Кіріспе

Камерунның Грасфилд аймағында таралған Венго (Vəŋo) немесе Бабунго тілі – Грасфилд тілдерінің бірі және Камерунның Грасфилд аймағындағы Бабунго ауылының венго халқының тілі. Бамонго деп те жазады. Венго халқы өз тілінде ауылдарын венго (vəŋóo) деп, ал тілдерін гханг венго (gháŋ vəŋóo) деп атайды, яғни «венго тілі» деген мағынаны білдіреді. Сондықтан, тіл ресми түрде Венго немесе Венгоо деп тіркелген. Тілдің басқа да аттары: Венги, Пенго, Нго, Нгу, Нга, Нге. Венго тілінде шамамен 14 000 адам сөйлейді. Бабунго халқы тығыз қатар тұрып, тек Венго ауылы мен төңірегінде шоғырланғандықтан, олардың сөйлеуінде айтарлықтай диалектілік айырмашылықтар жоқ. Венго тілінде әртүрлі дыбыс биіктіктері қолданылады, олар сөздердің мағынасын анықтайтын ерекшелік құрайды. Венго тілінің дыбыс жүйесінде дауыстылардың сегіз түрлі биіктік деңгейі немесе тізбегі бар: жоғары, орташа, төмен, жоғары-орташа, жоғары-төмен, төмендеу, төмен-жоғары, төмен-жоғары-орташа. Аймақтағы әлеуметтік-мәдени мәселелерге байланысты венго халқы арасында тілді қолдану (және дәстүрлі Бабунго әдет-ғұрыптары) азайып барады. Көп жағдайда, егер олар Камерунның ағылшын тілді солтүстік-батысында тұрса, ағылшын тілін ана тілі ретінде меңгереді, ал Камерунның франкофондық аймақтарына ұмтылса, француз тілін меңгереді. Батыс Камерунның көптеген тұрғындары Камерун пиджин ағылшын тілінде сөйлейді.

Жазу

лабиализацияланбайды. Дауыссыз дыбыстар преназализацияланған және лабиализацияланған болуы мүмкін.

Әуелі дауыстылар

Венго тілінде тоғыз фонемалық дауыс және бес дифтонг немесе дауысты дыбыстар тізбегі бар.

Дифтонгтар

Венго тіліндегі дифтонгтар – , , , және .

Фонотактика

Кез келген дауыссыз дыбыс сөздің басында немесе буынның басында кездесуі мүмкін, бірақ тек және ғана сөздің соңында қолданылады.