Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Терапевтік демалыстың түрі
Form of therapeutic relaxation
Сноэзелен немесе бақыланатын көп сезімдік орта (МСО) – аутизм және басқа да даму кемістіктері, деменция немесе мидың зақымдануы бар адамдарға арналған емдеу әдісі. Ол адамды тыныштандыратын және ынталандыратын ортаға, "Сноэзелен бөлмесі" деп аталатын, сезімталдық бөлмесінің бір түріне орналастырудан тұрады. Бұл бөлмелер жарық эффектілері, түстер, дыбыстар, музыка, иістер және т.б. арқылы әртүрлі сезімдерге әсер ету үшін арнайы жасалған. Қабырғадағы әртүрлі материалдардың үйлесімін денелік сезімдер арқылы зерттеуге болады, ал еденді тепе-теңдік сезімін күшейту үшін реттеуге болады. Әдетте, адамға көмекші немесе терапевт сүйемелдейді. 1970 жылдары Нидерландыда дамыған Сноэзелен бөлмелері (snoezelroom) бүкіл әлемдегі мекемелерде құрылған және әсіресе Германияда кең таралған, онда 1200-ден астам бар. Сноэзеленнің деменцияны емдеуде тиімді екенін көрсететін ешқандай дәлел жоқ.
Snoezelen or controlled multisensory environment (MSE) is a therapy for people with autism and other developmental disabilities, dementia or brain injury. It consists of placing the person in a soothing and stimulating environment, called the "Snoezelen room", a form of sensory room. These rooms are specially designed to deliver stimuli to various senses, using lighting effects, color, sounds, music, scents, etc. The combination of different materials on a wall may be explored using tactile senses, and the floor may be adjusted to stimulate the sense of balance. The person is usually accompanied by an aide or therapist. Developed in the Netherlands in the 1970s, Snoezelen rooms (snoezelroom) have been established in institutions all over the world and are especially common in Germany, where more than 1,200 exist. There is no evidence that Snoezelen is effective for the treatment of dementia.
Қадамдасу
Идеалды жағдайда, Snoezelen – терапевт емес, клиенттің бақылауындағы, бағытталмаған терапия болып табылады. Оны жарықтандыруды, атмосфераны, дыбыстарды және текстураларды клиенттің қолданылған кездегі нақты қажеттіліктеріне бейімдеу арқылы көп сезімдік тәжірибе немесе бір ғана сезімге назар шоғырландыру үшін құруға болады. Емдеу нәтижелеріне формалды түрде назар аударылмайды – назар пайдаланушыларға олар мен көмекші бірге айналысатын қызметтен барынша ләззат алуға көмектесуге аударылады. Snoezelen терапиясының артықшылығы – ол ауызша байланысқа тәуелді емес және аутизм спектрінің ауыр түрі бар адамдарға пайдалы болуы мүмкін, себебі бұл басқа жағдайда қол жеткізуге тым қиын адамдарға стимуляция бере алады. Snoezelen терапиясы кеңістіктің (физикалық ортаның) және тәжірибешінің «клиентке бағытталған» көзқарасының (адамдық ортаның) өзара байланыстылығын қамтиды. Арнайы жасалған сенсорлық физикалық орта, «көмектесуші тәжірибешінің» араласуымен бірге, демалыс процесіне әсер ету арқылы оянудағы өзгерістерді бастайды, мазасыздық пен ауырсынуды (физикалық және эмоционалды) азайтады. Ол адамның өз еркімен назар аудару және мотивациялық стимулға (зат, іс-әрекет немесе адам) қатысу мүмкіндігін барынша арттыруға, соның арқасында байланыс пен функционалдықты жақсартуға бағытталған. MSE-ні анықтайтын қағидалар тәжірибешіге осы тәсілдің негізгі элементтеріне назар аударуға көмектеседі. Келесілер осы қағидалар болып табылады. Тәжірибе нақты физикалық ортада өтеді. Тәжірибешілердің көзқарасы «клиентке бағытталған». Стимулдар клиенттің қажеттіліктеріне сәйкес басқарылуы керек. MSE – байланыс құралы. Сенсорлық орта оң немесе теріс емес. Тәжірибеші клиенттің пікіріне сенеді. (Шапиро, 2010)
