1 ғасырдағы Александриялық дін мұғалімі Скитиан және оның ізімен келген Манихейлік ағым
Scythianus
Скитиан – I ғасырдағы Александрия дін мұғалімі, Үндістанға сапарлаған алғашқы адам. Манихейлікке қарсы жазбаларда, апостолдармен пікір таласы туралы ақпарат бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
І ғасырдағы александриялық діни ұстаз
1st century Alexandrian religious teacher
Скиф (Σκυθιανός; ) – александриялық діни ұстаз. Х. Г. Роулинсонның сөзінше, ол Үндістанға сапар шеккен алғашқы александриялық. Ол 3 және 4 ғасырлардағы бірнеше христиан жазушылары мен манихейлікке қарсы күрескендердің, оның ішінде Кашкарлық Архелай, Римдік Гипполит, Иерусалимдік Кирилл, Саламислық Эпифаний есімдерімен аталады. Сондай-ақ, төртінші ғасырда жазылған «Acta Archelai» еңбегінде, Манидің православиелік көзқараспен жазылған сындық өмірбаянында да еске алынады. Скифтің Палестина мен Арабия шекарасына жақын жерде өмір сүргені және Қызыл теңіз порттары мен Үндістан арасындағы саудамен айналысқаны айтылады. Скиф Иерусалимге де барған және онда апостолдармен өзінің ілімдерін пікірлескен.
Scythianus (Σκυθιανός; ) was an Alexandrian religious teacher who was, according to H. G. Rawlinson, the first Alexandrian to visit India. He is mentioned by several Christian writers and anti Manichaean polemicists of the 3rd and 4th centuries CE, including Archelaus of Caschar, Hippolytus of Rome, Cyril of Jerusalem, Epiphanius of Salamis, and is mentioned in the fourth century work Acta Archelai, a critical biography of Mani from an orthodox perspective. Scythianus is thought to have lived near the border between Palestine and Arabia, and to have been active in trade between the Red Sea ports and India. Scythianus is also said to have been to Jerusalem, where he disputed his doctrines with the Apostles .
Өмірбаян
Ол скиф тектес болған, бірақ туған жері бойынша Палестина сарациндерінің сарацині еді. Ол Үндістанмен сауда жасаған саудагер болды, осы сауда барысында бірнеше рет Үндістанға сапар шегіп, үнді философиясымен танысты. Көп байлық жинаған соң, Теба арқылы туған жеріне қайтып келе жатқанда, Гипсела жерінде мысырлық құл қызға кездесті, оны сатып алып үйленді. Содан кейін Александрияға қоныс аударып, египеттік білімді игеруге кірісті. Онда ол өзінің философиясын, жалғыз шәкірті және құлы Теребинфтің көмегімен қалыптастырды. Эпифанийдың сөзіне қарағанда, ол "барлық нәрседен артық бір нәрсе бар және барлық істердің қозғалысы екі түбірден немесе екі принциптен шығады" деген пікірді таратуға тырысқан. Эпифаний Скифтің төрт кітап жазғанын айтты: "Сырлар", "Қазына", "Қорытындылар" және бір Інжіл (Сирил Иерусалимдік те атаған Скифтің Інжілі).
He was of Scythian descent, but by birth he was a Saracen, of the Saracens of Palestine. He was a merchant in the trade with India, over the course of which he visited India several times, and acquainted himself with Indian philosophy. Having amassed great wealth, while returning homeward through the Thebais, he fell in, at Hypsele, with an Egyptian slave girl, whom he bought and married. He then settled in Alexandria and applied himself to Egyptian learning. Here he formed his philosophy, with the assistance of his one disciple and slave Terebinthus. According to Epiphanius, he was apparently trying to propagate the view "that there is something beyond the one who exists and that, so to speak, the activity of all things comes from two roots or two principles". Epiphanius further explained that Scythianus wrote four books: Mysteries, Treasure, Summaries, and a gospel (the Gospel of Scythianus, also mentioned by Cyril of Jerusalem).
Манихеизмге әсер еткендігі айтылады
Иерусалимдік Кириллдің жазбасында Скиф өлгеннен кейін оның шәкірті Теребинт Палестина мен Яһудеяға ("Яһудеяда танылып, кінәлі деп танылған") және Вавилонға барған делінеді. Ол "Буддас" деген атты қолданған, бұл оның өзін будда ретінде таныстырғанын және оның философиясы мен буддизмнің арасында байланыс болуы мүмкін екенін көрсетеді. Теребинт Скифтің кітаптарын өзімен алып келді, оларды өлімінен кейін үй иесіне, жесір әйелге және Кубрикус есімді құлына тапсырды, ол кейін өз атын Маниге (парсы тілінде "сөз" немесе "баяндама" мағынасындағы "Мане" сөзінен) өзгертті. Мани осы кітаптарды оқып, осылайша манихаизм ілімінің бастауына айналды. Дегенмен, А. А. Беванның пікірінше, бұл оқиғаның "тарихи шындыққа жатқандығын айтуға болады" деу қиын.
The account of Cyril of Jerusalem states that after Scythianus' death, his pupil Terebinthus went to Palestine and Judaea ("becoming known and condemned in Judaea") and Babylon. He used the name 'Buddas', which could mean he presented himself as a buddha and may suggest a link between his philosophy and Buddhism. Terebinthus brought with him the books of Scythianus, which he presented upon his death to his lodger, a widow with a slave named Cubricus, who later changed his name to Mani (from "Manes" in Persian, meaning "discourse"). Mani is said to have studied the books, which thereby become the source of Manichean doctrine. However, according to A. A. Bevan, this account "has no claim to be considered historical".