Кіріспе

Австро-Венгрия әскери офицері

Виктор Юлиус Игнац Фердинанд Граф Данкл фон Красник (Viktor Julius Ignaz Ferdinand Graf Dankl von Kraśnik; 18 қыркүйек 1854 – 8 қаңтар 1941) – жоғары наградалармен марапатталған австро-венгриялық офицер. Бірінші дүниежүзілік соғыста қызметінің ең жоғалғы нүктесіне жетіп, сирек кездесетін генерал-полковник (Generaloberst) шеніне көтерілді. Оның сәтті карьерасы 1916 жылы Италия майданындағы әрекеттері мен денсаулық проблемалары салдарынан күрт аяқталды. Соғыстан кейін ол елінің соғыс тарихын және құлатылған Габсбург монархиясын жақтаушы болды.

Ерте өмір және мансап

Виктор Красник сол кездегі Австрияның Ломбардия-Венеция патшалығында (осы патшалық 1866 жылы таратылып, 1919 жылдан бастап Италия құрамына кірді) дүниеге келген. Оның әкесі жақын маңдағы Венециядан келген әскер капитаны еді. Орта білімін алдымен Гёрцте (қазіргі Гориция), ал әкесі зейнеткерлікке шыққаннан кейін Триестте (қазіргі Триест) алды. Екі мектеп те неміс тіліндегі гимназиялар еді. 1869 жылы, он төрт жасында, төменгі Австриядағы Санкт-Пөлтендегі кадет институтына түсті. 1870 жылдан 1874 жылға дейін Винер-Нойштадт қаласындағы Терезиан әскери академиясында оқыды. Академияны бітіргеннен кейін Красник үшінші драгун полкіне екінші лейтенант болып тағайындалды. Венадағы соғыс мектебін бітіргеннен кейін 1880 жылы бас штаб офицері болды. Келесі екі онжылдық бойы офицерлік шендерді баспалдақтап көтеріліп, 1899 жылы Австрия-Мажарстан бас штабының орталық кеңсесінің басшысы болды. 1903 жылы генерал-майор шеніне көтеріліп, Триесттегі алпыс алтыншы жаяу әскер бригадасына қолбасшылық етті. 1905 жылдан 1907 жылға дейін Триестте он алтыншы жаяу әскер бригадасын басқарды. Фельдмаршал лейтенанты шеніне көтерілгеннен кейін, Красник 1912 жылға дейін Загребтегі отыз алтыншы дивизияға қолбасшылық етті, содан кейін Инсбрукқа он төртінші корпустың қолбасшысы болып ауыстырылды. Сол жылдың 29 қазанында Красник кавалерия генералы шеніне көтерілді.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде қызмет

