Кіріспе

Экономикалық терминмен айтқанда, қалау – дегеніміз ізденіс, тілек.

Қалау идеясын көптеген тұрғыдан қарастыруға болады. Діннен тыс қоғамдарда қалау, психология немесе социология ғылымдары арқылы зерттелетін эмоциялық тілекке ұқсас деп есептелуі мүмкін. Керісінше, қалау діни емес, рухани, моральдық немесе діни тұрғыдан зерттелуі мүмкін, әсіресе буддизм, сондай-ақ христиандық, ислам және иудаизмде. Экономикада қалау – дегеніміз ізденіс, тілек. Әр адамның қалауы шексіз, бірақ ресурстар шектеулі (экономика тек шектеулі ресурстар бар деген болжамға негізделген). Сондықтан адамдар қалаған нәрселерінің бәрін иелене алмайды және ең қолжетімді баламаларды іздеуге мәжбүр. Қалаулар мен қажеттіліктер жиі ажыратылады. Қажеттілік – бұл өмір сүру үшін қажетті нәрсе (мысалы, тамақ және баспана), ал қалау – адамның иеленгісі келетін нәрсе. Кейбір экономистер бұл айырмашылықты қабылдамайды және олардың барлығы маңыздылығының әртүрлі деңгейлері бар қалаулар деп санайды. Осы көзқарас бойынша, қажеттіліктер мен қалаулар сұраныстың жалпы ұғымының мысалдары ретінде түсіндірілуі мүмкін. Адамдардың қалайтын нәрселерінің мысалдары: қаржыны бақылау, уақытты үнемдеу, жоғары жалақылы жұмыс, көбірек жайлылық, денсаулыққа пайдалы тамақтану, дене шынықтыру, руханилық, достық, серіктестік және қауіпсіздік.

Дүниежүзілік емес көзқарастар

Қазіргі заманауи зайырлы қоғамдарда "мұқтаждық" таза экономикалық, әлеуметтік-ғылыми немесе адам өмірінің объективті психологиялық шындығы деп есептеледі, ал көптеген діни немесе рухани дәстүрлер мұқтаждық және қалау туралы сабақтарды ұсынады немесе кеңес береді, мұны "тілек" деп те атауға болады. Буддизм – мұқтаждық пен қалау, немесе "тілек" туралы білім мен кеңес беретін діни дәстүрдің ең көп таралған мысалы. Буддизмнің Төрт Асыл Шындығының екіншісі – тілек немесе қалау көптеген өмірлік азаптардың себебі болып табылады. Біз қалағанда және тілектегенде, ешқашан басылмаса азап тудырамыз, себебі зайырлы экономикада көрсетілгендей, тілектер "шексіз", демек орындалмаған тілектер шексіз мөлшерде азапқа әкелуі мүмкін. Бұл мәселеге қарсы тұрудың жолдары анти-тұтынушылдық немесе буддалық экономика болуы мүмкін. Христиандық, әсіресе протестантизмде, мұқтаждық ең төменгі деңгейде ұсталуы керек, ал протестанттық еңбек этикасында сипатталғандай, ауыр және адал еңбекпен қарапайым өмірді сақтау қажет. Экономикалық-әлеуметтанулық тұрғысынан қарағанда, бұл тұтынудың орнына өндіріске көбірек құн мен энергия жұмсау ретінде түсіндіріледі.