Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1358 жылы Венеция мен Венгрия арасындағы келісім
1358 treaty between Venice and Hungary
Задар келісімшарты, сондай-ақ Зара келісімшарты деп те аталады, 1358 жылдың 18 ақпанында Дальмациядағы Задар қаласында қол қойылған бейбіт келісім. Бұл келісім бойынша Венеция Республикасы, Хорватияның қазіргі аумағындағы Адриатика теңізінің шығыс жағалауындағы аумақтарды бақылау үшін Венгрияның Людовик I-мен болған қарым-қатынасты тоқтату шартымен, Дальмациядағы иеліктеріне қатысты ықпалын жоғалтты. Екі мемлекет те осы аймақтардың билеу құқығы үшін таласқан.
The Treaty of Zadar, also known as the Treaty of Zara, was a peace treaty signed in Zadar, Dalmatia on February 18, 1358. Under the treaty, the Venetian Republic lost influence over its Dalmatian holdings in exchange for ending hostilities with Louis I of Hungary. Both had been contesting control of a series of territories along the eastern Adriatic coastline in what is now Croatia.
Өмірбаян
1301 жылы Арпад әулеті таратылды. Ұзақ уақыт өтпей, Анжу әулеті Венгрия мен Хорватияны билеуші ретінде оның орнын басты. Анжу әулетінің алғашқы патшасы Карл Роберт болды, ол 1312 жылдан 1342 жылға дейін билік құрды. Оған ең ықпалды хорват дворяны, Брибир князі Павао Шубич және Хорватияның баны (вице-королі), Сплит, Трогир және Шибеник қалаларының билеушісі қолдау көрсетті. Павао Хорватияның баны болды, бұл оған монархтың көптеген құқықтарын берді, соның ішінде монета соғуға, қалаларға жарлықтар беруге және олардан жылдық салық алуға мүмкіндік берді. Паваоның іс-әрекеттері хорват аристократиясының көтерілісіне әкелді, олар король Карлға оны биліктен ығыстыруға көмектесу үшін шақыруға ұмтылды. Бірақ, оның көмегі үшін хорват аристократиясы Венгрия монархиясына тікелей бағынуға мәжбүр болды, бұл Венгрияның Венеция республикасын Далмация жағалауынан қууға жасаған әрекеттеріне жол ашты. Далмация аймағындағы басқа қалалар венециялықтар мен венгрлер мен хорваттар арасындағы тартысқа ұшырады, бірақ Венецияның бақылауындағы Рагуза батыс пен Сербия мен Боснияның минералға бай мемлекеттері арасындағы өте қолайлы орналасуын пайдаланып, экономикалық қуатты орталыққа айналды, сондай-ақ Еуропа мен Левант арасындағы кең аумақтағы маңыздылығын арттырды.
In 1301, the Árpád dynasty was dissolved. After a brief interlude, it was replaced by the Angevin dynasty as the rulers of Hungary and Croatia. The first Angevin king was Charles Robert, who ruled from 1312 to 1342. He was supported by the most powerful Croatian nobleman, Pavao Šubić, Prince of Bribir and Ban (viceroy) of Croatia, ruler of the coastal cities of Split, Trogir, and Šibenik. Pavao became the Ban of Croatia, conferring on him many of the powers of a monarch including minting coinage, conferring charters on cities and levying annual taxes on them. Pavao's actions led to a revolt among the Croatian nobility, who successfully reached out to King Charles to help them remove him. In exchange for his aide, however, the Croatian nobility was forced to declare their direct allegiance to the Hungarian monarchy, which set the stage for Hungarian attempts to expel the Venetian Republic from the Dalmatian coastline. The other cities in the Dalmatian region were suffering from tug of war between the Venetians and the Hungarians and Croatians, but Ragusa, which was held by Venice, was growing into an economic power house by exploiting its position between the west and the mineral rich Kingdoms of Serbia and Bosnia and its broader location between Europe and the Levant.
