Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Богемия герцогы 1125–1140 жылдары. Собеслав I (собеслав I; шамамен 1075 – 14 ақпан 1140) – 1125 жылдан өліміне дейін, 1140 жылға дейін Богемия герцогы болды. Ол Премислид әулетінің мүшесі, Вратислав II-нің (1092 ж. қайтыс болған) үшінші әйелі Польшалық Святославадан туған кіші ұлы.
Duke of Bohemia from 1125 to 1140
Soběslav I (also Sobeslaus; c. 1075 – 14 February 1140) was Duke of Bohemia from 1125 until his death in 1140. He was a member of the Přemyslid dynasty, the youngest son of Vratislaus II (d. 1092), by his third wife Świętosława of Poland.
Өмір
Собеслав алғаш рет 1107 жылы тарихқа енді, ол және оның ағасы Боривой II герцогты Премислид туысы Оломуцтың Сватоплюк қуып жіберген кезде, анасының туысы Польша герцогы Болеслав III Вримуттың сарайына қашып кетті. 1109 жылы Глогов шайқасында Сватоплюк қаза болғаннан кейін Боривойдың Богемия тағына қайта оралу әрекеттері сәтсіз аяқталды. Шайқастан кейін болған туысқандық соғыста Боривойдың кіші інісі Владислав I Германия королі Генрих V-нің қолдауымен жеңіске жетті. Кейін ағайындылар татуласып, Собеслав 1115 жылдан 1123 жылға дейін Моравиядағы Брно мен Зноймо қалаларын биледі, бірақ ағайындылар арасындағы шиеленіс қайтадан күшейіп, Собеслав тағы да қуылды. Дегенмен, Вратислав II-нің соңғы тірі ұлы ретінде, ол 1125 жылы герцог Владиславтың қайтысынан кейін герцогтық таққа отырды. Оның билігіне Сватоплюктің кіші інісі Отто II Қара қарсы шықты. Ол Владиславтың жесірі Бергтен келген Рихезадан ғана емес, сонымен қатар Германия королі Лотар III-тен де қолдау тапты. Собеслав өзінің билігінің барлық кезеңінде неміс монархиясының қарсыласы болды және 1125 жылы король Лотардың бәсекелес герцог Фредерик II Швабияға қарсы сайлаудағы бөлінуін пайдаланып, Богемияның тәуелсіздігін нығайтты. Собеслав Оломуцтан Отто II-ні тақтан түсірмек болғанда, ол неміс патшасына жүгінді. Лотар III ешкімнің Богемия тағына императордың бекітісіз отыра алмайтынын мәлімдеді және Отто II атынан басып кіруге кірісті. Алайда, бұл жергілікті ақсүйектердің мүдделеріне қауіп төндірді, сондықтан олар Собеславтың жағына қосылды. 1126 жылдың 18 ақпанында Лотардың басшылығындағы неміс және моравия әскерлері Майсен маркасымен шектес Хлюмец шекаралық бекінісінде Богемия әскерлерімен шайқасты. Собеслав король Лотарды жеңіп, тұтқынға алды, ал Отто II шайқаста қаза тапты. Бірақ екі елдің қарым-қатынасы бұрынғы вассалдық-сузерандық қатынасқа оралды, өйткені король Лотар Собеславтың Богемиямен бірге тұру шартымен босатылды. Собеслав билік құрған кезеңде Оломоуц герцогтығын иелене берді, бірақ оның Богемиядағы билігіне оның жүрегі ауырған немере інісі Бретислав II (1100 ж. қайтыс болды) бөгет қойды. Жас Бретислав агнатикалық ақсақалдық қағидасына сүйенді және Моравияның Конрад II Зноймо және Вратислав II Брно герцогтарының, сондай-ақ Прага епископы Майнхардтың басшылығымен шіркеу партиясының қолдауын алды. 1130 жылдың маусым айында бұл қастандық ашылып, қанды төгіліске әкеп соқты. Герцогтар аман қалды және билік етуді жалғастырды, бірақ Бретислав соқыр қылды. 1131 жылы оның қайын інісі Венгрия королі Бела II таққа отырғанда, ол Беланың қарсыласы Борис Каламанды қолдаған Польша герцогы Болеслав III-пен қарулы қақтығысқа түсіп қалды. 1138 жылы Рим патшасы болып сайланған Конрад III Хогенштауфен Богемия мен Германияның патшалық тақтары арасындағы қарым-қатынасты жақсартуға тырысты. Сол жылы Бамберг рейхстагында ол Собеславқа Киелі Рим империясының мұрагерлік мәртебесін берді және оның үлкен ұлы Владиславты өлгеннен кейін Богемияға мұрагер етіп тағайындауға уәде берді. Герцогтың билігі кезінде Богемия жерлеріне көптеген жаңа неміс колониялары негіделді (неміс шығысқа қарай кеңеюі). Собеслав 1140 жылдың 14 ақпанында Хостинне сарайында қайтыс болды. Оның ұлына мұрагерлік беру жоспары сәтсіз аяқталды, өйткені Богемиялық мәжіліс оның ағасы және бұрынғы герцог Владиславтың ұлы, оның немере інісі Владислав II-ні Конрад III-нің мақұлдауымен герцогтыққа көтерді.
