм сияқты көрінуі мүмкін. Бұл стратегия АҚШ пен КСРО арасындағы "суық соғыс" кезінде де қолданылды.
Christopher Layne attributes the introduction of the term "offshore balancing" to himself in his 1997 article. Several experts on strategy, such as John Mearsheimer, Stephen Walt, Robert Pape, Andrew Latham, Patrick Porter, and Andrew Bacevich, have embraced the approach. They argue that offshore balancing has its historical roots in British grand strategy regarding Europe, which was eventually adopted and pursued by the United States and Japan at various points in their history. According to political scientist John Mearsheimer, in his University of Chicago "American Grand Strategy" class, offshore balancing was the strategy used by the United States in the 1930s and also in the 1980–1988 Iran–Iraq War. Mearsheimer argues that when the United States gave Lend Lease aid to Britain in the 1940s, the United States engaged in offshore balancing by being the arsenal of democracy, not the fighter for it. That is consistent with offshore balancing because the United States initially did not want to commit American lives to the European conflict. The United States supported the losing side (Iraq) in the Iran–Iraq War to prevent the development of a regional hegemon, which could ultimately threaten American influence. Furthermore, offshore balancing can seem like isolationism when a rough balance of power in international relations exists, which was the case in the 1930s. It was also the strategy used during the Cold War between the United States and Soviet Union.
Теория
"Офшорлық теңгерім" деп аталатын ұлы стратегия, алып державаға әлемде ірі әскери күштерді орналастыру шығындарына бармай-ақ өзінің күшін сақтап қалуға мүмкіндік береді. Оны ресми федерализмге ұқсас бейресми империя түрінде қарастыруға болады (мысалы, Британ империясының кеш сатысындағы Императорлық федерация туралы ұсыныс). Офшорлық теңгерімдеу, атауынан көрініп тұрғандай, Еуразия шеңберіндегі арал мемлекеттері мен АҚШ сияқты оқшауланған алып державалар ғана қолдана алатын стратегия. Бұл стратегияға сәйкес, мұндай мемлекеттер әлемнің үш маңызды геосаяси аймағында – Еуропа, Парсы шығанағы және Солтүстік-Шығыс Азияда – күш тепе-теңдігін сақтауға ұмтылуы керек. Осы үш аймаққа басты назар аударылады, себебі Еуропа мен Солтүстік-Шығыс Азия – әлемнің ірі өнеркәсіптік орталықтары, онда басқа да алып державалар орналасқан, ал Парсы шығанағы – әлемдік мұнай нарығы үшін маңызды. Осы аймақтардан тыс жерде офшорлық теңгерімді сақтаушы басқа да оқиғаларға алаңдамауы керек. Сондай-ақ, офшорлық теңгерімді жүзеге асыруға тырысатын мемлекет алдымен жауапкершілікті жергілікті державаларға жүктеуге және аймақтағы басқа державалардың күші жетпейтіндей болған жағдайда ғана араласуы керек.
The grand strategy of "offshore balancing" arguably permits a great power to maintain its power without the costs of large military deployments around the world. It can be seen as the informal empire analogue to federalism in formal ones (for instance the proposal for the Imperial Federation in the late British Empire). Offshore balancing, as its name implies, is a grand strategy that can be pursued only by island states on the edges of Eurasia and by isolated great powers, such as the United States. The strategy calls for such states to maintain a rough balance of power in the three key geopolitical regions of the world: Europe, the Persian Gulf, and Northeast Asia. The three regions are the focus, since Europe and Northeast Asia are the major industrial centers of the world, which contain all of the other great powers and the Persian Gulf for its importance to the global oil market. Outside of these regions, an offshore balancer should not worry about developments. Also, a state pursuing offshore balancing should first seek to pass the buck to local powers and intervene only if the threat is too great for the other powers in the region to handle.
Мақалалар
Лейн, Кристофер (2002). Теңгерімдік саясаттың жағалауда қайта қаралуы (The Washington Quarterly, 2002 жылдың көктемі)
Layne, Christopher (2002). Offshore Balancing Revisited (The Washington Quarterly, Spring 2002)