Раджасинха II: Күнбатыспен одақтастық және үмітсіздік сағасы
Rajasinha II of Kandy
Раджасинха II, кандийский король Шри-Ланки, изгнал португальцев с помощью голландцев, но затем воевал и с ними. История колониальной борьбы и фразеологизмы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
II Раджасингхе (Rajasinghe II), сондай-ақ Раджасингхе II (коронацияға дейін, Принц Дева Астана / Деваражасингхе) деп те аталады. 1629 жылдан 6 желтоқсан 1687 жылға дейін Шри-Ланкадағы Канди корольдігінің жетінші патшасы болды. Раджасингха португалдарды аралдан қуып шығаруға көмектесу үшін жаңадан құрылған Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясынан көмек сұрады, және олар 1656 жылы бұл мақсатқа жете алды. Бірақ, сол кезде кандиандарға голландиялықтардың португалдарды ғана емес, аралдағы ең ірі отаршылдық күш ретінде алмастыруды көздегені анық болды. Осы билік ауысуының нәтижесінде сингала тіліндегі “ඉඟුරු දී මිරිස් ගත්තා වාගේ” Inguru di miris gaththa wagay (шамамен мағынасы: “Имбирьге перец обменял”) деген мақал пайда болды, бұл голландиялық билік португалдардан патшаға үлкен қауіп төндіргенін және арал тұрғындарына одан да қатыгездік көрсеткенін көрсетеді. 1645 жылдан бастап Раджасингха бұрынғы одақтастарымен үзіліс-үзіліс соғыстарға қатысты.
King Rajasinghe II, also known as Rajasingha II (pre coronation, Prince Dewa Astana/Dewarajasinghe), was a Sinhalese King, reigned 1629 – 6 December 1687; seventh king of the Kingdom of Kandy in Sri Lanka. Rajasingha requested aid from the newly formed Dutch East India Company to help expel the Portuguese from the island, which they successfully did in 1656. By this time however it had become clear to the Kandyans that the Dutch not only intended to expel the Portuguese but to replace them as the major colonial power on the island. This transfer of power is also believed to be where the Sinhala idiom / figure of speech “ඉඟුරු දී මිරිස් ගත්තා වාගේ” Inguru di miris gaththa wagay (Literal meaning: Like one exchanged ginger for chili) was originated in reference that the Dutch Rule was much more of a menace to the king and cruel to the people in the island than the Portuguese. From 1645 onwards Rajasingha was engaged in sporadic warfare with his erstwhile allies.
Ерте билік ету: Голландияның келуі
Раджасингханың әкесі португалдарға қарсы одақтас іздеуде голландиялықтармен ұзақ уақыттан бері келіссөздер жүргізіп келген. Канди мен голландиялық елші Марселис Бошувер арасында шарт жасалғанмен, одан көп нәтиже шыққан жоқ. Бірақ Раджасингха билікке келген соң, Батавияда бекінген голландиялықтар португалдық Гоаға блокада салды. 1638 жылдың 28 наурызында Раджасингха әскерін жетектеп, Ганнорува шайқасында португалдықтарды жеңді. Осыдан кейін Раджасингха адмирал Адам Вестервольттан көмек сұрап, 1638 жылдың 23 мамырында олармен кең ауқымды әскери және сауда шартына қол қойды. Голландиялықтар 1639 жылдың 18 мамырында Баттикалоаны басып алды, ал Канди мен голландиялықтардың бірлескен әскері Португалияның жазық аймақтарына еніп кіре бастады. Алайда бұл одақ Канди халқының арасында аса танымал болған жоқ. Екі тарап арасында тез арада шиеленіс туды. Баттикалоа – Канди