Кіріспе
Элеонора Анна Мария Феличе де Фонсека Пиментель (туғанда Леонор да Фонсека Пиментель Шавес; 13 қаңтар 1752 – 20 тамыз 1799) – итальяндық ақын және революционер, 1799 жылғы Неаполь революциясымен және одан кейінгі, қысқа ғұмырлы Неаполь Республикасымен (сонымен қатар Партенопей Республикасы деп белгілі) байланысты. Бұл республика Франция Республикасының серіктес республикасы және 1790 жылдарда Еуропада құрылған көптеген республикалардың бірі болды.
Жас шағы мен отбасы
Пиментель португалдық асыл отбасында Римде дүниеге келген. Ол өлеңдер жазды, латын және грек тілдерін оқыды, сондай-ақ бірнеше тілде сөйледі (итальян, португал, француз және ағылшын тілінде аз-кем). Бала кезінде отбасымен бірге Папа мемлекеттері (Рим оның астанасы болған) мен Португалия Корольдігі арасындағы саяси қиындықтарға байланысты Неапольге көшіп келді. 1771 жылы анасының қазасы оған мол мүлік қалдырды, содан кейін ол әкесінің туысы Мигель Лопеске кездесуге келісті. 1776 жылы келісім бұзылды, ал әкесі оған Неаполь армиясының лейтенанты Паскуале Триа де Солиспен үйлендірді. Сол жылдың қазан айында ол Франческо есімді ұл табады. Бірақ сегіз айдан кейін нәресте қайтыс болады. Бұл Элеонораның жалғыз баласы еді, себебі күйеуінің зорлық-зомбылығы салдарынан екі рет түсік тастады. Алайда, осы қайғылы оқиғалар оның ең танымал туындыларын жасауға себеп болды. Алты жыл өткен соң, қызының зорлық көріп, мүлігі дұрыс пайдаланылмағанын көрген Пиментельдің әкесі қызын үйге қайтару үшін сотқа жүгінді. 1784 жылы Неаполь соты Солистің Пиментельге қатысты билігін тоқтатты, және ол отбасылық үйіне қайтарылды. Бір жылдан кейін әкесі қайтыс болып, ол жалғыз қалды. Жаңадан келген кедейліктен денсаулығы нашарлаған ол патшадан кішкентай зейнетақы сұрады, оны оның әдеби еңбектері үшін берді.
Әдебиет тарихы
Оның поэзиясы реформаторлық, неоклассикалық стильде жазылған, ол Ағарту дәуірін еске түсіреді. Оның басқа әдеби туындылары көбінесе монархияны мақтауға немесе реформалауды ұсынды. Әдеби шеберлігі артып, ол бірнеше патшалық жазу байқауларында жеңіске жетіп, танымал болды. Бұл оған бірнеше белгілі неаполитандық әдеби қоғамдарға қатысуға және сол заманғы көрнекті әдебиетшілермен хат алмасуға мүмкіндік берді. Метастасио оны "l’amabilissima musa del Tago", яғни "Тагус өзенінің ең сүйкімді музасы" деп атады. Вольтер оған өлең арнап, оны "әдемі Италияның бұлбұл" деп сипаттады. Ол сондай-ақ Гаэтано Альберто, Антонио және Фердинандо Галиани сияқты басқа да көрнекті әдебиетшілермен байланыс та ұстады. Күйеуінен ажырасқаннан кейін күнкөріс табу үшін ол шетел тілдеріндегі туындыларды аударатын. Пиментельдің аудармаларына жасаған түсіндірмелері оны саяси автор ретінде тануына себеп болды. Оның қоғамдық беделінің арқасында ол Неаполь патшайымы Мария Каролинаның жеке кітапханашысы болып тағайындалды. 1799 жылы ол Франциядағы Le Moniteur Universel газетінің үлгісі бойынша аталған маңызды республикалық газет Il Monitore Napoletano құрып, бас редакторлық қызметін атқарды және онда мақалалар жариялады. Газет 1799 жылдың 2 ақпаны мен 8 маусымы аралығында 35 нөмір басылып шықты.
