Веркмайстер гармониялары: Қысқы драма

Кіріспе

2001 жылғы мажар драмалық мистикалық фильмі

Веркмайстер гармониялары (; Werckmeister harmóniák) – 2000 жылғы мажар драмалық фильмі. Жақындағы қыс мезгілінде жас газет таратушы Янош Валуска мас адамдар тобымен күннің толық қарауы туралы қойылым қояды, бұл жануарларды алаңдатып, содан кейін үнсіздікке мәжбүр етеді. Ол күннің жылы шуағының қайта оралуымен аяқталады. Янош өзінің «ағасы» Гьёрги Эстерге, композитор және музыка зерттеушісіне, ол оған әкесіндей жақын. Гьёрги Веркмайстер анықтаған музыкалық шкаланың кемшіліктері мен ұстамдылығы туралы байқауларын жазады. Гьёрги оның агармониясын табиғи ету үшін табиғи шкалаға өзгерістер енгізуді ұсынады. Янош газеттерін жеткізу үшін почта бөліміне барады. Қызметкерлер цирктің жақындауының және оның барған сайын қалаларға қонған бұлттың жаман белгілерінен алаңдайды. Түнде қалаға үлкен, иіс шығаратын киттен жасалған және ешқашан көрінбейтін «Принц» атты жұлдызды артисінен тұратын «цирк» келеді. Янош олардың келгенін көріп, Құдай және кит туралы ойлармен бөліседі. Гьёргидің бұрынғы әйелі Тюнде, полиция бастығының қолдауымен, «Қаланы тазалау» қозғалысына қатысу үшін Гьёргиге есімдер тізімін беру арқылы өзінің саяси және әлеуметтік мәртебесін пайдаланады, Гьёргиден қозғалыстың төрағасы болуын талап етеді, әйтпесе ол сол күні кешке оған қайта оралады. Ол өзінің чемоданын Яношпен бірге жібереді. Гьёргидің аяқ киім жасайтын ағасы, Лайос аға, тізімді алып, алаңдағы наразылық білдіріп тұрған көпшілікке береді, олар мемлекеттік қызметтердің нашарлауына наразы. Янош китті тасымалдайтын ашық жүк көлігінің алдында қарақшыға шабуылдайды. Тюнде мас күйде, қару ұстап жүрген полиция бастығымен жатады. Кит пен «Принцтің» болуы көпшілікті қоздырады. Янош цирк директорының жүзсіз «Принцін» бақылауын жоғалтқанын естіп, ол (словакия тілінде) революция мен қирау туралы аудармашы арқылы сөйлейді. Цирк директоры салдарынан қорқып, одан бас тартады. Енді бостандыққа шыққан «Принц» наразылықты қоздырып, таяқ ұстаған топты жетектеп, ауруханаға кіріп, науқастарды төсектерінен тартып, сабап тастайды. Көтерілісшілер көмектесуге шамасы келмейтін, сүйектей жалпақ қарт пациентті тапқанда, олар өздерінің әлсіз, қайғылы және күшсіз екенін көріп, үнсіз кетеді. Көтерілістен кейін Янош көтерілісшінің күнделігін табады. Онда көтерілісшілер неге ашуланғанын білмейтіндіктерін, сондықтан барлық нәрсеге ашуланғанын жазады. Содан кейін ол екі почта қызметкерін зорлаған топтың қылмысы туралы айтады. Үйге қайтып бара жолда Тюнде мен әскери офицердің кездесуіне куә болады. Олар әскери көлікпен бірге, сарбаздар мен танкпен қаланы қайтаруға кетеді. Содан кейін Янош көтерілісте қаза тапқан Лайостың денесін табады. Лайостың әйелі Яношқа өзінің қауіпсіздігі үшін кетуін айтады, өйткені оның есімі көтерілісшілердің тізімінде болған. Янош теміржол бойымен қашып, тікұшақпен ұсталады. Ол саяси диссиденттермен күресу үшін қолданылатын камералы төсектермен психиатриялық ауруханаға жатқызылғанын көреді. Гьёрги оны зиярат еткенде, Янош бос кеңістікке қарайды және Гьёргидің сөздеріне жауап бермейді, ол Яношқа көтерілістен бері болған оқиғаларды айтады. Гьёрги үйінен шығарылып, әйелі Тюнде полиция бастығымен бірге үлкен үйде тұрады, ал ол бақтағы сарайда тұрады. Гьёрги Яношқа, егер ол психиатриялық ауруханадан босатылса, олар пианиносымен бірге сарайда бақытты өмір сүре алатынын айтады. Гьёрги пианиноны қайтадан реттегенін, енді ол басқаларынан ешқандай айырмашылығы жоқ екенін, реформаға деген үмітінен бас тартқанын айтады. Янош бос кеңістікке қарайды. Фильм Гьёрги қала алаңынан өтіп, тастап кетілген киттің көзіне қарап, содан кейін кері бұрылып, қайғылы және бүлінген китке және түнде көтерілісшілер қиратқан «циркке» қарап тұрғанда аяқталады. Шіріп бара жатқан киттің денесі баяулап қалың тұманға оралады.

