Пьетро Монте: Қару шебері және әскери тактика сардары
Pietro Monte
Пьетро Монте (1457-1509): қару шебері, «Сәндік адам» авторында аталған. Оның жауынгерлік трактаттары, «Collectanea» мен «De Singulari Certamine» зерттеңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Пьетро Монте (Pietro del Monte, Pietro Monti, латынша Petrus Montius; 1457–1509) – 15 ғасырдың соңында Миланда өмір сүрген қару шебері. Ол испан немесе итальян тегінен болуы мүмкін. Ол Балдассаре Кастильоненің «Либро дель Кортеджано» кітабында Галеаццо да Сансевериноның мұғалімі ретінде еске алынады, ол «жаттығу арқылы дамыған күш пен ептіліктің барлық түрлерінің нағыз және жалғыз шебері» деп сипатталған. Монте 1480 жылдары кем дегенде төрт жауынгерлік трактатты жинақтаған деп саналады. Оның «De Dignoscendis Hominibus» еңбегі 1492 жылы жарық көрді, ал қалғандары 1509 жылы оның қайтыс болуына дейін жарияланбады. Кейін оларды Джованни Анжело Сцинценцелер «Exercitiorum Atque Artis Militaris Collectanea» (қысқаша Collectanea) және «De Singulari Certamine Sive Dissentione, De veritate unius legis et falsitate sectatrum» аттарымен редакциялады. Милано, 1509 (2-ші басылымы 1522 ж.). Монтенің екі қолжазбасы сақталған: біреуі Эскориал кітапханасында MS A. IV.23 (испан тілінде жазылған), екіншісі Biblioteca Estense-де Codex Estense T. VII.25 (итальян тілінде жазылған). Монте – әскери шеберлігімен көптеген армияларда қызмет еткен кондотьер болды. Оның еңбектері латын тілінде жазылғанмен, сол кездегі көптілді армияларды оқытуға қызмет етті. Монтенің қылышпен қарулану жүйесі классикалық итальяндық қылышшеберлік мектебінен (16 ғасырдың соңындағы Дарди мектебі) бұрын пайда болды. Ол өмірлік кезеңінде танымал болды, бірақ оның жүйесі кейінгі ұрпақтарына тікелей әсер етпеген сияқты, ал оның еңбектері көбінесе ұмытылып кетті. Ол төменнен кесуге қарағанда жоғарыдан кесуді, сол жақтан кесуге қарағанда оң жақтан кесуді артық көреді, бірақ итеру (stocchata vel puncta) ең тиімді деп санайды. Ол бірнеше кесуді итерумен аяқтауды ұсынады. Монте қылышшебер ретінде ұмытылған, бірақ итальяндық соғыс батыры ретінде есте қалды, өйткені ол қорғауға міндеттелген жерді тастап кетуден гөрі өлгенді жөн көреді. Сансовиноның сөзіне сүйенсек, француз корольі Людовик XII Монтенің денесін іздеу үшін жіберген, оны патшалық құрметпен жерлеу үшін. Тарихшылардың пікірінше, егер әркім Монте сияқты өз міндетін орындағанда, Венеция Агнадель шайқасында жеңіске жетер еді.
Pietro Monte (Pietro del Monte, Pietro Monti, Latinized Petrus Montius; 1457–1509) was a master of arms who lived in Milan in the late 15th century. He may have been either Spanish or Italian by birth. He is mentioned in Baldassarre Castiglione's Libro del Cortegiano as the teacher of Galeazzo da Sanseverino, described as "the true and only master of every form of trained strength and agility". Monte is assumed to have compiled at least four combat treatises in the 1480s. His De Dignoscendis Hominibus was printed in 1492, but the others remained unpublished until his death in 1509, when they were edited by one Giovanni Angelo Scinzenzeler as Exercitiorum Atque Artis Militaris Collectanea (known as Collectanea for short) and as De Singulari Certamine Sive Dissentione, De veritate unius legis et falsitate sectatrum. Milano 1509 (2nd ed. 1522). Two of Monte's manuscripts also survive, one kept in the Escorial library as MS A. IV.23 (written in Spanish), the other in Biblioteca Estense as Codex Estense T. VII.25 (written in Italian). Monte was a condottiere who served in many armies with his military skill. Although his works are written in Latin, they served to teach multi lingual armies of the time. Monte's system of fencing predates the classical Italian school of swordsmanship (the Dardi school later in the 16th century). He was famous during his own time, but his system does not appear to have directly influenced his successors, and his work was largely forgotten. He prefers ascending cuts over descending ones, and cuts from the right over cuts from the left, but considers the thrust (stocchata vel puncta) the most effective of all. He recommends combining a series of cuts followed by a thrust "to finish". Monte is forgotten as a fencing master, but remembered as an Italian war hero, as he would rather die than leave the place he was ordered to defend. According to Sansovino the French King Louis XII sent out to search for the body of Monte on the battleground to have him buried with royal honours. According to historians, if everybody would have done his duty like Monte Venice would have won the battle near Agnadel.