Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Арубадағы ұлттық саябақ
National Park in Aruba
Этимология
Cunucu Arikok құрылуы Arikok ұлттық паркін дамыту нәтижесінде туындады. Бұл аймақ бұрын Арие Кокқа тиесілі шағын плантация болған, онда саз үй (cas di torto) орналасқан. Үйдің төңірегінде Арубаның әртүрлі жалпы таралған өсімдік түрлерін көрсететін тақташалары бар кең, жабайы бақ болған. Сонымен қатар, ауылдық кеңістікте ежелгі тұрғындардың тас суреттері салынған долерит тастарды кездестіруге болады. Осы суреттердің бірі қазіргі табиғат қорығының логотипі ретінде қолданылады. Қорықтың аты да саз үйдің иесінен шыққан, ол қазіргі таңда жаңартылған күйде қорықтың ішінде сақталған.
The establishment of Cunucu Arikok resulted from the development of Arikok National Park. This region was once a small plantation owned by Arie Kok, featuring an adobe house (cas di torto). Surrounding the house, there existed a substantial, wild garden with nameplates highlighting various common Aruban plant species. Moreover, within the rural expanse, dolerite rocks adorned with indigenous rock paintings can be found. One of these paintings serves as the current logo of the nature reserve. The reserve's name also originates from the proprietor of the adobe house, which remains within the reserve in a renovated state.
Мәдениет және адамзат тарихы
Арикок ұлттық саябағы тарихи және мәдени мұраның сақталымы болып табылады. Оның тарихи маңызы Фонтейн үңгірінде жақсы көрінеді, онда Колумбтан бұрынғы аравак тайпасы салған үңгір суреттері ертедегі адам қызметіне шолу ұсынады. Жақында пайда болған суреттердің ішінде ертедегі еуропалық қоныс салушылардың және қазіргі заманғы граффитилердің ізі де бар, бұл үңгірді қорғау үшін қақпа мен құлып қою сияқты шаралар қабылдауға себеп болды. Саябаққа тек саябақ қызметкерлерімен бірге жүргізілетін экскурсияға қатысушылар ғана кіре алады. Саябақта тарихи кірпіштен салынған плантация үйлері мен Cas di torto деп аталатын алғашқы кунуку (ауылдық) үйлері сақталған. Cunucu Arikok – Арубаның ауыл шаруашылығы тарихын еске түсіретін, мұқият қалпына келтірілген ертедегі шаруа қожалығы. Ешкі, қой және есектерден қорғану үшін кактус қоршаулары мен тас қабырғалар орнатылды.
Arikok National Park is repository of historical and cultural heritage. Its historical significance is evident in Fontein Cave, where, pre Columbian, Arawak cave drawings offer a glimpse into early human activity. More recent additions include drawings by early European settlers and contemporary graffiti, which has prompted protective measures, including gating and locking the cave. It is only open to visitors who participate in guided tours with park staff. The park features historic adobe plantation houses, the original cunucu (rural) houses known as Cas di torto. Cunucu Arikok, an early farmstead thoughtfully restored for preservation, recalls Aruba's agricultural history. Protective measures like cactus hedges and stone walls were erected to ward off goats, sheep, and donkeys.
Арикок ұлттық саябағын дамыту
Арубадағы ұлттық парк тұжырымдамасы алғаш рет 1960 жылдардың соңында қарастырылды. Бірақ, 1980 жылға дейін ғана Арикок Яманота аймағын ұлттық парк ретінде дамыту жоспары ұсынылды. Бұл жоспардың тек бір бөлігі іске асырылып, Кунуку Арикок құрылды. 1995 жылы үкімет ұлттық паркті дамытудың жаңа жоспарын енгізді, бұл Табиғатты қорғау ережесінің күшіне енуімен бірге болды. Бұл ереже Аруба аралындағы жан-жақты табиғатты қорғау саясатының негізін қалады және ұлттық парктің құрылысының бастауын берді. 1996 жылы Аруба үкіметі Табиғат және Ландшафт құрылымы туралы меморандумды бекітті. Содан кейін Арикок ұлттық паркін құру үшін комиссия құрылып, 1997 жылы ұлттық паркті қалай басқару керектігін көрсететін саясат құжатты әзірледі. Нәмістерлік бұйрық арқылы Арикок ұлттық паркі 2000 жылы ресми түрде құрылды. 2003 жылға қарай ол Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) қорына айналды.
The concept of a national park in Aruba was first considered in the late 1960s. However, it wasn't until 1980 that a plan was put forth for the development of the Arikok Jamanota area as a national park. Only a portion of this plan was realized, leading to the creation of Cunucu Arikok. In 1995, the government introduced a new plan for the national park's development, coinciding with the implementation of the Nature Protection Regulation. This regulation laid the foundation for a comprehensive nature protection policy on the island of Aruba and marked the beginning of the national park's establishment. The year 1996 witnessed the approval of the Nature and Landscape Structure Memorandum by the Aruban government. A commission was subsequently formed to establish Arikok National Park, and in 1997, they formulated a policy document outlining how the national park would be managed. Finally, in 2000, the Arikok National Park was officially established through a Ministerial Order. By 2003, it had evolved into a foundation, Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA).