патшалығының дәстүрлі порты (Трикомали бұрын Яффна патшалығына, содан кейін португалдықтарға қарасты болған), Раджасингха оны мүмкіндігінше ертерек иеленгісі келді. Бірақ голландиялықтар португалдарды ығыстыруға көмектескені үшін толық төлем талап етті. Голландиялықтардың Шри-Ланкаға португалдарды қуу үшін емес, оларды алмастыру үшін келгеніне күдік артқанмен, бұл одақ Раджасингха үшін өте құнды болды. Сегіз жылдық соғыс аяқталып, 1641 және 1645 жылдар арасында Шри-Ланкада голландиялық және португалдық күштер арасында бітім жасалды (Испания мен Португалия тақтары 1580–1640 жылдар аралығында біріккен). Раджасингха мен оның көптеген кеңесшілері голландиялықтардың Шри-Ланканы португалдармен бөлісіп, жергілікті билікті жоюды көздегенін түсінді. 1638 жылғы одақ күрт аяқталып, Канди голландиялықтармен жүз жылға созылатын үзіліс-үзіліс соғысқа кірісті. Бұл Канди патшалығы осы кезде өте орталықтандырылмаған және жергілікті басшылардың үлкен билігі болғанын көрсетеді. Құрғақ жерге шығу мүмкіндігі жоқ кандиялықтар Коралес пен Сабарагамува аймақтарында сәттілікке жетті, бірақ голландиялық теңіз күшіне көп тәуелді болды. Осыған байланысты 1655 жылдың тамызында Герард Питерс басқарған үлкен голландиялық флот келді. Хулфт келді және соғыс Португалияның отарлық астанасы Коломбоны құрлықтан және теңізден қоршаумен соңғы кезеңіне енді. Раджасингха голландиялықтарға мүлдем сенбеді және қала түскен кезде оны Кандиге беруді талап етті. Бірақ 1656 жылы голландиялықтар қақпаларды жауып, кандиялықтарды сыртта қалдырды. Голландиялықтардың тағы бір опасыздығын көрген Раджасингха 1640-шы жылдардың ортасында Коломбо аймағындағы қиратуларын қайталады және Кандиге қайтып келді. Осы уақытта голландиялықтар 1658 жылы Джаффна патшалығынан билікті иеленіп, португалдықтарды Кандидің аралдағы басты жауы ретінде алмастырды. Таулардағы бекінісі қауіпсіз болған Раджасингха голландиялықтарға қарсы португалдарға қарсы қолданған тактикасын енді қолданды. 1660 жылы оның әскері голландиялықтар бақылап отырған Трикомали маңында болды және ағылшын Роберт Ноксты ұстады. Нокс кейін Сенкадагалаға көшіп, 1679 жылға дейін сонда өмір сүрді. Оның жазбалары 17 ғасырдағы Канди патшалығы туралы ең маңызды деректердің бірі болып табылады. Раджасингха голландиялықтарды ығыстыру үшін тағы бір еуропалық держава – француздарды Шри-Ланка саясатына тартуды да ойластырған болуы мүмкін. Кандиде Раджасингха наразы ақсүйектермен және голландиялықтармен одаққа қарсы болған халықпен бетпе-бет келді. Ішкі жағдай соншалықты тұрақсыз болды, Раджасингха уақытша сарайды тастап, көтерілісшілерге Сенкадагаланы басып алуға мүмкіндік берді, тіпті жылдық Перахараны тоқтатты. 1664 жылы ол Амбанвела Рала деген ақсүйек басқарған ашық көтеріліске тап болды. Ашуынан лайықты жазаны ойлап таба алмады және оны голландиялықтарға жіберді, олардың оны Канди ақсүйегі ретінде өлімге кесетініне сенді. Бірақ бұл қателік болды. Амбанвела Рала Кандидегі істер туралы білімін голландиялық аумақтағы үлкен кокос плантациясына саудалап, бай болып қайтыс болды. Осыған қарамастан, патша тақтың билігін сақтап, Кандидің қасиетті аумағын, Далада Малигаваны кеңейтіп, орталық ғимаратқа қосымша қабат салды.
