Киев синопсисі: ежелгі Ресей тарихының тұңғыш оқулығы
Kievan Synopsis
Киев синопсисі: 1674 ж. жазылған ежелгі орыс тарихының тұңғыш оқулығы. Жаратылыс, құлау және құтқару арқылы тарихты түсіндіреді, сондай-ақ Переяслав шартының маңыздылығын көрсетеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Киев синопсисі немесе Киев синопсисі (Lang ru) деп те аталатын «Синопсис» – 1674 жылы Киевте алғаш жарияланған тарихи еңбек. Ол тарихты жаратылыс, құлдырау және құтқарылу оқиғаларына негізделген, уақытқа қатысты христиандық түсінік арқылы түсіндіреді. Бұл сондай-ақ Переяслав шартының дұрыстығын дәлелдеу мақсатын қойған саяси жұмыс болды, ол казак гетмандығын Ресей патшалығына қосып, Киев қаласының орталық рөлін нығайтты. Иннокентий Гизел «Синопсис» авторы деп есептеледі, бірақ бұл пікірге қарсы даулы мәселелер бар. «Синопсис» – славян тілінде жазылған орыс тарихы бойынша алғашқы оқулық. Ол 19 ғасырдың ортасына дейін кең таралды және отыздан астам басылымда сақталды. Кітап славяндардың тегі мен тұрмыс салтының тарихымен басталып, алғашқы басылымда 17 ғасырдың ортасымен аяқталады. Екінші және үшінші басылымдар (1678 және 1680) 1677-1678 жылдардағы Чигирин жорықтарымен аяқталады. «Синопсис» Киев Русі, Ресейге моңғол шапқыншылығы және Қырым татарларына, Осман Түркиясына және Польшаға қарсы күрес тарихын қамтиды. «Синопсис» авторы орыс патшаларының Киевтің ұлы князьдерінің заңды мұрагерлері екенін мәлімдеді. Бұл еңбек ерекше, себебі барлық шығыс славян халықтарын бір мемлекет билігімен біріктіру идеясы Мәскеуде емес, бұрынғы Киев Русінің оңтүстік-батыс жерлерінде туып, Киевте қалыптасқан. Жұмыстың мақсаты – «бір жағынан, мәскеулік патшаны дәріптеу, екінші жағынан, Киевтің билікке деген өзінің талаптарын қорғау арасындағы шатқақты тепе-теңдікке қол жеткізу». «Синопсис» қосымшасында орыс князьдерінің, Украинадағы поляк воеводаларының, казак гетмандарының және Киев митрополиттерінің тізімдері бар.
The Synopsis, also known as the Kievan Synopsis or Kyivan Synopsis (Lang ru) is work of history, first published in Kiev in 1674. It interprets history through a Christian conception of time focused on the narratives of creation, fall, and redemption. It also had a political purpose to justify the Treaty of Pereyaslav which annexed the Cossack Hetmanate to the Tsardom of Russia while also claiming a central role for the city of Kiev. Innokentiy Gizel is generally considered to be the author of Synopsis, however this is arguable. Synopsis was the first textbook on the subject of Russian history written in any Slavic language. It was rather popular until the mid 19th century and survived some thirty editions. The book began with the history of the origins and lifestyle of the Slavs and ended with the mid 17th century in the first edition. The second and third editions (1678 and 1680) end with the Chyhyryn Campaigns of 1677 1678. Synopsis covers the history of Kievan Rus', the Mongol invasion of Rus', and the struggles against the Crimean Tatars, Ottoman Turkey, and Poland. The author of the Synopsis asserted that the Russian tsars were the legal successors of the Grand Princes of Kiev. Synopsis is notable since it clearly demonstrates that the idea of uniting all East Slavic people under the authority of one state was born not in Moscow but in the south western lands of former Kievan Rus' and designed in Kiev. The purpose of the work is to "achieve a precarious balance between glorifying the Muscovite tsar on the one hand and defending Kiev’s own claims to power on the other." The appendix of the Synopsis contains lists of Russian princes, Polish Voivodes in Ukraine, Cossack hetmans, and Kievan metropolitans.