Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Монетадағы таңба – монетаның қай қалыптауда (монета соғылатын жерде) дайындалғанын көрсететін әріп, символ немесе жазу. Оны монета шабушысының белгісімен шатастыруға болмайды, себебі монета шабушысының белгісі – монета шабушысының жеке белгісі.
Letter, symbol or an inscription on a coin indicating the mint where the coin was produced
A mint mark is a letter, symbol or an inscription on a coin indicating the mint where the coin was produced. It should not be confused with a mintmaster mark which is the mark of the mintmaster.
Тарих
Алғашқы монета белгілері мәселені анықтау үшін жасалды. Егер монетаның салмағы жетіспесе немесе артық болса, монета белгісі монета қайда соғылғанын дереу көрсететін болған, және мәселе анықталып, түзетілуі мүмкін еді. Тағы бір мәселе – адал емес монета соғушының монетаның құнын төмендетуі немесе монетаға белгіленгеннен кем бағалы металл салуы мүмкін еді. Алғашқы "Магистрат белгілері" деп аталған монета белгілерін гректер жасаған, және бұл белгілер сол монетаны шығаруды басқарған магистраттың атын көрсеткен. Монетаны бұрмалау немесе оны басқаша өзгерту өте ауыр қылмыс саналды, көбінесе көптеген өркениеттерде өлім жазасына кесілді. Мысалы, 1649 жылы қазіргі Боливияда орналасқан, испандық колониялық Американың Потоси монета соғу орталығының директорлары монетаны қатты құртқаны үшін өлім жазасына кесілді. Монетаны тексергенде, сынақшының әріптері мен монета белгісі бірден анықталды. Кейде ежелгі грек монеталарындағы белгілер магистраттарды емес, монета соғылған орындарды көрсеткен. Ескендір Зордың бағындырған аумақтарындағы монеталар оның Македонияда қолданған үлгілерін, бірақ жергілікті белгілермен соғылған. Мысалы, Родос өз монеталарында бұрын қолданылған жергілікті символ – раушамен белгіленген Ескендірдің үлгілерін көрсеткен. Диоклетианның реформасы ежелгі рим монеталарында монета белгілерін тұрақты түрде пайдалануды енгізді. Бұл белгілер монетаның артқы жағының төменгі бөлігіне орналастырылып, үш бөліктен тұрды. Бірінші бөлік монетаның SM (Sacra Moneta – қасиетті ақша), M (Moneta – ақша) немесе P (Pecurnia – қаржы) үшін екенін көрсетті. Екінші бөлік монета соғылған орынның атауының аббревиатурасы болды, мысалы, ROM (Рим) немесе LON (Лондон). Соңғы бөлік монета соғу орталығындағы шеберхананы көрсетті. Рим және Кейінгі Рим (Византия) империяларының монеталары арасындағы дәстүрлі шекара саналатын Анастасийдің реформасы алтын монеталардағы монета белгілерін CONOB деген жазумен алмастырды, бұл Константинопольдің таза стандартын білдірді және түрлі монета соғу орындары қолданды. Дегенмен, мыс монеталарда монета белгілері VII ғасырдың екінші жартысына дейін қолданыла берді. Француз монеталарында монета соғу орындарының атаулары Пепин тұсында пайда бола бастады және Шарль Великий тұсында міндетті болды. 1389 жылы Карл IV "Құпия нүктелер" деп аталатын жүйені қабылдады. Бұл жүйе Кремье монеталарындағы аңыздың бірінші әріпінің астына, Римдіктердің екінші әріпінің астына, Бурж монеталарындағы жиырма екінші әріпке дейін нүктелер қойды. Он бесінші ғасырда құпия нүктелерге қоса, аңыздың соңында монета соғылған орынды көрсету үшін әріптер немесе символдар қолданылды. 1540 жылы Франциск I әріптер жүйесін пайдалануға көшкендіктен құпия нүктелерді тоқтатты; А – Париж, В – Руан, Z – Лион; монета алаңында. Ол сондай-ақ монета шеберлеріне монеталарға жеке белгілерін қоюды міндеттеді, олар Людовик XI тұсынан бастап осыны жиі жасайтын. Бұл Франция Республикасы сақтап қалған сирек патшалық дәстүрлердің бірі болды. Монета әріптері 1898 жылға дейін қолданылды (1914 жылы қысқа мерзімге қайта жаңғыртылды және 1942 жылдан 1958 жылға дейін қайта қолданылды), ал монета шеберлерінің белгілері, бас гравердің белгісімен толықтырылып, бүгінге дейін қолданылуда. Кейбір ортағасырлық ағылшын монеталары монета соғу орындарының атауларын қолданды. Уильям III монетаны соғуды тоқтатқан кезде, оның орнына машинамен монета