1914 жылы жазда соғыс басталғанда Красник Австро-Венгрияның бірінші армиясына қолбасшылық етті. Сол тамызда Бірінші армия Төртінші армиямен бірге Австрия-Мажарстан штаб бастығы Франц Конрад фон Хоцендорфтың солтүстік-батыс жағындағы күштерін құрады. 22 тамызда Сан өзенін кешіп өткен соң, Красник әскері Ресейдің төртінші армиясымен Австро-Венгрияның Красник қаласы маңында шайқасты. Нәтижедегі Красник шайқасы үш күннен кейін Данкльдің жеңісімен аяқталды, ал Ресейдің төртінші армиясы Ресей аумағындағы Люблин қаласына қарай шегінді. Красник шайқастан кейін қарсыластарын қуды, бірақ Галиция шайқасында оңтүстік-шығыс бағытындағы бірнеше жеңілістерден кейін кері шегінуге мәжбүр болды. Красник соғыста Австро-Венгрияның алғашқы жеңісі үшін 17 тамызда 1917 жылы Әскери Мария Тереза орденінің командирлік кресімен марапатталды. Красник шайқастан кейін үлкен даңққа ие болды, ұлттық батырға айналды, бірақ соғыстың кейінгі кездеріндегі сәтсіздіктер оның беделін түсірді. Ресей күштерінен ығыстырылғаннан кейін Красник және оның Бірінші армиясы 1914 жылдың қазан айында неміс күштерімен бірлесіп жаңадан шабуылға шықты. Бірақ бұл шабуылдың нәтижелері уақытша ғана болды, себебі Данкль аймағында тоқырау орын алды. Бірінші армия 1914-1915 жылдары қыста көп қимыл жасаған жоқ, және шығысқа қарай Карпат майданының белсенді бөлігінде резервте ұсталды. Келесі көктемде Красник Бірінші армиямен үшінші және соңғы шабуылды бастады. 1915 жылдың мамырындағы Горлице-Тарнув шабуылы сәтті аяқталды және Данкльдің Бірінші армиясы тағы да алға жылды. Алайда, оның жаңа жетістігі Опатов шайқасындағы жеңіліспен тоқтатылды. 1915 жылдың 23 мамырында Италия Австро-Венгрияға соғыс жариялады, және Данкль Австро-Венгрияның оңтүстік-батысындағы жаңа майданға тағайындалды. Ол Болцанодағы штабымен Тирольді қорғаудың бас қолбасшысы болды. Соғыс кезінде Австро-Венгрия армиясының көп бөлігі сияқты, оның қолбасшылығындағы күштер жеткіліксіз жабдықталған және нашар қамтамасыз етілген. Оның үстіне, олардың саны да аз болды. 1915 жылдың соңы мен 1916 жылдың басында Данкль шекараны ұстап тұрып, итальяндықтардың Австро-Венгрияға ену әрекеттерін тоқтата алды. Бұл майданды нығайтуға уақыт берді. Оның күштері жоғары басшылық және тәжірибесінің арқасында кемшіліктерін жеңе алды. 1916 жылдың наурыз айында Красникке Он бірінші армияның басшылығы тапсырылды, ал 1 мамырда ол генерал-полковник болып тағайындалды. Сол айда ол 1914 жылы Галициядағы Австро-Венгрия шабуылының жоспарлаушысы Франц Конрад фон Хоцендорфтың ұйымдастырған Азияго шабуылына қатысты. Красник пен Он бірінші армияға қосымша күштермен (Үшінші армия) пайдалануға болатын алғашқы бұзушылықты жасаудың маңызды міндеті жүктелді. Шабуыл 15 мамырда басталды, және бастапқыда Красник сәттілікке жетті. Ол бірінші және екінші итальяндық желілерді бұзып, Роверетодан оңтүстікке қарай Позино аңғарына қарай жылды. Бірақ 20 мамырда артиллерияның қарлы тау жолдарынан өте алмауына байланысты шабуыл тоқталды. Тек маусым айында ғана Австро-Венгрлер кең ауқымды шабуылға көшті. Осы уақытқа итальяндықтар қайта топтасты, ал кейбір Австро-Венгрия күштері Шығыс майданға ауыстырылды. Нәтижесінде, тоқырау орын алды. Красник тағы да қысқа ғана уақытқа созылған әсерлі жетістіктерге қол жеткізді. Оның шабуылдағы рөлі оның жауынгерлік қолбасшы ретіндегі мансабының аяқталуына себеп болды, және ол соғыстың қалған бөлігіне шеттетілді.

