Тайландтың дәстүрлі музыкалық аспабы – қылүй (khlui) туралы ақпарат. Бамбуктан жасалған, үш түрлісі бар: phīang aw, lip, ū. Тарихы, түрлері мен ерекшеліктері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Музыкалық аспап
Musical instrument
Хлуи (,) – Таиландтан шыққан, Сухотай дәуірінен бұрын немесе оның кезінде пайда болған тік каналды бамбук флейтасы (1238–1583). Ол ресми түрде тай аспабы деп Тайланд королі Трейлокканат (1431–1488) мойындады, ол барлық дәстүрлі тай аспаптарының ресми үлгісін белгіледі. Әдетте, бұл аспап бамбуктан жасалады, бірақ қатты ағаштан немесе пластиктен де жасалуы мүмкін. Көптеген ұрпақтар бойында өзгерістерге ұшырағаннан кейін, ол бүгінгі күнге дейін үш негізгі түрінде сақталған: әртүрлі өлшемдегі хлуи фианг ау, хлуи лип және хлуи у. Хлуи камбоджалық хлойға өте ұқсас. Хлуиде әдетте сегіз саусақ тесігі болады (жетісі алдыңғы жағында, ал біреуі артқы жағында сол қолдың бас бармағы үшін), ал алдыңғы саусақ тесіктері дәстүрлі түрде октаваның жетіге жуық тең бөлігін шығару үшін бір-бірінен тең арақашықтықта орналасқан. Бұрын аспаптың төменгі жағында қосымша тесігі болған, оның үстіне дірілдейтін мембрана керілген (қытай дизиінде қолданылатын димо мембранасына ұқсас, бірақ қазіргі кезде көптеген хлуи ойнаушылары мембрана қолданбайды). Хлуи Тайландтың бірінші королінің құрметіне аталған.
The khlui ([[wikt:ขลุ่ย, ) is a vertical duct bamboo flute from Thailand, which originated before or during the Sukhothai period (1238–1583). It was officially recognized as a Thai instrument by King Trailokkanat (1431–1488), who set the official model of each traditional Thai instrument. It is generally made of bamboo, though instruments are also made from hardwood or plastic. After many generations of modifications, it survives to the present day in three main forms: the khlui phīang aw, khlui lip, and khlui ū, which are of different sizes. The khlui is very similar to the Cambodian khloy. The khlui generally has eight finger holes (seven on the front and one on the back for the left thumb), with the finger holes on the front traditionally spaced equidistantly in order to produce a tuning of seven more or less equal divisions of the octave. It formerly also had an additional hole, placed low on the instrument, over which a buzzing membrane was stretched (similar to the dimo membrane used on the Chinese dizi, but in the modern day few khlui players use a membrane. The khlui was named after the first king of Thailand
Құлй пиң ау
Хлуи фьанг ау – ең танымал хлуи түрі. Оның дыбыс диапазоны орташа, тым жоғары немесе тым төмен емес. Бұл сегіз дыбыс тесігі бар тік каналды флейта. Ауыздығында диктофонға (музыкалық аспапқа) ұқсас қатты ағаш блок ("дак" дak) орналасқан. Дак түтіктің диаметрімен тең және әдетте 2 дюйм ұзындықты құрайды, ол түтіктің бір жағына енгізіледі. Дактың бүйінінде төртбұрышты тесік бар, ол хлуидің дыбысын – รูปากนกแก้ว (рупакнокгаэв) жасайды. Хлуидің жеті саусақ тесігі және бір бас бармақ тесігі бар. Қазіргі уақытта хлуи өте қымбатқа сатылады, себебі тропикалық қатты ағаш сирек табылмайды. Сондықтан, оны көбірек қолдану үшін пластик пайдаланылады. Хлуи ортаңғы До нотасынан бір октава жоғары ырғалдырылады. Хлуи фьанг ау әдетте B-flat хлуи немесе C хлуи ретінде ырғалдырылады. B-flat хлуи – тай әндерін ойнау және тай ансамбльдерімен бірге қолданылатын дәстүрлі түр, ал C хлуи кейіннен батыс хроматикалық шкаласына бейімделген. Екі түрі де кең таралған. Дегенмен, дәстүрлі тай хлуи батыс стандартты B-flat нотасынан сәл төмен, бірақ жақсы ырғалдырылған хлуи де кездеседі. Хлуи фьанг ау – тай аспаптарының ең танымал түрі және демалыс үшін кеңінен қолданылады.
The khlui phīang aw is the most popular type of khlui. It has a moderate range of pitch, not too high or low. It is vertical duct flute with eight tone holes. At mouthpiece there is a solid wooden block ("dak"ดาก), similar to that of a recorder (musical instrument). The dak has the diameter of the tube and usually have the length of 2 inches, and was inserted at an end of the tube. On the side of the dak there is a square shaped hole creates the sound of the khlui called รูปากนกแก้ว. The khlui has seven finger holes and a thumb hole. At present, khlui generally sell for a very high price, because tropical hardwood has become relatively scarce. So, plastic is used to create more conventional use. The khlui is tuned an octave higher than middle C. The khlui phīang aw is usually tuned as a B flat khlui or a C khlui. The B flat khlui is a traditional one that is used to play Thai songs and with Thai ensemble, while the C khlui is later modified to adapt the western chromatic scale. Both types are very common. However, traditional Thai khlui is slightly more flat than the Western standard B flat, but well tuned khlui also exist. The khlui phīang aw is the most popular of all Thai instruments, and is widely used for recreational purposes.
Қиялы иісі
Хлуи ісі – осы отбасыдағы ең кішкентай хлуи. Ол кейіннен кхлуи фьянг аумен бірге топтар мен ансамбльдерде ойнау үшін ойлап табылды. Биік дыбысы мен ерекше тембрінің арқасында, ранат эк және сау дуанг сияқты, тай ансамблінің бас аспабы саналады. Хлуи ісі Д, Эб немесе Ф (кхлуи фьянг аудан жоғары) ноталарымен қалыптастырылады, соның ішінде Эб хлуи ең көп таралған.
The khlui lip is by far the smallest khlui in its family. It was later invented to play along with the khlui phīang aw in bands and ensembles. It is considered as the leading instrument of a Thai ensemble, similarly to the ranat ek and the saw duang, because of its high pitch and its distinct sound. Khlui lip is tuned in D, Eb, or F (higher than the khlui phīang aw), with the Eb khlui as the most common among the khlui lip.
Құл-ау
Хлуи-у – оның отбасының ең ірісі, ол Хлуи-фианг-аудың альт түрі болып табылады. Хлуи-фианг-ау мен Хлуи-липтен айырмашылығы, Хлуи-у-да бар болғаны алты саусақ тесігі бар. Ол Ми-бемоль, Фа немесе Соль (Хлуи-фианг-аудан төмен) дыбыс қатарында қосылады. Ол көптеген тайлық музыкалық топтар мен ансамбльдерде де қолданылады.
The khlui ū is the largest of its family, as the alto version of the khlui phīang aw. Unlike the khlui phīang aw and the khlui lip, the khlui ū has only six finger holes. It is tuned in E flat, F, or G (lower than the khlui phīang aw). It is also used in many Thai bands and ensembles.