Soběslav is first documented about 1107, when he and his elder brother Duke Bořivoj II were expelled by their Přemyslid relative Svatopluk of Olomouc and fled to the court of their maternal cousin Duke Bolesław III Wrymouth of Poland. After Svatopluk was assassinated during the Battle of Głogów in 1109, Bořivoj's attempts to regain the Bohemian throne failed. In the following fratricidal war that followed the battle, Bořivoj's younger brother Vladislaus I prevailed, backed by King Henry V of Germany. Later the brothers reconciled and Soběslav was vested with rule at Brno and Znojmo in Moravia from 1115 until 1123, when tensions between the brothers rose again and Soběslav was once more expelled. Nevertheless, as the last surviving son of Vratislaus II, he succeeded to the ducal throne after Duke Vladislaus' death in 1125. From the beginning, his rule was contested by Otto II the Black, the younger brother of Svatopluk, who gained support not only from Vladislaus's widow Richeza of Berg, but also from King Lothair III of Germany. Soběslav therefore was an adversary of the German monarchy throughout his reign and began by using the divisiveness of the 1125 election of King Lothair against rival Duke Frederick II of Swabia to further Bohemian independence. When Soběslav decided to dethrone Otto II from Olomouc, the despoiled prince recoursed to the German king. Lothair III declared that no one could succeed to the Bohemian throne without Imperial investiture and proceeded to invade on behalf of Otto II. This, however, was dangerous to the interests of the local nobility, and they rallied around Soběslav. On 18 February 1126, the German and Moravian troops under Lothair met the Bohemian forces at the Battle of Chlumec, a frontier fortress at the border with the March of Meissen. Soběslav routed and captured King Lothair, while Otto II was killed in battle. However, the relationship between the two countries returned to the former vassal suzerain relationship, as King Lothair was released on condition of Soběslav's investiture with Bohemia. Throughout his reign, Soběslav continued to possess the Olomouc duchy, but his rule in Bohemia was again undermined by his nephew Bretislaus, son of Soběslav's eldest brother Duke Bretislaus II (d. 1100). Young Bretislaus referred to the principle of agnatic seniority and had the support of the Moravian dukes Conrad II of Znojmo and Vratislaus II of Brno, as well as of the church party under Bishop Meinhard of Prague. In June 1130, the conspiracy was discovered and thwarted with much bloodshed. The dukes survived and continued to rule, but Bretislaus was blinded. Upon the accession of his brother in law King Bela II of Hungary in 1131, he became entangled in an armed conflict with Duke Bolesław III of Poland, who supported Bela's rival Boris Kalamanos. Conrad III of Hohenstaufen, elected King of the Romans in 1138, tried to amend relations between the thrones of Bohemia and Germany. At the Reichstag of Bamberg in the same year, he gave Soběslav the hereditary dignity of the archcupbearer of the Holy Roman Empire and the promise to vest his eldest son Vladislaus with Bohemia upon his death. The duke's reign saw the foundation of many new German colonies in Czech lands in the course of the Ostsiedlung (German eastward expansion}. Soběslav died on 14 February 1140 at Hostinné Castle. The succession intended for his son failed, as the Bohemian estates raised his nephew Vladislaus II, the son of his elder brother and predecessor Duke Vladislaus, to the ducal dignity with the approval of Conrad III.