соғуға көмектескен филиалдар өздерінің әріптерін оның бейнесінің астына қойды. Корольдік монета соғу орталығы алтынның көздеріне жақын жерлерде монета соғу үшін филиалдар құрды. Бұл монеталарда Австралияның Сидней, Мельбурн, Виктория және Перт қалаларының, сондай-ақ Канада, Оңтүстік Африка және Үндістанның әріптері көрсетілген. Жеке меншік Сохо монета соғу орталығы патшаның мыс монеталарын булы престермен соғуға келісімшарт алды және осы монеталарға, сондай-ақ басқа елдер үшін соққан монеталарға өз атын қойды. Ол жабылған кезде Ральф Хитон оның жабдықтарын сатып алып, Бирмингем монета соғу орталығын құрды және Канада монеталарына H монета белгісін қойды. Испания империясы 1535 жылдың 11 мамырында Мехикода монета соғу орталығын ашуға рұқсат берген кезде Жаңа әлемге монета белгілерін енгізді. Испания империясы Америкадағы барлық аумақтарында әрқайсысының өз монета белгісі бар монета соғу орталықтарын құрды. Революциядан кейін Мексика өзінің колониялық Mo монограммалық монета белгісін испандық доллардың күміс монеталарындағы датаның екі жағында көрсетуді жалғастырды. Америка Құрама Штаттары 1838 жылы Джорджиядағы алтын асығудан кейін Шарлотта, Солтүстік Каролина және Далонега, Джорджияда монета соғу орталықтарын құрды және онда соққан алтын монеталарына алғашқы монета белгілерін қойды. Басқа елдер сияқты, Америка Құрама Штаттары өз монеталарында, сондай-ақ өзінің территорияларындағы монеталарда, мысалы Филиппиндерде, және монета соғуға келісімшарттары бар басқа елдерде, мысалы Фиджиде де монета белгілерін орналастырды.
Mint marks were first developed to locate a problem. If a coin was underweight, or overweight, the mint mark would immediately tell where the coin was minted, and the problem could be located and fixed. Another problem which could occur would be a dishonest mint official debasing the coin, or putting less precious metal in the coin than specified. The first mint marks, called "Magistrate Marks" were developed by the Greeks, and named the Magistrate in charge of producing that coin. Debasing a coin, or otherwise tampering with it, was a very serious crime, often punishable by death in many civilizations. For example, in 1649, the directors of the Spanish colonial American Mint at Potosi, in what is today Bolivia, were condemned to death for seriously debasing the coinage. The initials of the assayer as well as the mint mark were immediate identifiers when the coins were inspected. In some cases the symbols found in the field of ancient Greek coins indicated mints, not magistrates. Mints in territories conquered by Alexander the Great struck coins with the types he used in Macedon but marked with a local symbol. For example, Rhodes struck coins with Alexander's types marked with a rose, a local symbol previously used on its own coins. A reform of Diocletian made mint marks a regular feature of ancient Roman coinage. These mint marks were placed at the bottom of the reverse of the coin and contained three parts. The first part indicates that this was a coin with either SM for Sacra Moneta, M for Moneta, or P for Pecurnia. The second part was an abbreviation of the name of the mint such as ROM for Rome or LON for London. The final part indicated the workshop within the mint. The reform of Anastasius, which is the traditional dividing point between the coinage of the Roman and the Later Roman (a. k. a. Byzantine) empires, replaced the mint marks on gold coins by the inscription CONOB, meaning the pure standard of Constantinople, which was used by a variety of mints. Mint marks continued on copper coinage until the second half of the seventh century, however. Mint names began to appear on French coins under Pepin and became mandatory under Charlemagne. In 1389, Charles IV adopted a system called Secret Points. This scheme placed a dot under the first letter of the legend on coins of Crémieu, under the second letter for Romans, up to the twenty second