Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Үлкен словак шопан флейтасы
Large Slovakian shepherd's flute
Фуджара – табор түтігі класына жататын үлкен үрмелі аспап. Ол Словакияның орталық бөлігінде контрабас диапазонындағы бірегей дизайндағы күрделі халықтық шопан флейтасы ретінде пайда болды. Ұзындығы 160-тан 200 см-ге дейін (5'3" – 6'6") және А, G немесе F күйінде қосылады. Дыбыс фуджараның негізгі бөлігінің жоғарғы жағындағы фиппель арқылы шығарылады. Ауа фиппельге аспаптың негізгі корпусына бекітілген, словак тілінде "ауа арнасы" деген мағына беретін vzduchovod деп аталатын кішкентай параллель құбыр арқылы жіберіледі. Фуджарада негізгі жиілікті ойнау мүмкін болғанымен, әдеттегі ойнау техникасы аспапты артық үрлеуге негізделген. Дыбыс камерасының жоғары қатынасы (ұзындығы ішкі диаметрінен әлдеқайда үлкен) музыкантқа үш дыбыс тесігін ғана пайдаланып диатоникалық гамманы ойнау үшін овертонды қолдануға мүмкіндік береді. Фуджара көбінесе тік тұрып ойналады, аспап тік ұсталып, көбінесе оң жамбасқа сүйеніп тұрады.
The fujara is a large wind instrument of the tabor pipe class. It originated in central Slovakia as a sophisticated folk shepherd's overtone fipple flute of unique design in the contrabass range. Ranging from 160 to 200 cm long (5'3" – 6'6") and tuned in A, G, or F. It has three tone holes (also called finger holes) located on the lower part of the main body. The sound is produced by a fipple at the upper end of the main body of the fujara. The air is led to the fipple through a smaller parallel pipe, called vzduchovod in Slovak (meaning "air channel"), mounted on the main body of the instrument. While it is possible to play the fundamental frequency on fujaras, the normal playing technique is based on overblowing the instrument. Because of the high aspect ratio of the sound chamber (great length versus small internal diameter), the player can use overtones to play a diatonic scale using only the three tone holes. The fujara is typically played while standing, with the instrument held vertically and usually braced against the right thigh.
Техника және рөлі
Оның ерекше дизайны терең, медитативті дыбыс тудырады. Негізгі әуендерге, әдетте Миксолидиялық ладта болатын, дәстүрлі түрде әшекейлер қосылады. Екі кең таралған әшекей түрі – префук, бір нотаны жылдам үрлеу (словакиялық prefukovať сөзінен – ‘үрлеу’) және розфук, төмен қарай құйылатын обертон каскады (словакиялық rozfúkať сөзінен – ‘үрлеу арқылы тарату’). Дәстүр бойынша, фуджараны шопандар демалыс үшін тарататын. Бүгінде фуджара шопандардың даласынан Словакияның Выходна және Детва қалаларындағы фольклорлық фестивальдер сахнасына көшті. Аспап Словакиядан тысқары да таралып, бүкіл әлемде, әсіресе Батыс Еуропа мен Солтүстік Америкадағы жергілікті флейталардың жанкүйерлері ойнайды. Дегенмен, фуджара Словакиядан тыс жерлерде әлі кең танылмады. Көбінесе фуджара жеке орындалатын аспап, бірақ екі немесе үш фуджарадан тұратын ансамбльдер де белгілі, мысалы Кубинец отбасы немесе Яворова Хужва триосы. Фуджара 2005 жылы ЮНЕСКО-ның ауызша және материалдық емес мұра шедеврлері тізіміне енгізілді. "Фуджара және оның музыкасы" 2008 жылы ЮНЕСКО-ның адамзаттың материалдық емес мәдени мұрасының өкілдік тізіміне қосылды.
The atypical design produces a deep, meditative timbre. Ornaments are traditionally added to the base melodies, which usually occur in the Mixolydian mode. Two common types of ornaments are prefuk, the rapid overblowing of a single note (from Slovak prefukovať 'to overblow'), and rozfuk, a descending cascade of overtones (from Slovak rozfúkať 'to scatter by blowing'). Traditionally, the fujara was played by shepherds for recreation. Today, the fujara has moved from the shepherds' fields to the stage of folk festivals in the Slovak towns of Východná and Detva. The instrument has also left Slovakia and is played all over the world; particularly by aficionados of native flutes in western Europe and North America. Despite this, the fujara has yet to gain popularity or much recognition outside of Slovakia. Most often the fujara is a solo instrument, but ensembles of two or three fujaras have been known, such as the Kubinec family or the Javorová Húžva trio. The fujara was added to the UNESCO list of Masterpieces of the Oral and Intangible Heritage of Humanity in 2005. "The Fujara and its Music" was added to the Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity in 2008 by UNESCO.