Werckmeister Harmonies (; Werckmeister harmóniák) is a 2000 Hungarian drama film during a winter season in recent times, János Valuska, a young newspaper delivery man, conducts a performance with drunken bar patrons about the total eclipse of the sun, which disturbs, then silences the animals. It finishes with the grand return of the warm sunlight. János is devoted to his ’uncle’ György Eszter, a composer and musicologist, who is like a father to him. György records his observations about the imperfection and compromise of the musical scale, as defined by Werckmeister. György proposes changes to the natural scale to make its harmonies more natural. János goes to the post office to pick up his newspapers for delivery. The workers are unsettled by the ominous signs of the circus' arrival and the cloud that settles over each town it visits. A “circus” built around a huge stuffed smelly whale and its star performer, "The Prince", who is never seen, come to town in the night. János sees them arrive and philosophizes about God and the whale. György's estranged wife, Tünde, tries to leverage her political and social status by giving György a list of names to recruit for the "Clean Up the Town movement," with the blessing of the police chief, and demands that György become chairman of the movement, or else she will move back in with him that very evening. She sends her suitcase ahead of her with János. György's struggling cobbler brother, Uncle Lajos, takes the list and passes it on to the agitated crowd in the town square who are unhappy with the failing public services. János is accosted by a thug in front of the open truck housing the whale. Tünde sleeps with the drunk gun toting police chief. The presence of the whale and the “Prince” stir up the crowd. János overhears the circus master losing control of his faceless Prince, who speaks (in Slovakian) through a translator of revolutions and ruins. The circus master is afraid of consequences and disowns him. The Prince, now free, inflames the mob who holding clubs, march, then run into a hospital, drag inmates out of their beds and beat them. When the rioters finally find a helpless old naked patient, who is all skin and bones, they see in him their impotent, sad and powerless selves and withdraw silently. After the riot, János comes across the diary of a rioter. It explains that the rioters did not know what they were angry with; so they were angry at everything. Then it recounts the mob's horrendous rape of two post office girls. On his way home, he witnesses from a distance a meeting between Tünde and a military officer. They depart together on a military vehicle to reclaim the town, accompanied by soldiers and a tank. János then comes across the body of Lajos, who was killed in the riot. János is told, by Lajos's wife, to leave for his own safety, as his name was on a list held by the rioters. János runs away on the railroad tracks but is intercepted by a helicopter. He finds himself committed to a mental institution with caged beds (a tool of the time for dealing with political dissidents). When György visits him, János simply stares into the blank space and does not respond to György, who recounts to János what has happened since the riot. György has been evicted from their house but gets to live in a shed in the garden whilst his wife, Tünde, with her new status as a collaborator, now occupies the big house with the police chief. György tells János, in the ward, that, if he is released from the mental institution, they can live contentedly together in the shed with his piano. György also mentions that he has re tuned the piano so that is now like any other, a personal capitulation apparently abandoning any present hopes of reform. János just stares into the blank space. The film ends with György walking through the town square and looking directly into the eye of the abandoned whale, then walking away and looking back at the now sad and disheveled whale and the “circus” destroyed by the rioters the night before. The whale's rotting carcass is slowly enveloped by the thickening fog.

