Кіріспе

Пасха кезінде дәстүрлі түрде желетін нан Еуропаның көптеген елдерінде, әсіресе Орталық және Шығыс Еуропада, Пасха мерекесінде нан қолданудың әртүрлі дәстүрлері бар. Дәстүр бойынша, Пасха наны немесе тәттіленген "қасиетті нан" жеу практикасы Византияға, Шығыс католицизміне және православие христиан шіркеуіне дейін жетеді. Тәтті немесе "бал қосылған ашытқылы" нан рецепті классикалық мәтіндерден алынған айғақтарға сүйене отырып, ежелгі грек дәуіріне, тіпті Гомер заманына дейін созылуы мүмкін.

Козунак, кулич және паска

Козунак – Болгариядағы дәстүрлі Пасха наны, ал кулич – әртүрлі ресейлік дәстүрлі Пасха нандарының бірі. Колах – Чехияда Рождествода сақина пішіндес жасалатын дәстүрлі нан. Әдетте, үш сақина бірін-бірінің үстіне қойылып, Қасиетті Үштік символы ретінде бейнеленеді. Украиналық Пасха нандары да Пасха деп аталады, онда көбінесе бай, ақ нан дайындалып, бетіне крест, гүлдер, өрімдер, бидай немесе православие және шығыс католик дінінің элементтерін көрсететін басқа да суреттермен безендіріледі. Румыния мен Молдавияда да Пасха деп аталатын дәстүрлі Пасха наны бар (Пасха термині Шығыс православие дінінде "Пасха" деген мағынаны білдіреді, француз тіліндегі Pâques сөзімен ұқсас. Бұл сөз еврейше "pesah" сөзінен шыққан). Румыниялық Паска ірімшікпен жасалады (әсемдеу үшін ішіне жеміс, жаңғақ немесе шоколад қосылуы мүмкін). Ол көбінесе румындар Пасха мен Рождествода дайындайтын тағы бір дәстүрлі тәтті нанмен бірге табылады.

Пинка мен Попртник

Пинка – Австрия, Хорватия және Словенияда кең таралған Пасха нанының бір түрі. Попртник – Словенияға тән нан. Ол күрделі гүлдік өрнектермен безендіріледі және Пасхамен байланысты әртүрлі символдарды қамтуы мүмкін.

Сирник

Сырнык – ірімшік қосылған жылдам пісірілетін нан (чизкейкке ұқсас), украин православие мәдениетінде ол көбінесе Пасхалық тағам себеттеріне салынады. Бұл себеттер Пасха күні шұжық, шұжық өнімдері, дәмдеуіштер, шоколад, ірімшік және Ұлы Ораза кезінде тыйым салынған басқа да тағамдармен бірге шіркеуге алып барылып, бата алады. Жылдам пісірілетін қамыр жұмыртқа, май, ірімшік, қаймақ, бал, жаңғақ, бадам, қандырылған апельсин қабығы, қаймақ және корицадан жасалады.

Польша

Баба немесе бабка – Польшада Пасха күні дайындалатын торт, бірақ оны поляк еврейлерінің бабка нанымен шатастыруға болмайды. Дәстүрлі бабка биік және цилиндр пішіндес, көбінесе банд тәрізді формада пісіріледі. Оның құрамында жиі құрма, сукад немесе апельсин қабығынан жасалған тәттілік болады, және үстіне глазурь жағылуы мүмкін. Бұл торт Беларусь пен Украинаның батыс аймақтарында да жасалады және паскадан әлдеқайда тәтті болады.

Германия

Пасхаға дейінгі апталарда арнайы Пасха наны сатылады (немісше: Osterbrot, ). Ол ашытқы қамырынан, кішміштен және бадам кесектерінен жасалады. Әдетте, оны тілімдеп кесіп, май жағып жейді. Адамдар оны таңғы асқа немесе шай ішуге (немісше: Kaffee und Kuchen, ) пайдаланады.

Нидерланды

Голландиялық Пасха наны – «стол» деп аталады, құрма және кішміс қосылған жеміс нан, әдетте бадам пастасымен толтырылады. Бұл нан Рождествода жейтін нанның да сол түрі.