Соғыс
1350 жылдары Людовик I Австрия герцогы, Гориция графтары, Падуаның иелері, Франческо I да Каррара және Аквилея патриархаты (Қасиетті Рим империясының мемлекеті) тарапынан келген күштермен бірігіп, 50 000 сарбаздан тұратын әскер жинауға қол жеткізді. 1356 жылы одақтастар венециялықтарды Асоло, Conegliano, Ceneda және Тревизо бекінісінде қоршады. Сонымен қатар, Далмация жағалауында әскер Задар (Зара), Трогир (Трау), Сплит (Спалато), Рагуза және тағы да басқа кішкентай қалаларға шабуыл жасады, олардың көпшілігі тез жеңіліп берді. Өз бақылауындағы аумақтағы бірнеше әскери жеңілістерге ұшыраған венециялықтар, 1358 жылдың 18 ақпанында Задар қаласында қол қойылған Зара (Зара) шартында баяндалған, оларға қолайсыз жағдайларға келісім берді.
In the 1350s, Louis I was able to assemble a force of 50,000 men by joining his forces with reinforcements sent by the Duke of Austria, the Counts of Gorizia, the Lord of Padua, Francesco I da Carrara and the Patriarchate of Aquileia (a state of the Holy Roman Empire). In 1356, the coalition besieged the Venetians at Asolo, Conegliano, Ceneda and the stronghold of Treviso. At the same time, along the Dalmatian coast, the army had attacked the cities of Zadar (Zara), Trogir (Traù), Split (Spalato) Ragusa and other smaller towns that surrendered fairly quickly. Broken by a series of military reversals suffered in the territory under their control, the Venetians resigned themselves to the unfavourable conditions stipulated in the Treaty of Zadar (Zara), which was signed in the eponymous city on February 18, 1358.
Салдарлар
Келісім Сент-Франциск монастырының жабық кеңістігінде қол қойылды. Келісім шарттарына сәйкес, Дубровник аймағы мен Задар Венгрия және Хорватия королінің билігіне көшті. Бұл Рагуза Республикасының тәуелсіз және сәтті мемлекет ретінде дамуының бастауы болды. Задар үшін мұндай айтуға болмайды, себебі ол кейіннен Неапольдік Ладиславпен Венецияға қайта сатылды. Келісім нәтижесінде Венеция патшаға Далмациядағы барлық иеліктерін, Кварнерден Котор шығанағына дейін беруге міндетті болды, бірақ Истрия жағалауын және Тревизо аймағын сақтап қалды. Ол сондай-ақ өзінің дожінің титулында Далмацияға қатысты кез келген сілтемені алып тастауға мәжбүр болды. Дегенмен, келісім Венецияның Адриатика теңізіндегі теңіз үстемдігін сақтап қалды, өйткені Людовик өз флотын құруға келіспеді. 1358 жылы Людовик және оның әскері Задардың ақсүйектеріне кең артықшылықтар беріп, Далмацияның астанасын құрып, Задарға жеңіспен кірді.
The treaty was signed in the Closter of Monastery of St. Francis. Based on the terms of the agreement, the Dubrovnik region and Zadar came under the rule of the King of Hungary and Croatia. It marked the rise of the Republic of Ragusa as an independent and successful state. The same cannot be said for Zadar since it was later sold back to Venice by Ladislaus of Naples. As a result of the treaty, Venice had to give all its possessions in Dalmatia to the King, from the Kvarner to the Bay of Kotor, but could keep the Istrian coast and the Treviso region. It was also forced to cancel, in the title of its doge, any reference to Dalmatia. However, the treaty preserved Venice's naval predominance in the Adriatic Sea, as Louis accepted not to build a fleet of his own. Louis and his army triumphantly entered Zadar in 1358 by granting extensive privileges to the nobility of Zadar and erecting the capital city of Dalmatia.