Гвадалахарадағы жарылыстар сериясы

Кіріспе

1992 жылдың 22 сәуірінде Мексиканың Халиско штатындағы Гвадалахара қаласының орталық Аналко Колония Атлас ауданында он жарылыс болды. Кәріз жүйесінде болған көптеген бензин жарылыстары мен төрт сағатқа созылған өрттер көшелерді қиратты. Ең көп зақымдалған көше – Гант көшесі. Lloyd's of London мәліметі бойынша, қаза тапқандардың саны шамамен 252 адамды құрады, алайда көптеген адамдар осы апаттың кем дегенде 1000 өлімге себеп болғанын есептейді. 500-ден 600-ға дейін адам жоғалып кетті.

Жарылысқа дейін төрт күн бұрын тұрғындар кәрізден шығатын күшті газ иісіне шағымданды, бұл иіс күннен күнге күшейді. Олар көздері мен тамақтарының күйеуі, сондай-ақ, жүрек ауруы сияқты белгілерді сезінді. Кейбір тұрғындар тіпті су құбырларынан бензин ағып жатқанын байқады. Қалалық қызметкерлер кәрізді тексеруге жіберілді және қауіпті деңгейде бензин буының жоғары концентрациясын анықтады. Бірақ қала әкімі жарылыс қаупі жоқ деп есептегендіктен, қаланы эвакуациялау қажет емес деп шешті.

Оқиғалар хронологиясы

19 сәуірде жарылыстарға дейін Гант көшесінің тұрғындары Гвадалахара қаласына кәрізден бензиннің күшті иісі мен ақ түтін шығып жатқанын хабарлады. Келесі күні қалалық әкімшілік пен азаматтық қорғаныс қызметкерлері Гант көшесінде екі күндік тергеу жүргізді; олар басқа көмірсутектермен қатар бензиннің жоғары деңгейін анықтады, бірақ аумақты эвакуациялау қажет емес екенін мәлімдеді. 22 сәуірде сағат 10:00-де көшедегі су тоқтауларының қақпақтары секіріп, олардан ақ түтін жоғары көтеріле бастады. 22 сәуірде сағат 10:05-те алғашқы екі жарылыс тіркелді, біріншісі Кальзада-Индепенденсия және Алдама көшелерінің қиылысында, екіншісі Гант және 20 де Новиембре көшелерінің қиылысында болды. Бір минуттан кейін 060 жедел желісіне алғашқы қоңырау келіп, автоматты дауыс хабарламасына бағытталды. 10:08-де үшінші жарылыс болды, нәтижесінде "Tuts" компаниясына тиесілі автобус Гант және Николас Браво көшелерінің қиылысында ауаға ұшып кетті. Төрт минуттан кейін Гонсалес-Галло даңғылында тағы бір жарылыс болды. 10:15-те Гонсалес Галло даңғылындағы фабрика жұмысшылары құтқарушылар мен еріктілер жарылыстан зардап шеккен аудандарға келгенге дейін эвакуациялана бастады. 10:23-те бесінші жарылыс Гант және Кальзада-дель-Эхерсито көшелерінің қиылысында болды. 10:29-да Мексикальцинго ауданында эвакуация басталды, бұл 5 де Фебреро және Рио Браво көшелерінің қиылысында алтыншы жарылыс болғаннан екі минут бұрын болды. 10:43-те жетінші жарылыс Гант көшесі мен Сильверио Гарсия көшесінің қиылысында болды. Құтқарушылар зардап шеккен аудандарға жеткеннен кейін, сегізінші жарылыс 11:02-де Рио-Нило даңғылы мен Рио-Гранде көшелерінің қиылысында болды. Бұл жарылыстан кейін Атлас, Аламо Индустриал, Эль Росарио, Квинта Веларде және Фраксьонамиенто Революсьон аудандары; сондай-ақ Тлакепаке муниципалитетінің орталығы эвакуацияланды. Соңғы екі жарылыс 11:16-да болды, біреуі Рио Аламос және Рио Пекос өзендерінің қиылысында, екіншісі Гонсалес Галло және Рио Сучиатеде болды. Түстен кейін, одан әрі трагедиялар орын алуы мүмкін деген қорқыныштан Гвадалахара қаласының тұрғындары қалған газдардың шығуы үшін су тоқтауларының қақпақтарын ашты. Zona Industrial, 18 de Marzo, Fresno, 8 de Julio, Ferrocarril, La Nogalera, Morelos, Echeverría, Polanco, 5 de Mayo және Miravalle сияқты аудандардың тұрғындарына кез келген ерекше жағдайлар туралы хабардар болу керектігі ескертілді. Жарылыстардан кейін 25 сәуірде 5 де Майо, Эль Деан, Эчеверрия және Поланко аудандарының тұрғындары арасында үлкен үрей туды, өрт сөндірушілер газдың күшті иісі болғандықтан от жағудан аулақ болуды сұрады. Кейіннен бұл Pemex құбырындағы ақаулық екені анықталды.