Rajasingha's father had long courted the Dutch as a potential ally against the Portuguese. A treaty had been signed between Kandy and Dutch envoy Marcelis Boschouwer but had not amounted to much. Soon after Rajasingha's accession however the Dutch, now firmly established in Batavia, put Portuguese Goa under a blockade. On 28 March 1638, Rajasingha led his army to victory against the Portuguese forces at Gannoruwa. Soon after this, Rajasingha sent a request for aid to the admiral Adam Westerwolt and by 23 May 1638 had signed an extensive military and trade treaty with them. The Dutch seized Batticaloa on 18 May 1639 and a joint Kandyan–Dutch campaign began to make inroads into Portugal's lowland territories. The alliance was however deeply unpopular with the inhabitants of Kandy. Tensions soon arose between the two parties. Batticaloa was the traditional port of the Kandyan kingdom (Trincomalee had long been lost, first to the Jaffna kingdom and then to the Portuguese), and Rajasingha was eager to acquire it as soon as possible. The Dutch, however, demurred, demanding full payment for their assistance in displacing the Portuguese. Despite a rising suspicion that the Dutch were not in Sri Lanka to expel the Portuguese, so much as to replace them, the alliance was one that was too valuable for Rajasingha to simply cancel, and joint Dutch–Kandyan efforts resulted in the seizure of Galle on 13 March 1640 and the restriction of Portuguese power to the west coast of Sri Lanka by 1641. The slow end of the Eighty Years' War however soon resulted in a truce being called between Dutch and Portuguese forces in Sri Lanka (the crowns of Spain and Portugal were united between 1580–1640) sometime between 1641 and 1645. Rajasinga, and many of his advisers, furiously concluded that the Dutch intended to carve Sri Lanka up with the Portuguese, to the detriment of native power. The alliance of 1638 came to an abrupt end and Kandy launched into what was to be a hundred years of intermittent warfare with the Dutch. which suggests that the Kandyan kingdom had by this time become very decentralised, and that local leaders held considerable power. The landlocked Kandyans were successful in the inland area of the Korales and Sabaragamuwa but relied heavily on Dutch sea power. Accordingly, in August 1655 a large Dutch fleet commanded by Gerard Pietersz. Hulft arrived and the war entered its final phase with the siege by land and sea of the Portuguese colonial capital Colombo. By this point Rajasingha did not trust the Dutch at all and insisted that the city should be ceded to the Kandyan the moment it fell. When this happened in 1656, however, the Dutch shut the gates and left the Kandyans in the hinterlands. Faced with what he saw as yet another example of Dutch perfidy, Rajasingha repeated his devastations of the mid 1640s in the hinterlands of Colombo and withdrew to Kandy. The Dutch in the meanwhile secured power over the kingdom of Jaffna in 1658 and essentially replaced the Portuguese as Kandy's natural enemy on the island. Safe in his mountain fastness Rajasingha now adopted the same tactics he had deployed against the Portuguese to harass the Dutch. In 1660 his army is known to have been in the vicinity of Dutch held Trincomalee, and seized the Englishman Robert Knox. Knox subsequently moved to Senkadagala and lived there until 1679; his writings provide one of the best sources on the Kandyan kingdom in the 17th century. Rajasingha may also have considered involving the French in Sri Lankan politics in an attempt to get yet another European power to displace the Dutch. In Kandy, Rajasingha faced discontented nobles and a populace who had always been opposed to the alliance with the Dutch. The internal situation became so unstable that for a while Rajasingha was forced to abandon the palace and allow rebels to seize control of Sengkadagala, and even suspended the annual Perahara. In 1664, he faced open rebellion from a noble known as Ambanwela Rala, and, unable in his fury to think of a suitable punishment, sent him to the Dutch, assuming they would execute him as a Kandyan noble. It was a mistake — Ambanwela Rala traded his knowledge of the workings of Kandy for a large coconut estate in Dutch territory and died a rich man. Despite this the king managed to retain control of the crown and expanded the sacred precinct of Kandy, the Dalada Maligawa, adding an extra storey to the central building.
Маңыздылығы
Раджасингханың ұзақ билігінің ең маңызды үрдісі португалдықтардың голландиялықтармен ауыстырылуы болды. Бір еуропалық державаның көмегімен екіншісіне қарсы тұру стратегиясы күткен нәтижені бермеді, ал Кандия патшалығы португалдармен болған жағдайға ұқсас жағдайға түсті. Голландиялықтардың халықты дінге көндіруге және мәдени үстемдік орнатуға тырысулары бұрынғыдай күшті болмаса да, еуропалықтар келісімдерін орындамайтын, қарақшыл авантюристтер ретінде көріле бастады. Кандия патшалығының ішкі жағдайы күрделеніп, Раджасингха билігінде 18 ғасырда Кандия саясатына басымдық танытқан көптеген күшті әулеттерге үлкен билік жинақталды. Раджасингханың өміріне қастандық әрекеттері жиі жасалған сияқты. Раджасингханың билігінде Кандиялықтардың Шри-Ланканы біртұтас, жергілікті тәж астында қайта біріктіру арманы да біртіндеп жойылды.
The single most important trend of Rajasingha's long reign was the replacement of the Portuguese by the Dutch. The strategy of bringing in one European power to help fend off another had backfired spectacularly, and the Kandyan kingdom found itself in much the same position as it had been with the Portuguese. Despite the Dutch being less determined to convert the mass populace and impose their cultural dominance, Europeans increasingly came to be seen as rapacious adventurers who were simply incapable of honouring their deals. The situation inside the Kandyan kingdom became increasingly unstable and during Rajasingha's reign many of the powerful families that came to dominate Kandyan politics in the 18th century acquired greater power. Attempts on Rajasingha's life appear to have been rather commonplace. Rajasingha's reign also saw a gradual diminution of the Kandyans' dreams of reuniting Sri Lanka under a single, native, crown.