Кіріспе

Ирандық куратор және суретші (1980 жылы туған)

Амирали Гасеми (парсы тілінде: امیرعلی قاسمی) – Тегеран мен Берлинде тұратын ирандық тәуелсіз куратор, медиа суретші және графикалық дизайнер. Ол Тегерандағы Parkingallery көркем өнер кеңістігінің негізін қалаушы және директоры, ол жас ирандық заманауи суретшілер үшін қолжетімді платформа ретінде бекінді. Ол сонымен қатар «Жаңа Медиа Қоғамы» құрды және «Жаңа Медиа Қоғамы» мен Тамаас Медиа Өнерлер Қорының кураторлық жобаларына баса назар аударды. Ол Ирандағы қазіргі заманғы өнердің ерекше жақтарын көрсету ниетімен өнер туындыларын өндіру және кураторлық қызметпен айналысты, бұл оның «шадор өнері» деп атап, шетелдік тұтыну үшін қапталған Ирандағы өмір стереотиптеріне жатпайды.

Ерте өмір және білім

Әмірали Ғасеми 1980 жылы 20 тамызда Тегеранда дүниеге келген. Оның әжесі мен атасы 1960 жылдары «Араш» атты саяси және мәдени талдамды жариялаған, ал ата-анасы журналистика және әлеуметтік коммуникация салаларында қызмет етеді. Әмірали 2004 жылы Ислам Азад Университетінің Тегеран қалалық бөлімшесінде графикалық дизайн мамандығын бітірді және Берлиндегі Университат дер Күнстедегі Art in Context институтында оқуын жалғастырды.

Суретшілік шығармалар

Әмірали Гасемидің ең танымал туындысы – 2006 жылғы «Тегеран ремиксі: кештер сериясы». Бұл серияда иран жастарының жеке үйлердегі әлеуметтік өмірі бейнеленген. Олардың жеке басын қорғау және қазіргі биліктегі режимдегі олардың іс-әрекеттерінің наразылық тудыру мүмкіндігін көрсету үшін олардың беттері мен ашық дене бөліктері жабылады. Серия авторы Гасеми, өзінің туындыларының мағынасы жағдайға қарай өзгеретінін, көбінесе цензура, әйелдер құқығы, хиджаб және ислам тақырыптарын қамтитынын айтады. Бұл серия – иран жастарының жеке өміріндегі кеш мәдениеті мен әлеуметтік өмірдің «шынайы» бейнесі. Гасеми, Иран реформаторларының оның суреттерін иран қоғамының дамуын көрсететін мысал ретінде пайдалануына жол бермеу үшін, сонымен қатар консерваторлардың оның туындыларын исламға қарсы деп санайтын іс-әрекеттерді тоқтату үшін қолдануына қарсы беттерді жапқан. Сонымен қатар, Марта Вайс Гасемидің дененің ашық қалған бөліктерін жасырып, қарапайым, спонтанды түсірілген суреттерге ұқсас көрінетін суреттерді өңдейтінін айтады. Ол суреттерін алдын ала цензуралау арқылы санкцияланбаған жеке кештердегі адамдардың жеке басын сақтайды. Бұл туынды Иранда импортталған журналдарға жасалған цензураны еске түсіреді, онда көйлектер ұзартылып, әйелдердің денелері қара маркермен сызылады.

Құрастыру

1998 жылы Гасеми ата-анасының гаражын өнер студиясына айналдырды, ол жылдар бойы «жаттығу алаңына, содан кейін галереяға, кейде сәлемдесу жолына, лекция залына және көрсету алаңына» айналып, ақырында Тегеран өнер әлеміндегі «қуатты орталыққа» айналған Parkingallery-ге айналды. 2002 жылы жас ирандық заманауи суретшілердің туындыларын көрсету үшін онлайн-платформа құрылды. 2014 жылы физикалық кеңістік жабылды, бірақ галерея онлайн-ресурс ретінде өміршеңдігін сақтап қалды. 2014 жылдың жазында Гасеми Тегеран қаласының орталық бөлігінде жобалық кеңістік, кітапхана және бейне архив болатын «Жаңа медиа қоғамын» құрды. 2008 жылы Амирали Гасеми және Серхат Кексал бірлесіп Тегеранның 1-ші халықаралық көшпенді биенналесі «Қалалық қызғаныш» ұйымдастырды, бұл көрме көп назар аударды. Сол жылы Гасеми Бельгиядағы Брюгге мәдени орталығында заманауи ирандық өнер көрмесін ұйымдастыруға шақырылды. Осындай маңызды кураторлық жобада Гасеми клишелерге қарсы тұрып, экспортқа бағытталған ирандық өнердің стереотиптік көрмесінен қашу қажеттігін сезді. «Иран & Co» жобасы 11 жаңа суретшіні өнер тамашасы/көрме арқылы таныстырды. Гасемидің командасының жобалық идеясы – «Иран & Co» компаниясын құру болды, ол ирандық өнерді шетелден тапсырыс беріп, оны сол жерде өндіретін, ал бай елдердің суретшілері дамымаған елдердің шеберлерімен немесе техниктерімен жұмыс істейтіндей әрекет ететін. Әрине, Брюгге, Антверпен және Лондонда бұл жағдай керісінше болды, онда «Иран & Co» ирандық суретшілерге жұмыс істеп, туындылар жасаған экономикалық тұрғысынан күшті елдердің техниктері мен суретшілерін ұсынды. Осылайша, «Иран & Co» 2005-2006 жылдар аралығында Иран және Таяу Шығыс өнеріне қатысты жүздеген көрмелер мен жарияланымдарға әкелген «Иран гүлдәуінен» бас тартылды. Оның кураторлық жобаларының бірі – «Шектелген қол жетімділік фестивалі». Фестивальде Иран мен шетелден бейне және перформанс өнері көрсетіледі. Фестиваль 2007 жылы Parkingallery және Azad Art Gallery арасындағы бірлескен жоба ретінде басталып, кейін басқа да орындар мен серіктестерді қамтыды. «Limited Access» 2007 жылдан бері Иран мен әлемнің көптеген белгілі және болашақ суретшілерін көрсетті. Фестиваль қонақ кураторларды шақырып, Берлин, Стокгольм, Хельсинки, Каир, Любляна, Париж, Торонто, Сан-Франциско, Вена, Монреаль, Брюссель, Гаага және Дублиндегі әртүрлі мекемелермен және архивтермен ынтымақтастық жасайды, мақсаты – түрлі салалар арасындағы қашықтықты қысқарту және салааралық тәжірибелерді дамыту. Фестиваль суретшілер, кураторлар, сыншылар және экспериментальдық және салааралық тәжірибеге қызығушылық танытқан көрермендер арасында диалог пен алмасу үшін платформа құруды көздейді.