Кіріспе

Налевка (нелевки) – Польшаның дәстүрлі алкогольді сусындары. Дәрілік настойкаларға ұқсас, ол әдетте 40%-дан 45%-ға дейін алкогольді, бірақ кейбіреулері 75%-ға дейін күшті болуы мүмкін. Налевка әр түрлі ингредиенттерді алкогольге, әдетте водкаға немесе бейтарап спирттерге араластырып, мацерациялау және/немесе инфузиялау арқылы жасалады. Көбінесе жеміс-жидектер, шөптер, дәмдеуіштер, тамырлар, қант және бал қолданылады. Қазіргі уақытта nalewka атауы Еуропалық Одақта ұлттық атау ретінде тіркелуде. Налевки әдетте, кәдімгі ликерлерден айырмашылығы, ескіртіледі. Налевка дәмдеуіш арқылы емес, инфузия арқылы өндірілетіндіктен, сұйықтық әдетте түрлі-түсті және біршама мөлдірсіз болады. Дәмділігі жағынан, налевка шнапс немесе эу-де-ви сияқты жеміс ликерлеріне ұқсас, бірақ әдетте тәттірек және әдетте алкогольді дәм жоқ. Налевка атауы кейде Польшада сатылатын әр түрлі коммерциялық өндірістегі алкогольдерге, әдетте сапасы төмен және алкогольділік деңгейі төмен алкогольдерге қатысты қате қолданылады. Ол сондай-ақ оның туысы, nalivka немесе nalyvka (орыс, украин: наливка)пен шатастыруға болады, ол 17 ғасырдан бастап Украинада және 16 ғасырдың екінші жартысынан бастап Ресейде танымал болды. Польшалық налевка – инфузия, ал украиндық/ресейлік наливкалар жеміс, қант және сумен толтырылған құмыраны жауып, ішіндегісін ашыту арқылы жасалады. Осылайша, украиндық/ресейлік наливкалар әлдеқайда әлсіз (әдетте 20%-дан аз алкоголь бар). Польшалық налевканың орысша аналогының дұрыс атауы nastoika, инфузия. (настойка, настоянка, nastoyanka, сөзбе-сөз, настойка).

Тарих

Алғашқы алкогольдік шөптен жасалған настойкаларды "медицинаның әкесі" атанған Гиппократ ауруларды емдеу үшін жасаған. Рим дәуірінде шарапқа дәмдеуіштер қосу кең таралған, осылайша гиппокрас және ысытылған шарап пайда болды. Келесі ғасырларда түрлі еуропалық мәдениеттер жергілікті жемістер, шөптер мен дәмдеуіштерді пайдаланып, көптеген хош иісті спирттер жасады. Бұл маусымдық ингредиенттердің дәмін және емдік қасиеттерін жыл бойы сақтап, оларды ем ретінде немесе ішімдік ретінде пайдаланудың бір жолы болды. 16-шы ғасырда Польшада тәттіленген алкогольдік настойкалар жасау танымал болды, бұл Франция королі Генрих III әкелген француз мәдениетінің ықпалынан туындаған болуы мүмкін. Налевканы сипаттаған ең көне польша кітабын Стефан Фалимиерц жазып, 1534 жылы Краковта "Шөптер және олардың күші туралы" (O ziolach y o moczy gich) деген атпен жариялады. 16-шыдан 19-шы ғасырларға дейін Польша ақсүйектерінің үйлері әдетте түрлі налевкилерді өндіріп, сақтайтын, ал рецепттер "Silva rerum" деп аталатын үй альманахтарында ұрпақтан-ұрпаққа беріліп келді. Польша ақсүйектері, атақты Шляхта, көбінесе осы рецепттерді құпия сақтап, әкесі қайтыс болғаннан кейін ғана үлкен балаларына тапсыратын. Налевка өндірісі кейіннен қарапайым үй шаруашылықтарына тарады, ал 19-шы ғасырдың ортасынан соңына дейін көптеген кітаптар жарық көрді, онда процестер мен рецепттер, сондай-ақ ингредиенттерді алу туралы нұсқаулар сипатталған.