Кіріспе

Заңда, бір әрекетті іске асыру кезінде тәуекелдерді елемеу жағдайы – бұл саналылықтың күйі.

Қылмыстық және азаматтық құқықта, ессіздік – адамның қасақана және негізсіз түрде әрекет жасап, осы әрекеттен туындайтын кез келген тәуекелдерді біліп тұрып, назардан тыс қалдыруы ретінде анықталуы мүмкін. Ессіздік қасақана жасалған қылмыстан кем кінәлі, бірақ немқұрайлылықтан артық кінәлі.

Америка Құрама Штаттары

Блэк заң сөздігі америкалық құқықта абайсыздықты "әрекет етушінің зиянды салдарды қаламаған, бірақ оның мүмкіндігін көріп, қасады түрде тәуекелге баратын" немесе "адамның өзінің іс-әрекеттерінің салдарына немқұрайлы қарауы" деп анықтайды. Америка соттарында, ағылшын соттары сияқты, кінәлі адам субъективті сынақ қағидасы бойынша абайсыздық жасады деп танылады, онда айыпталушының оқиғаның мән-жайларын білуге қабілеттілігі немесе онымен бірдей ақылға қонымды білімі болуы тиіс, сонда ғана абайсыздық жасады деп танылады. Америкалық зиян келтіру құқығында, зиян келтірушінің абайсыздығы талапкерге жазалау сипатындағы өтемақы алу құқығын береді. Абайсыздық үшін тағайындалған жазалау сипатындағы өтемақының мөлшері қасақаналық үшін тағайындалған мөлшерден ешқандай айырмашылық жасамайды (яғни, талапкер қасақаналықты дәлелдегені үшін, абайсыздықты дәлелдегенінен артық өтемақы алмайды), бірақ талапкерлер қасақаналықты дәлелдеуге тырысуы мүмкін, себебі американдық банкроттық заңдарында қасақана және қасады түрде келтірілген зиян үшін туындаған қарыздар банкроттықтан босатылмайды, ал абайсыздық арқылы туындаған қарыздар босатылады.

Осы сынақтың қылмыстық жолмен келтірілген зиян мен абайсыздықпен жүргізумен шектелуі

Бұл тест жалпы қолданысқа арналған болуы тиіс. R v Seymour (E) ісінде Лорд Роскилл «абайсыздық» сөзіне, егер Парламент актісінде басқаша көзделмесе, абайсыздық элементтерінің бірін қамтитын барлық қылмыстарға қатысты бірдей мағына берілуі керек деді. Алайда, Апелляциялық сот оның қолданылуын қылмыстық зиян келтіру және абайсыздықпен жүргізуге қатысты қылмыстармен шектеді. Біраз уақыт шатасудан кейін, R v Satnam and Kewal ісінде Апелляциялық сот бұл тесттің 1976 жылғы Жыныстық қылмыстар (өзгерістер) заңының 1-бабындағы зорлау анықтамасындағы «абайсыздық» сөзінің мағынасына қолданылмайтынын анықтады. R v Prentice and Sullman, R v Adomako, R v Holloway істерінде Апелляциялық сот Лорд Роскилдің жоғарыда айтқан мәлімдемесінің обітер екенін және міндеттіліктің бұзылуынан туындаған адам өлтіру істеріне қолданылмайтынын шешті. R v Adomako ісі Лордтар палатасына жеткенде, ерікті емес адам өлтіру істерінде сот судьясы Лоренс ісіндегі абайсыздық анықтамасына сәйкес қазылар алқасына нұсқау беруге міндетті емес екені айтылды.

Есесіне жүргізуді жою

1991 жылғы Жол қозғалысы туралы заң шалаңдықпен жүргізу және шалаңдықпен жүргізу салдарынан адам өліміне себеп болу құқық бұзушылықтарын жойып, оларды қауіпті жүргізу және қауіпті жүргізу салдарынан адам өліміне себеп болу жаңа құқық бұзушылықтарымен алмастырды. Атаудың өзгеруі бұрынғы құқық бұзушылықтардың ескі терминологиясына оралу болды, яғни, ішкі ниеттің болуы талабын қауіптілік талап ететін кінәлі элементпен алмастыру. 1988 жылғы Жол қозғалысы туралы заңның 2А тармағы (1991 жылғы заңмен қосылған) қауіпті жүргізудің толық объективті анықтамасын қамтиды және ол сақтықпен және біліктілікпен жүргізетін жүргізуші үшін "көрінетін" жағдайлар туралы айтады.

Р. Кэлдуэллге қарсы сот шешімі жоққа шығарылды

Калдвеллдегі шешім Лордтар палатасы R v G ісінде күшін жойды. Ол енгізген объективті сынақ жойылды, орнына қылмыстық зиянға қатысты істерде субъективті абайсыздық түрі енгізілді. Қазіргі кезде абайсыздық элементінің көп бөлігі Каннингем сынағы арқылы "тексеріледі".

R G және басқа [2003] UKHL 50

11 және 12 жасар екі бала ата-аналарының рұқсатынсыз лагерь құрып, таңертең ерте дүкеннің арт жағына кірген. Аулада тапқан газеттерді жағып, газеттер жанған күйінде кетіп қалды. Газеттер дүкен қабырғасына тірелген қоқыс жәшіктерін өртеп жіберді, содан кейін от қабырға бойымен және дүкен төбесіне тарады. Шамамен 1 миллион фунт стерлинг сомасында зиян келтірілді. Балалар оттың өзінен сөніп қалады деп ойлағандарын және оның таралу қаупі туралы еш ойланбағанын мәлімдеді. Олардың шағымдары Лордтар палатасына жеткенде, Лорд Бингем лорд Диплоктың анықтамасын балалардың жас ерекшеліктерін ескеретіндей етіп өзгерту қажеттігін түсінді. Бұл қорғау «жаман ниеттілік» ұғымын қамтиды. Бұл ереже соттан сегіз және одан үлкен жастағы балалардың «дұрыс» пен «бұрыстың» аражігін қаншалықты түсінетінін қарастыруды талап етеді. Диплоктың «көзге түрістілік» тестісі 11 және 12 жасар ұлдарға қатысты әділетсіз болуы мүмкін, егер олармен ақылға қонымды ересектерге қолданылатын стандарттармен санасса. Бингхам адамның «аса қауіпті» әрекет еткенін атап көрсетті: Ол сынақты субъективтікке қайтарады, яғни айыпталушының жасы, тәжірибесі және түсінігі негізінде бағалау керек, ал гипотетикалық ақылға қонымды адамның білімі мен түсінігіне сүйенуге болмайды. Дегенмен, бұл тест гибридтік болып қала береді, өйткені айыпталушының білім мен түсінікті жоққа шығаруының сенімділігі әрқашан айыпталушымен бірдей жастағы және қабілеттері бар адамнан күтілетін объективтік стандартқа сәйкес бағаланады. Бут v Корольдік прокуратура қызметі (2006) All ER (D) 225 (қаңтар) ісінде, апелляциялық сот 1971 жылғы Қылмыстық зиян заңы бойынша жолға асығып, соқтығысқан көлікке ойсыз зақым келтірген жаяу жүргіншінің сот шешімін қолдады. Бұл жаяу жүргіншілердің өзінің қауіпсіздігіне басымдық беруі, Жол қозғалысы ережелерінде көлік құралдарына берілген басымдыққа қарамастан, басқа факторларды да ескеру қажеттігін көрсетеді, мысалы, көлік құралына келтірілген зиян.