letter for Bourges. In the fifteenth century letters or symbols placed at the end of the legend indicating the mint were used in addition to Secret Points. In 1540, Francis I discontinued Secret Points in favor of a system of letters; A for Paris, B for Rouen, , Z for Lyon; in the field. He also made it the rule for mint masters to place their personal marks on coins, as they had done with increasing frequency since the coinage of Louis XI. This was one of the few royal practices continued by the Republic of France. The mint letters continued until 1898 (briefly revived in 1914 and from 1942 to 1958) and the mint masters marks, supplemented by the mark of the Chief Engraver, are still used. Some Medieval English coins used mint names When William III retired hammered coinage, branch mints which helped strike machine made coins to replace it put their initials below his bust. The Royal Mint established branches to coin sovereigns near the sources of gold. These issues show the initials of Sydney, Melbourne, Victoria, and Perth Australia as well as Canada, South Africa, and India. The privately owned Soho Mint obtained a contract to strike royal copper coins with steam presses and put its name on these coins and on coins it minted for other countries. When it closed, Ralph Heaton acquired its equipment, founded the Birmingham Mint, and put his H mint mark on coins of Canada, among others. The Spanish Empire introduced mint marks to the New World when they authorized Mexico City to open a mint on 11 May 1535. The Spanish Empire established mints throughout its American territories, each with their own mint mark. After its revolution, Mexico continued to use its colonial Mo monogram mint mark shown on either side of the date in the Spanish Milled Dollar. The United States of America established mints in Charlotte, North Carolina and Dahlonega, Georgia in 1838 after the Georgia Gold Rush and put its first mint marks on the gold coins struck there. Like other countries, the United States has since placed mint marks not only on its own coins but also those of its territories, such as the Philippines, and other countries for which it has contracts to strike coins, such as Fiji.
Нүмизматикадағы монета белгілері
XIX ғасырда нумизматиктер (монета коллекционерлері) монеталарды монета таңбасы бойынша жинамайтын; оның орнына, монеталардың жыл санатын толық жинауға тырысты. 1893 жылдан кейін А.Г. Хитонның «АҚШ филиалдық монета орындары туралы зерттемесі» жарияланғаннан бастап жағдай өзгерді. Хитон Филадельфиядағы монеталарға қарағанда әлдеқайда сирек кездесетін және жоғары бағамен сатылатын монеталардың көптеген мысалдарын келтірді. 1964 жылы АҚШ күміс монеталарды шығаруды тоқтатқанда, коллекционерлер монеталарды айналымнан алып кетеді деген оймен жаңа мыс-никель монеталардан монета таңбалары алынып тасталды. Күміс монеталар тез арада айналымнан жоғалып кетті, және коллекционерлер жаңа монеталарды тым көп жинап алса, монета тапшылығы туындауы мүмкін деген қауіп болды. 1968 жылы АҚШ монеталарына монета таңбалары қайта енгізілді.
In the 19th century, numismatists (coin collectors) did not generally collect coins according to mint mark; rather, they attempted to obtain date sets of coins. A turnaround began after 1893, when A. G. Heaton's "A Treatise on Coinage of the United States Branch Mints" was published. Heaton cited example after example of mint marked coins that were much scarcer than Philadelphia products and that should bring high premiums. When the United States abandoned silver coinage in 1964, mint marks were removed from the new copper nickel coins in the belief that it would reduce the removal of coins from circulation by collectors. The silver coins quickly disappeared from circulation, and it was feared that if collectors saved too many of the new coins, there would be a serious shortage of coinage. Mint marks were returned to United States coins in 1968.