Өндіріс

Фильм – халықаралық туынды, оны қаржыландыру Тарр үшін көп уақыт алды. Титрлерде түсірілім 1997 мен 2000 жылдар аралығында өткені көрсетілген. 2024 жылғы сұхбатында оператор Роб Трегенза фильмнің өндірісін талқылап, оның созылуын Таррдың қаржыландыру туралы шындықты айтпауымен байланыстырды: «Ол, негізінен, бәріне жалған айтты. Фильмнің қаржыландырылғанын айтты». Фильмнің бастапқы көрінісі мен ауруханадағы сахнаны жаңаша ойлап тапқанын айта отырып, Трегенза: «Менің ойымша, Тарр – мен жұмыс істеген барлық режиссерлердің арасында ең ерсілі, жартас және білімі жоқ болуы мүмкін» деді. Дегенмен, Трегенза «оған көңілдірек қарай бастадым» деді. «Енді ол жарыққа шықты, адамдар оны көре алады; олар менің сол фильмдегі екі кадрымды көре алады» деп қосты.

Қабылдау

"Werkmeister Harmonies" сыншылардың жоғары бағасына ие болды. Metacritic-те фильм 92/100 орташа балл алды (сегіз рецензия негізінде), бұл "көпке танылған" дегенді білдіреді. 39 рецензияға сүйене отырып, Rotten Tomatoes 98% мақұлдау рейтингісін және 8.5/10 орташа баллды көрсетеді. "Нью-Йорк Таймс" газетінің журналисі Лоуренс ван Гелдер фильмді "ұстауға қиын" деп сипаттап, ол "Голливуд киноөндірісінің мәнсіздігіне шағымданатын және ойға дастарқан жайып, талқылауға шақыратын фильмді іздейтін көрермендерге арналған" деді. Christian Science Monitor журналы үшін жазған Дэвид Стеррит фильмге толық төрт жұлдыз берді, "Тарр көрермендерін оңай ойын-сауықпен көңіл көтерудің орнына, қиялын оятып, санасын сергітуді қалайды" деп атап өтті. 2016 жылы BBC жүргізген сауалнамада фильм 2000 жылдан бергі ең үздік 100 фильмнің қатарына енді (56-шы орын). Киносыншы Роджер Эберт фильмді "ерекше және түпнұсқа" деп сипаттап, ол "Фредерик Уайзманның туындылары сияқты, cinéma vérité сияқты сезіледі" деп жазды. Ол 2007 жылы фильмді өзінің "Ұлы фильмдер" жинағына қосты. 2012 жылғы Британдық кино институтының онжылдық Sight & Sound сауалнамасында он сыншы мен бес режиссер "Werkmeister Harmonies" фильмін өздерінің ең сүйікті он фильміне қосты – бұл фильм сыншылар сауалнамасында 171-ші орынды, ал режиссерлер сауалнамасында 132-ші орынды иеленді. They Shoot Pictures, Don't They веб-сайтының мәліметінше, бұл фильм 2000 жылдан бергі ең жоғары бағаланған фильмдердің 19-ы. Сондай-ақ, ол 2016 жылғы BBC сауалнамасында 2000 жылдан бергі ең жақсы фильмдердің тізімінде 58-ші орынды алды.

Үй бейнесі

Бірнеше жыл бойы 1-ші аймақта (АҚШ және Канада) фильмнің жалғыз үй видеосы Facets компаниясымен шығарылған еді және ол қолжетімсіз болды. Дегенмен, The Criterion Collection 2024 жылдың 16 сәуірінде фильмді 4K, Blu-ray және DVD форматтарында жарыққа шығарды.

Қалпына келтіру

Линкольн орталығының киносы (FLC) 2023 жылдың 26 мамырында Уолтер Рид театрында көрсетілімге шығатын «Веркмейстер гармониялары» фильмінің жаңа 4K нұсқасын қалпына келтіргенін хабарлады.