Революционер болу
1790 жылдары Фонсека Пиментель Неапольдегі Якобин қозғалысына қатысты, оның мақсаты монархияны құлатып, француз республикасының үлгісінде жергілікті республика құру еді. Ол, сондай-ақ жақсы білім алған, француз тілі сияқты бірнеше тілді білетін басқа адамдар да монархия тарапынан күдікпен қарастырылды. Ол сол кезде кеңінен таралған "Азаттық, теңдік және бауырластық" француз революциялық принциптеріне сенді. Оның сенімдері діни емес, республикалық болды. Ол сонымен қатар халықты білім берудің маңыздылығына сенеді. Король Фердинанд IV Неапольден қашқаннан кейін, ол және басқа Якобиндер француз армиясын құшақ жайып қарсы алды. Оның газетін шығару оны белгілі саяси революционерге айналдырды. Il Monitore Napoletano жаңа Неаполитан Республикасының алдындағы қиындықтарды талқылады, француз армиясының келуін мақтады, республикалық идеяларды жеткізді және Бурбон монархиясын сынады. Фонсека Пиментель 1799 жылғы қаңтарда Бурбон монархиясын құлатып, Партенопея Республикасын орнатуға жетекшілік еткен революционерлердің бірі болды. Бірақ, уақыт өте келе ол француз армиясының әрекеттеріне көңілі тоймады және газет оқырмандарына мүмкін болатын хаос пен тәртіпсіздік туралы ескертулер жасады. Республика құлатылып, 1799 жылғы маусымда Бурбон монархиясы қайта орнатылғанда, ол қайта жаңғырған монархияның соттарымен атқарылған революционерлердің бірі болды.
Тұтқындалу және өлім
28 маусымда республикашылдар тобы, оның ішінде Фонсека Пиментель, Неаполитан Республикасы құлаған кезде Францияға бет алған кемелерге мінді. Бірақ кемелер портынан шығар алмай тұрып, ол тұтқындалды. Ол тұтқындалып, кейін 1799 жылғы 20 тамызда дарға асылып өлім жазасына кесілді. Бұл оның монархияға қарсы революциялық қызметі мен жазбаларына байланысты болды, ең жаманы – Каролина патшайымының екінші баласының дүниеге келуіне арналған өлеңі, онда ол патшайымды «лас лесбиянка» және «пайғамбарлықсыз ақымақ тиран» деп атады. Фонсека Пиментель, дворяндарға берілетін жаза бойынша әдеттегідей бас кесуді сұрады; алайда оның өтініші қабылданбады. Неаполь Корольдігі оның әкесінің дворяндық атағын ғана мойындады, сондай-ақ ол якобин болғандықтан, енді қоғамда дворян ретінде қарастырылмады. Бұрын абыройлы саналған, бірақ монархияға қарсы сөйлеген әйел ретінде, ол қоғамдық дарға асу арқылы үлгі көрсетілді. Ал тағы сегіз патриоттың арасында ол соңғы болып дарға асылды. Меркато алаңында дарға асылар күні оның соңғы тілегі – бір кесе кофе ішу болды. Монархтың адалдары «Каролинаға ұзақ өмір, Якобинаға өлім!» деп шулағанда, ол аспапқа тыныш түрде баруда еді. Оның соңғы сөздері латын тілінде, Вергилийдің «Энеида» поэмасынан алынған: «Forsan et haec olim meminisse juvabit», яғни «бәлкім, бір күні (адамдар) осыларды еске алудан ләззат алады».
Fonseca Pimentel asked to be beheaded, as was customary aristocrats sentenced to death; however her request was denied. The Kingdom of Naples only recognized her father's nobility, and additionally as a Jacobin she was no longer publicly viewed as nobility. As a woman once viewed as noble, who had however spoken out against the monarchy, she was made an example of through her public hanging. And of eight other patriots sentenced, she was the last to be hanged. On the day of her hanging in Piazza Mercato, her last wish was only for a cup of coffee. She was calm as she went to the gallows, as the monarch's loyalists shouted: "Long Live Carolina, Death to the Jacobina." Her last words were in Latin, a quote from Virgil's The Aeneid: "Forsan et haec olim meninisse juvabit," which translates to "perhaps it will please (people) one day to remember these things."