АҚШ монетасы таңбалары
АҚШ-тың қазіргі таңбалары P, D, S және W болып табылады. P әрпі Филадельфия монетаханасы үшін, D Денвер монетаханасы үшін, S Сан-Франциско монетаханасы үшін, және W Вест-Пойнт монетаханасы үшін қолданылады. Уақыт өте келе 9 ресми АҚШ монетаханасы болды. АҚШ-тың алғашқы монета соғу орыны Филадельфияда болды, ол 1793 жылдың басында үлкен центтер мен таза мыстан жасалған жарты центтерден монеталар шығара бастады. Басқа АҚШ монетаханалары, жиырмасыншы ғасырға дейін «тарақ монетаханалары» деп саналды. АҚШ монета таңбалары бастапқыда Филадельфияда жасалмаған монеталарды ажырату үшін пайдаланылды. Филадельфияда соғылмаған монеталарды ажырату үшін қолданылатын 8 монета белгісі (олардың алғашқы монеталарының хронологиялық ретімен): D Дахлонега монетаханасы үшін (монеталар өндірісі 1838 жылдың 12 ақпанында басталды), C Шарлотта монетаханасы үшін (1838 жылдың 27 наурызында), O Нью-Орлеан монетаханасы үшін (1838 жылдың 8 мамырында), S Сан-Франциско монетаханасы үшін (1854 жылдың 3 сәуірінде), CC Карсон Сити монетаханасы үшін (1870 жылдың 11 ақпанында), D тағы да (Дахлонега 1861 жылы жабылды, енді қайта ашылмайды) Денвер монетаханасы үшін (1906 жылдың 12 наурызында), M Манила монетаханасы үшін (1920 жылдың 15 шілдесінде) (онда ресми АҚШ монетаханасы 1920 жылдың 15 шілдесінде бір центаво монетасын соғумен басталды) және ақырында Уэст-Пойнт монетаханасы үшін W. Вест-Пойнт монетаханасы 1974 жылдың 29 шілдесінде шиналар мен басқа да шағын монеталардың жетіспеушілігін жеңілдету үшін монеталар өндірісін бастады және монета таңбасын жасамады. Осылайша Вест-Пойнт монеталары Филадельфия монетаханасы жасаған монеталардан ажыратылмады. Вест-Пойнт монетасының таңбасы "W" алғаш рет 1984 жылы Лос-Анджелесте өткен Олимпиада ойындарын еске алу үшін 10 долларлық алтын монеталарда қолданылды. 1980 жылдан бұрынғы Филадельфия монеталарының көпшілігі таңбаланбаған, бірақ соғыс уақытындағы (1942-1945) никельдері және Сюзан Б. Энтони доллары (1979-1999) ерекшеліктер болды. P монета таңбасы алғаш рет 1979 жылдан бастап Сюзан Б. Энтони долларында қолданылды. 1980 жылдан 2017 жылға дейін Линкольн центі әрқашан монета таңбасы болмаған жалғыз монета болды, Денверде соғылғанда "D" қолданылды, бірақ Филадельфия монетаханасында соғылғанда "P" болмады. Бұл практика Сан-Франциско монетаханасында ("S") және Вест-Пойнт монетаханасында ("W") олардың тиісті монета таңбаларын пайдаланбай, айналымдағы монеталардың қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін коллекционерлер айналымынан алатындай сирек сорттарды жасауды ойламастан қосымша монеталар соғуға мүмкіндік берді. 2017 жылы Филадельфия "P" таңбасы Линкольн центіне қосылды, Филадельфия монетаханасының 225 жылдығын атап өту үшін. Жалпы алғанда, "S" немесе "W" әріптері бар 21-ғасыр монеталары айналыста болмайды, көбінесе алтын, естелік, сынама монетасы немесе басқа «жинақшы монетасы» ретінде шығарылады. АҚШ монета соғу орындары алтынның уәкілетті сатушыларына немесе тікелей коллекционерлерге сатады. Сонымен қатар, 2019 жылғы W тоқсаны айналысқа шығарылды. Әр үлгіге 2 миллион дана ғана соғылды. Вест-Пойнт монетаханасы айналымға арналған W тоқсандарын жасауды жалғастыруда. Бұл «Ұлы американдық тыйын аңшылығы» деп аталады. S монета таңбасы 1980 жылға дейін айналымдағы монеталар үшін де қолданылды.