Касатиелло

Казатиелло (;) – Неаполь қаласынан шыққан, Пасха мерекесінде дайындалатын ашытылған дәмді нан. Оның негізгі құрамында ұн, май, ірімшік, шұжық, қуырылған май, жұмыртқа және қара бұрыш болады. Нанның аты, ықтималда, неаполитан тіліндегі «казо» сөзінен (итальянша: cacio, 'ірімшік', содан туындаған casatiello) шыққан, ол нан қамырының бір бөлігін құрайтын ингредиент.

Colomba di Pasqua (Көнелік құм)

Colomba pasquale немесе colomba di Pasqua – итальяндық дәстүрлі Пасха наны, екі белгілі итальяндық Рождество десертінің – панетоне мен пандороның Пасхаға арналған баламасы. Коломбаның қамыры панетоне сияқты ұн, жұмыртқа, қант, табиғи ашытқы және маймен дайындалады; панетонеден өзгешелігі, оған көбінесе қанты бар цитрус қабығы қосылады, бірақ жүзім қосылмайды. Содан кейін қамырдан көгершіннің (итальян тілінде colomba) пішіні жасалып, пісіру алдында ірі қант және бадаммен жабылады. Кейбір өндірушілер шоколадпен жабылған нан сияқты басқа да түрлерін шығарады. Коломбаны Миландық нан пісіруші және кәсіпкер Анджело Мотта, Мотта тағамдары өндіретін Рождестволық арнайы панетоненің Пасхалық нұсқасы ретінде коммерцияландырды.

Пастира

Пастира – пісірілген бидай, жұмыртқа, рикотта және апельсин гүлі суымен хоштандырылған неаполитандық торт. Оны көбінесе Рамазан айтуда жейді. Әртүрлі авторлар пастираның пайда болуы туралы әңгімелерді қайталап айтады. Бір әңгімеде ол сирена Партенопамен байланыстырылады, неаполитандықтар оның әдемі әні үшін рикотта, ұн, жұмыртқа, сүт, дәмдеуіштер мен қант сыйлап, ризашылық білдірген. Партенопа осы ингредиенттерді құдайларға ұсынды, олар одан пастира жасады. Тағы бір әңгіме оны құдайша Церераның көктемдік тойымен байланыстырады.

Пения

Пенья – Италияның ауылдық аймақтарында пайда болған, Пасха мерекесінде пісірілетін тәтті нан. Оның құрамына қант, май, жұмыртқа, анис тұқымы және лимон кіреді.

Пасхалық пицца

Pizza di Pasqua – Италияның орталық бөлігінің кейбір аймақтарына тән, ашытылған, дәмді нан, бидай ұны, жұмыртқа, пекорино және пармезан негізінде жасалады. Дәстүрлі түрде Пасха күні таңертеңгі аста немесе Пасха түскі асы кезінде апетиттік ретінде, қайнатылған және киеленген жұмыртқалармен, циаусколомен және қызыл шараппен бірге беріледі, сондай-ақ Пасха дүйсенбісіндегі пикникте де жеуге болады. Панеттоне пішінімен ұқсас, ірімшік қосылған Pizza di Pasqua Марке аймағының, сонымен қатар Умбрияның (онда ол дәстүрлі тағам ретінде PAT статусын алды) ерекше өнімі болып табылады. Сондай-ақ, қантталған жемістермен немесе оларсыз, қант және фиочка, яғни қант мөлдірлерімен жабылған меренге глазуры бар тәтті нұсқасы да бар. Діни сенімдерге сәйкес, Pizza di Pasqua Ұлы бейсенбіде немесе Ұлы жұмада дайындалуы керек, оны тек Пасха күні, яғни ораза мен тыйымдардың аяқталуымен жеуге рұқсат етіледі. Дайын болғаннан кейін, Pizza di Pasqua шіркеуге әкеліп, Пасха күні желінетін басқа тағамдармен бірге киеленуі әдет болған.