Ideally, Snoezelen is a non directive therapy, controlled by the client and not by the therapist. It can be staged to provide a multi sensory experience or single sensory focus, simply by adapting the lighting, atmosphere, sounds, and textures to the specific needs of the client at the time of use. There is no formal focus on therapeutic outcome—the focus is to assist users to gain the maximum pleasure from the activity in which they and the enabler are involved. An advantage of Snoezelen therapy is that it does not rely on verbal communication and may be beneficial for people with profound autism, as it may provide stimulation for those who would otherwise be almost impossible to reach. Snoezelen therapy relates to the interdependence of both the space (the physical environment) and the "client centered" approach of the practitioner (the human environment). The specially designed sensory physical environment together with the input of the "enabling practitioner" initiates changes in arousal by affecting the relaxation process, reducing anxiety/pain (both physical and emotional). It aims to maximize a person's potential to focus on his own free will and to engage on a motivational stimulus (object, activity or person), and thereby to improve communication and functioning. The defining principles of the MSE help the practitioner to focus attention on the basic elements of this approach. The following are the principles. The experience takes place in a specific physical environment. The attitude of the practitioners is "client centered". Stimuli must be controlled according to the client's needs. The MSE is a medium for communication. The sensory environment is neither positive nor negative. The practitioner relies on the client's point of view. (Shapiro, 2010)
Зерттеу
Snoezelen емдеуінің пайдасы туралы зерттеулер шектеулі, ал зерттеулердің жобалары әртүрлі. Брюссельде жүргізілген шағын зерттеуде ауыр аутизмге шалдыққан тоғыз ересек адамның сыныптағы және Snoezelen ортасындағы мінез-құлқы салыстырылды. Жеке нәтижелер әр түрлі болғанымен, зерттеу Snoezelen ортасында 50%-ға дейін күйзеліс пен стереотиптік мінез-құлықтың, сондай-ақ 75%-ға дейін агрессия мен өзін-өзі зақымдаудың азайғанын көрсетті.
Research on the benefits of Snoezelen treatment is scarce, with variable study designs. A small research study carried out in Brussels compared the behavior of nine adult clients with profound autism in both classroom and Snoezelen settings. Though individual results varied, the study claimed a 50% reduction in distress and stereotypical behavior, and 75% less aggression and self injury in the Snoezelen environment.
Қолданылуы
2021 жылы Португалияда бірнеше Snoezelen бөлмелері ашылды. Алғашқы Snoezelen Альгарве аймағында жұртшылыққа есігін ашты. Оны 2017 жылы қарттарға терапиялық көмек көрсетуді бастаған Espiral de Vontades қайырымдылық ұйымы құрды. Бөлмеге алғашқы реакция жағымды болды. Келесі бөлме Повоа-де-Санта-Ириядағы Ағалар клубымен құрылды. Олар оны бір ай бойы сынап көрді, содан кейін жұртшылыққа таныстырып, пациенттерден де жақсы пікір алды. Бұл бөлме деменциямен ауыратын науқастарды тыныштандыруға, сондай-ақ COVID-19 карантинінен туындаған стрессті жеңілдетуге көмектеседі.
In 2021, multiple Snoezelen rooms were opened in Portugal. The first Snoezelen was opened to the public in the region of Algarve. It was created by the charity organization Espiral de Vontades which in 2017 started therapeutic treatment for the elderly. Early reception to the room was positive. The next room was created in Póvoa de Santa Iria by the Senior Club. They were testing it for a month before revealing it to the public, and also got good reception from patients. It is being used to calm patients with dementia, and also to release stress from patients as a result of COVID 19 lockdowns.