The current mint marks on United States coinage are P, D, S, and W for the 4 currently operating US Mints. The letter P is used for the Philadelphia Mint, D for the Denver Mint, S for the San Francisco Mint, and W for the West Point Mint. Over time there have been 9 official United States Mints. The first US Mint was in Philadelphia which began coin production with large cents and the half cents of pure copper in early 1793. Other US Mints, prior to the twentieth century, were considered "branch mints". United States mint marks were originally used to distinguish coins not made in Philadelphia. The 8 mint marks used to distinguish coins not minted in Philadelphia (in the chronological order of their first coinage) are: D for the Dahlonega Mint (production of coins started on February 12, 1838), C for the Charlotte Mint (March 27, 1838), O for the New Orleans Mint (May 8, 1838), S for the San Francisco Mint (April 3, 1854), CC for the Carson City Mint (February 11, 1870), D again (Dahlonega had closed in 1861 never to reopen) now for the Denver Mint (March 12, 1906), M for Manila Mint (July 15, 1920) (where an official US Mint began with the coinage of a one centavo coin on July 15, 1920) and lastly a W for the West Point Mint. The West Point Mint began coin production on July 29, 1974 to ease the shortage of quarters and other minor coinage and bore no mint mark. Thus West Point coins could not be distinguished from those made at the Philadelphia Mint. The West Point mint mark, "W", was first used on the $10 gold coins commemorating the 1984 Olympic games in Los Angeles. Most Philadelphia Mint coins from earlier than 1980 were unmarked with the notable exceptions being wartime nickels (1942 1945), and Susan B. Anthony dollars (1979 1999). The P mint mark was first used on the Susan B. Anthony Dollars starting 1979. From 1980 until 2017, the Lincoln cent was the only coin that did not always have a mint mark, using a "D" when struck in Denver but lacking a "P" when ostensibly struck at the Philadelphia mint. This practice allowed the additional minting of coins at the San Francisco mint ("S") and West Point mint ("W") without the use of their respective mint marks to address circulating coinage needs without the concern of creating scarce varieties that would be plucked from circulation by collectors. In the single year of 2017 the Philadelphia "P" was added to the Lincoln cent to celebrate 225 years of Philadelphia Mint service. Generally 21st century coins with an "S" or "W" do not circulate, being mostly produced as bullion, commemorative, proof coinage or other "collector coinage" sold by the US Mint to either authorized bullion wholesalers or directly to collectors. There was also an exception, the 2019 W quarter made for circulation. Only 2 million were made for each design. The West Point Mint continues to make W quarters intended for circulation. This is called "The Great American Coin Hunt". The S mintmark were also used for circulated coins until 1980.
Басқа елдер
АҚШ және басқа да бірнеше елдер монеталарында қала атының бас әрпін таңба ретінде пайдаланғанымен, бұл практика барлық елдерге тән емес. Мысалы, Германия Берлин үшін A, Мюнхен үшін D, Мюльденхуттен үшін E, Штутгарт үшін F, Карлсруэ үшін G және Гамбург үшін J әрпін қолданды. Испания 1848 жылы ондық жүйеге көшкен кезде, монета таңбалары ретінде әртүрлі ұштар саны бар жұлдыздарды пайдаланды. Мадрид алты ұшты жұлдызды, Барселона сегіз ұшты жұлдызды және т.б. қолданды. 1868 жылғы төңкерістен кейін осы жұлдыздарға кішкентай даталар қойылды. Кішкентай даталар монета соғылған жылды, ал үлкен дата монетаға рұқсат берілген жылды көрсетті. Әлемдегі көптеген монета соғу орындары әдетте әрбір соғу орнына тән белгісі бар «Privy mark» таңбасын қолданады. Канада Корольдік монетасы көбінесе клен жапырағын «Privy mark» ретінде пайдаланады. Испаниядағы Сеговия қаласы 1868 жылы жұлдыздық жүйеге ауысқанға дейін жергілікті мақтаныш белгісі – су құбырын таңба ретінде қолданды. Француз монета жасау қоғамының Пуасси филиалы Франция, оның колониялары, Румыния және басқа елдердің монеталарында найзағай таңбасын пайдаланды. Көптеген ислам монеталарында монета қайда соғылғаны туралы жазу болады. Бұл жазу көбінесе монета соғылған қаланың араб әрпімен жазылған аты болып табылады. Кейбір евро монеталарында тиісті монета соғу орындарының таңбалары бар. Толық ақпарат алу үшін евро монеталарындағы таңбалар туралы қараңыз.
Although the US and several other countries use the initial letter of the city for its mint marks, this practice is not universal. For instance, Germany used A for Berlin, D for Munich, E for Muldenhutten, F for Stuttgart, G for Karlsruhe and J for Hamburg. When Spain adopted decimal coinage in 1848, it used stars with different numbers of points as mint marks. Madrid used six pointed stars, Barcelona used eight pointed stars, and so on. After the revolution of 1868, small dates were placed in these stars. The small dates indicated the year the coin was struck, as opposed to the large date on the coin which was the year it was authorized. Many mints of the world commonly use a Privy mark, which is a symbol unique to each mint. The Royal Canadian Mint commonly uses a maple leaf privy mark. Segovia, Spain used an aqueduct, a local landmark, before it switched over to the star system in 1868. The private mint of the French Coinage Society Poissy Branch used a thunderbolt mint mark on coins of France, its colonies, Romania and other countries. Many Islamic coins bear an inscription telling which mint produced the coin. This inscription is often the name of the city where the coin was minted spelled out in Arabic script. Several euro coins have mint marks of their respective Mint. See Identifying marks on euro coins for more information.