Кіріспе

Канаданың конституциялық құқық ісі

"Форт-Франсис Пулп және Папер" мен "Манитоба еркін баспасөзі" ісі – 1867 жылғы Британдық Солтүстік Америка заңындағы бейбітшілік, тәртіп және жақсы басқару өкілеттігінің "төтенше жағдайлар доктринасы" бойынша Ұлыбританияның Таза кеңесінің Сот комитетінің Канада Конституциясы бойынша шығарған танымал шешімі.

Өмірбаян

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, соғыс шаралары туралы заңға сәйкес кеңестегі бұйрықтар арқылы Канада үкіметі тауарлардың ұсынысы мен бағасына қатаң бақылау жүргізді. Соғыс аяқталғаннан кейін, бақылаулар кейбір маңызды секторларда, оның ішінде газет қағазында да жалғастырылды, бұл туралы 1919 жылғы 20 желтоқсандағы бұйрықпен белгіленді. Қағаз ұсынысы мен бағасын бақылау 1918 жылғы 16 қыркүйектегі бұйрық бойынша Қағаз бақылау трибуналына жүктелді, ал Канада Парламенті 1919 жылы трибуналды бейбітшілік жарияланғанға дейін туындаған барлық аяқталмаған мәселелерді шешу үшін заңдық негізде орналастыру туралы акт қабылдады. Винипег қаласындағы газет баспасы «Manitoba Free Press» компаниясы «Fort Frances Pulp and Paper» компаниясынан қағаз сатып алды. Қағаз бақылау трибуналының 1920 жылғы 8 шілдедегі шешімдері төленген бағаны төмендетуді көздейтін, реттелген бағадан артық маржаны білдірді. «Manitoba Free Press» компаниясы аталған соманы қайтару үшін «Fort Frances» компаниясына қарсы Онтарио Жоғарғы сотына сот талабын берді. «Fort Frances» компаниясы бұрын төленген сомаларды ескере отырып, қағаздың нарықтық бағасына тең соманы талап етті.

Төменгі соттар

Соттастыру бөлімінде судья Ридделл арыз берушілердің пайдасына үкім шығарды, Трибуналдың шешімдерінің жарамды екенін айтты. Қарсы талап осыған байланысты қабылданбады. Ол сондай-ақ, "Министрдің, бақылаушының және Трибуналдың барлық өкілеттіктері, тіпті толық бейбітшілік кезінде де, заң шеңберінде және жарамды" екенін атап өтті. Сот төрешісінің шешімі Апелляциялық бөлімде де қолдау тапты, бірақ ол мәселенің келісімшарт сипатында екенін ескерді, себебі Fort Frances белгіленген бағалар бойынша шот-фактуралар жіберген, ал Free Press оларды бағалар уақытша және Қағазды бақылау Трибуналының шешімдеріне сәйкес төленгендігіне байланысты төлеген. Осының салдарынан, осы шешімдердің жарамдылығына күмән тудыру қажет болмады. Fort Frances бұл шешімге қарсы Жоғарғы Кеңеске шағымданды.

Тазалық кеңесі

Сот шешімі күшінде қалды, бірақ алқа апелляциялық соттың негіздемесіне қарағанда, алғашқы сот судьясының негіздемесін артық көретінін атап өтті. Дегенмен, ол Ридделл судьясының федералдық биліктің шегі туралы пікірімен толығымен келіспеді. Виконт Холдейн "ұлттық төтенше жағдай" бар-жоғын анықтау құқығының Алқаға берілмегенін, және оның болуын анықтау құқығы Канада Парламентіне тиесілі екенін мәлімдеді. Ол жақындағы Коммерция кеңесі ісіндегі шешіміне сүйене отырып, төтенше жағдайды денсаулықты ақылмен анықтауға болатынын, ал Бірінші дүниежүзілік соғыс анық түрде "ұлттық төтенше жағдай" болғандықтан, "төтенше жағдай доктринасын" қолдануға жеткілікті негіз бар екенін айтты.

Дегенмен, төтенше жағдайға байланысты қолданылатын билік уақытша болуы керек. Бірақ төтенше жағдайдың қашан аяқталатынын федералдық үкімет шешеді:

Осы тұрғыда, Алқа АҚШ Жоғарғы Сотының осы мәселе бойынша жақындағы шешімімен келісті, бұл Алқаның осы соттың шешімдерін сілтеме жасап көрсеткен жалғыз екі жағдайдың біріншісі болып табылады.

Әсері

Бұл шешім, сол заманғы көптеген шешімдер сияқты, бұрынғы Рассел Королеваға қарсы ісінде орнатылған "ұлттық мүдде" доктринасын толығымен қанағаттандырмады, бірақ "төтенше жағдай доктринасының" төтенше жағдайларда қаншалықты кеңейе алатынын түсіндіруде және salus populi est suprema lex принципін тиімді енгізуде маңызды рөл атқарды. Холдейн мынаны атап көрсетті: Сондықтан, төтенше жағдай туған кезде, Канаданың жалпы бейбітшілігі, тәртібі және жақсы басқаруы үшін провинциялық өкілеттіктерге шектеу қойылуы мүмкін. Бұған қоса, Канада Парламентіне төтенше жағдайдың қанша уақытқа созылатынына қатысты берілген құқық Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңде де пайдаланылды.