Стратиграфиялық
Арикок ұлттық паркі үш негізгі геологиялық құрылымнан тұрады: Аруба лава формациясы (ALF), Аруба батолиті және әктас террасалары. Ең жас құрылым – әктас жартастар, екінші ең көнесі – батолиттің үстінде орналасқан. Ең көнесі – ALF көрінбейді. Магма жоғары көтеріліп, құрылымдарды кесіп өтіп, кварц тамырларына қатып қалды. Бұл тамырлар қоршаған құрылымдардан жас. Магма минералдарды, соның ішінде алтынды да алып шықты. Тамырлардың ені бір сантиметрден бір метрден асады. Бұл кварц тамырлары алтынға бай болғандықтан қазылып алынды. 20-дан астам тамыр қазылды, соның ішінде Мираламар кені ерекше атақты.
Arikok National Park features three primary geological formations, the Aruba lava formation (ALF), Aruba Batholith, and limestone terraces. The youngest formation, limestone shelves, rests atop the second oldest, the Batholith. The oldest, the ALF, is not visible. Magma rose, cutting through formations and solidifying into quartz veins. These veins are younger than the surrounding formations. The magma brought up minerals, including gold. Veins vary from a single centimeter to over a meter in width. These quartz veins were mined for their gold content. More than 20 veins were mined, with the Miralamar mine being particularly notable.
Эндемиялық түрлер
Арубада бірнеше ерекше түрлер қоныстанады, олардың кейбіреулері осы аралға ғана тән эндемиктер. Арикок ұлттық паркінде бұл ерекше түрлер өмір сүру ортасын табады және тас тілімдерінің құрамында пайда болатын ерекше микроклиматтардың арқасында гүлденеді. Аймақтағы ерекше эндемик бауырымен жорғалаушылардың ішінде каскабель (Crotalus unicolor), сантанеро немесе (Аруба) Бейкердің мысық көзді жыланы (Leptodeira bakeri) және кододо блау немесе Арубаның шоққұйрық кесірткесі (Cnemidophorus arubensis) бар. Бұл жерде шоко немесе Арубаның жерқазғы сұлу (Athene cunicularia arubensis) және прикичи немесе Арубаның қанаты бар попугай (Aratinga pertinax arubensis) сияқты құстар да кездеседі.
Aruba is home to several unique species, some of which are endemic to the island. Within the Arikok National Park, these unique species find habitat and thrive due to the specific microclimates created by the rock outcrops. Notable endemic reptiles in the area include the cascabel (Crotalus unicolor), the santanero or (Aruban) Baker's cat eyed snake (Leptodeira bakeri), and the kododo blauw or Aruban whiptail lizard (Cnemidophorus arubensis). The avian inhabitants include the shoco or Aruban burrowing owl (Athene cunicularia arubensis) and the prikichi or Aruban parakeet (Aratinga pertinax arubensis).
Мал шаруашылығымен байланысты қақтығыс
Арикок ұлттық саябағында шөп жеу өсімдік жамылғысының азаюына әсер етеді, нәтижесінде жалаңаш топырақ жел мен су эрозиясына осал болады. Бұл мәселе жиі малдың басуы мен жаюымен байланыстырылады.
In Arikok National Park, herbivory affects the decline in vegetation cover, rendering bare soils vulnerable to wind and water erosion. This issue is often attributed to the trampling and grazing of livestock.
Адамдар арасындағы қақтығыс
Сонымен қатар, жолдан тыс жүру (ЖЖ) қоршаған ортаға зиян келтіреді, соның ішінде әлеуметтік және экологиялық жағдайларға да әсер етеді.
Simultaneously, Off Road Driving (ORD) has a negative impact on the surrounding environment, affecting both social and ecological aspects.
Тозаңның өсімдіктерге әсері
ОРД шаң бұлттарын тудырады, ол жергілікті өсімдіктерге зиян келтіріп, экожүйеге теріс әсер етеді. Шаңның әсерін талдау және зерттеулер өсімдіктердегі лайлы қабаттарды, жапырақтардың азаюын және жолдан тыс шаң әсер еткен аумақтардағы флораның жалпы нашарлауын көрсетеді. Шаңның әсері жолдан тысқары таралып, Арикок ұлттық паркіне де әсер етеді. Шаң әсері жоғары және төмен болған аймақтардағы флораны салыстыру нәтижесінде маңызды айырмашылықтар анықталды. Кончиге дейінгі жолда ОРД-ның жалғасуы Сан-Фуэго мен Кончи аймағында шөлдеу қаупін тудырады.
ORD generates dust clouds that harm native vegetation, negatively impacting the ecosystem. Dust impact analyses and studies reveal muddy layers on vegetation, reduced leaf abundance, and overall degradation of flora in off road dust affected areas. Dust impacts extend over from the road, affecting Parke Nacional Arikok. Experiments comparing flora in high and low ORD impacted areas demonstrate significant differences. Continued ORD on the road to Conchi poses a risk of desertification in the San Fuego to Conchi area.
Басқа белгіленген жерлер
FPNA – Арубаның маңызды бөлігін, оның ішінде Арикок ұлттық паркін және Испан лагунасын қадағалайтын тәуелсіз ұйым. Бұған Аруба теңіз паркі және басқа да белгіленген құрлық аймақтары кіреді (Арубаның табиғат қорғау географиясына қараңыз), бұл Арубаның жалпы ауданының шамамен 25% құрайды.
The FPNA is an independent organization overseeing a significant portion of Aruba, including Arikok National Park and Spanish Lagoon. This includes marine park Aruba and other designated terrestrial areas (see Conservation geography of Aruba), covering approximately 25% of Aruba's total surface area.