Отставка, кейінгі мансап және зейнеткерлік

Данкль армия тобының қолбасшылығы (архиегерцог Евгений) және Австрия-Венгрияның Жоғарғы қолбасшылығы (Конрад) тарапынан сынға ұшырады. Ол архидюк Евгенийдің артиллерияның жетіспеушілігін ескермей, жылдамдау туралы берген бұйрығын орындамады. Данкльдің баяу және тұрақты стилі Азияго шабуылының тоқтауына қаншалықты себеп болғаны күмәнді. Осы айыптаулар мен шағымдар, сондай-ақ оның денсаулығының нашарлауы салдарынан генерал отставкаға кету туралы өтініш берді. 1916 жылдың 17 маусымында ол қолбасшылықтан босатылды. Оның 11-ші армия штабының бастығы генерал-майор Пихлер де лауазымынан алынды. Жұмбаққа операция жасағаннан кейін, ол 1917 жылдың 21 қаңтарында Императорлық гвардия құрамындағы Бірінші Арциерен Лейбгарде басшылығына тағайындалды. Данкл 1918 жылдың ақпан айында Императорлық гвардияның бас қолбасшысы болды, бірақ келесі жазда оның орнын бұрынғы майдан командирі Конрад алмастырды. Ол Бірінші Арциерен Лейбгардеге қайта оралды және Габсбургтердің Австрия-Мажарстан билігі аяқталғанға дейін сонда қызмет етті. 1918 жылдың 1 желтоқсанында армиядан зейнетке шығып, Инсбрукке көшті. 1925 жылы Данкл Мария Тереза орденінің канцлері болды. Ол сол жылы қайтыс болған Конрадтың орнын басты. Келесі алты жыл бойы ол Бірінші дүниежүзілік соғыстағы австро-венгерлік сарбаздарды марапаттаумен айналысты. Ол бұл жұмысты зор ынтамен атқарып, ғана емес, сонымен қатар барлық австро-венгерлік сарбаздарды қорғады. Ол тіпті монархияны қайта орнатуды жақтады, бұл оны Гитлер мен Германияны қолдаған Австриядағы нацистік топтардың наразылығын тудырды. Ол Аншлюсқа қарсы болды, Гитлердің нацистік Германиясына қарағанда Хабсбургтердің басшылығымен Австрия империясын ұнатты. Ол тоталитаризмге, фашизмге, антисемитизмге және Екінші дүниежүзілік соғысқа қарсы болды. Өмірінің соңында ол Ұлы Германия Рейхінің жаңа дәуіріне сай келмейтін, өткеннің көрінісі ретінде қарастырылды. 1941 жылдың 8 қаңтарында Виктор Данкл сексен алты жасында қайтыс болды. Оның әйелі үш күн бұрын қайтыс болған еді. Ол Инсбруктегі Вильтен базиликасының шіркеу ауласына жерленді және оның қабірін әлі де көруге болады. Нацистікке қарсы ұстанымы белгілі болғандықтан, Вермахтқа Данкльді әскери салтанатпен құрметтемеуге бұйрық берілді.

Құрмет белгілері мен марапаттар

Өзінің көбінесе еңбегімен көзге түскен мансабында Данкль көптеген әскери және бейәскери наградаларды алды. Оның кейде шаршаңқы мінезді екендігіне қарамастан, Конрад оны Бірінші дүниежүзілік соғыстағы Австрия-Мажарстанның ең көрнекті генералдарының бірі деп атады. 1917 жылдың 17 тамызында Данкль Крашник шайқасындағы қызметтері үшін Әскери Мария Терезия орденінің Командирлік кресімен марапатталды. Бұл орденнің қағидаларына сәйкес, Данкль өз елінің дворяндық титулына ие болып, содан бері «Фрайхерр фон Данкль» деп аталды. 1918 жылы император Карл I оны граф дәрежесіне көтерді және «Крашник» деген жерлік атақ берді, содан кейін ол «Граф Данкль фон Крашник» деп аталды. Бұл Данкльді Австрияда қарапайым отбасыда туып, граф титулына жеткен сирек адамның мысалы етеді. 1925 жылы ол Конрадтың орнына Әскери Мария Терезия орденінің канцлері болып тағайындалды. Оның әскери наградалары: Әскери Мария Терезия орденінің Командирлік кресі, соғыс медалімен Леопольд орденінің Ұлы кресі, соғыс медалімен Бірінші дәрежелі Әскери Еңбек кресі, 1914 жылғы неміс Темір кресі (бірінші және екінші дәрежеде), Тевтон орденінің Мариан кресі және соғыс медалімен Қызыл Крестке көрсеткен қызметі үшін медаль. Бейәскери наградаларға Инсбрук университетінің философия ғылымдарының докторы, Инсбруктегі «Данкль» көшесінің аты және неміс студенттік корпусы «Данубия Грац» құрметті мүшелігі кіреді.