Кіріспе

1868 жылы Британдық Колумбиядағы кісі өлтіру. Канадаға көшіп келген афроамерикалық және жексенбілік мектеп мұғалімі Уильям Робинсон 1868 жылғы наурыз айында Британдық Колумбияның Солтүстік Спринг аралында өлтірілді. Жылдам тергеу мен сот отырысының нәтижесінде жергілікті Чемейнс тайпасынан шыққан Том (Тшуанахусет) кісі өлтіруге кінәлі деп танылды. Кейінірек тарихшылар бұл үкімнің дұрыстығына және Тшуанахусеттің кінәлі екенін дәлелдейтін мәліметтердің болмауына күмән тудырды.

Өмір және кісі өлтіру

Уильям Робинсон басқа бірнеше афроамерикандықтармен бірге 1860 жылдардың ортасында Канаданың Британдық Колумбиясындағы Солт-Спринг аралына көшіп келді. Ол шалғайдағы қабілетсіз үйінде тыныш өмір сүріп, көбінесе шіркеуге қатысты. Көшіп келгеннен кейін бірнеше жыл өткен соң, ол өлтірілді. Дәлелдерге сүйенсек, ол кешкі асын ісіп отырғанда арқасынан атып өлтірілген. Оның өлтірілуі 1860 жылдардың ортасы мен аяғында осы кішкентай қауымды мазалаған бірқатар кісі өлтірулердің бірі болды. Осы қорқынышты өлтіруді кім жасағанын анықтау үшін тергеу басталды.

Тергеу және сот

Тергеу жұмысының нәтижесінде Уильямның өліміне жергілікті Чемаинус тайпасының өкілі Чуанахусет кінәлі деп белгіленді. Сотта Чуанахусет кінәлі деп танылып, көп ұзамай өлім жазасына кесілді. Алайда, қауым үшін өкінішті жағдай, Чуанахусеттің атылуы тағы бір афроамерикалық қоныс аударушы, Джайлс Кертистің өліміне тосқауыл болмады. Чуанахусетке қарсы аталған іс күмәнді болды және тарихшылар оның шынайы кісі өлтіруші ме екеніне қанағаттанбады. Бірқатар дәлелдер Чуанахусеттің Уильям Робинсонды өлтіргенін көрсетеді. Жергілікті тұрғын Джон Нортонға, оның үйінің жанында балық аулап жүрген анонимді тайпа өкілі Чуанахусеттің Уильям Робинсонды өлтіргенін және қылмыс құралы оның үйіндегі жәшікте жасырылғанын айтқан. Сонымен қатар, Чуанахусет тайпасының мүшесі Сью Тас, Уильям Робинсонды өлтірген кезде Чуанахусетпен бірге болғанын және сотта осы туралы куәлік бергенін мәлімдеді. Чуанахусетке қарсы дәлелдер көп көрінеді, бірақ оған қарсы істе көптеген түсініксіз жайттар бар. Мысалы, оның үйінен табылған бұрғы (демек, Робинсонға тиесілі) констебльдің қайығынан суға түсіп кеткеннен кейін көлде 'жоғалып' кеткен. Чуанахусетке ғана қатаң тергеу жүргізілді, ал тергеуде күдік тудыруға лайық басқа да адамдар болды. Чуанахусеттің атылуынан кейін тағы бір афроамерикалықтың өлімі, Робинсонды өлтірген адам қайтадан қылмыс жасаған болуы мүмкін деген ойға жетеледі. Дегенмен, Уильям Робинсонды кім өлтіргені әлі анықталған жоқ.