Before the explosions, on April 19, Gante Street residents reported a strong stench of gasoline and plumes of white smoke coming out from the sewers to the City of Guadalajara. The next day, workers of the City Council and Civil Protection commenced two days of investigations in Gante Street; they found high levels of gasoline among other hydrocarbons, but announced it was not necessary to evacuate the area. At 10am on April 22, manhole covers in the street began to bounce and columns of white smoke started coming out of them. At 10:05 on April 22, the first two explosions were recorded, the first on the corner of Calzada Independencia and Aldama Street, and the second at the intersection of Gante and 20 de Noviembre. A minute later the first call was received on the 060 Emergency Line and was forwarded to automatic voice messenger. A third explosion at 10:08 resulted in a bus, belonging to the Tuts Company, being projected through the air on the corner of Gante and Nicolás Bravo. Four minutes later another explosion was registered in González Gallo Avenue. At 10:15 factory workers along González Gallo Avenue began to evacuate, just before rescue teams and volunteers began to arrive in areas affected by the explosions. At 10:23 the fifth explosion occurred, at the intersection of Gante and Calzada del Ejército. At 10:29 evacuations began in the Mexicaltzingo neighborhood, two minutes before the sixth explosion was recorded at the intersection of 5 de Febrero and Río Bravo. At 10:43 the seventh explosion occurred, at the corner of Gante Street and Silverio García. Just after more rescue teams arrived in the affected areas, the eighth explosion occurred at 11:02, at the intersection of Río Nilo Avenue and Río Grande. After this explosion the neighborhoods of Atlas, Álamo Industrial, El Rosario, Quinta Velarde and Fraccionamiento Revolución; and the center of the municipality of Tlaquepaque; were evacuated. The last two explosions were at 11:16, one at the intersection of Río Alamos and Río Pecos, and the other at González Gallo and Río Suchiate. In the afternoon, the fear of further tragedies made people across the Guadalajara Metro Area uncover manholes for any remaining gases to escape. Residents of neighborhoods such as Zona Industrial, 18 de Marzo, Fresno, 8 de Julio, Ferrocarril, La Nogalera, Morelos, Echeverría, Polanco, 5 de Mayo and Miravalle were told to be aware of any unusual events. After the explosions, there was great panic on April 25 among residents of the neighborhoods 5 de Mayo, el Deán, Echeverría and Polanco; firefighters asked people to avoid lighting any flames, due to a strong smell of gas. It was later confirmed to be a leak in a Pemex pipe.

Салдары

Одан кейін қалалық билік пен корпорациялар бір-бірін кінәлады. Бастапқыда кейбір адамдар тамақ майын өндіретін компанияның бензинге ұқсас, оның құрамына кіретін жанар сұйықтық – гександы канализацияға төгіп жатыр деп ойлады, бірақ кейін бұл қате екені анықталды. Жарылысқа жауаптыларды айыптау үшін көптеген адамдар тұтқындалды. Pemex компаниясының төрт лауазым иесіне кінә тағылып, салдарынан немқұрайлылық танығандары үшін айыпталды. Бірақ, ақырында, бұл адамдар барлық айыптан ақталды. Жарылыстан аман қалған көптеген адамдар "Гуадалахарадағы 22 сәуір қауымдастығы" деген топ құрды. Бұл науқанды жарылыстан аман қалған Лилия Руис Чавес бастады, ол жарылыс салдарынан аяғынан және үйінен айырылды. Ол 80 мүшеден тұратын топты құрды, себебі осы алдын алуға болатын оқиға үшін ешкім сотталған жоқ, сонымен қатар, трагедияның құрбандарына келтірілген жарақаттар мен шығындар үшін ешқандай өтемақы немесе көмек көрсетілмеді. Бұл трагедияның құрбандары үйлерін ғана емес, денсаулығын да жоғалтты, ал көптегендер жақындарынан айырылды. Чавес айтқандай, ешқандай ақша туыстарын қайта тірілте алмайды, бірақ трагедия оларды өздерін күтіп алуға, тіпті дәрі-дәрмек сатып алуға да мүкіндік бермейді. Чавес және басқа да аман қалғандар 24 жылдан бері әділдік орнатылуы үшін күресіп келеді. Құрбандардың үнемі күресі мен Pemex компаниясына жасаған қысымының нәтижесінде, бастапқыда оқиғаға кінәлі деп айыпталған Pemex компаниясы, ақыры топқа 40 миллион песо төлеуге келісті, бірақ Pemex бұл сыйлық екенін және оқиғаға қатысы жоқ екенін мәлімдеді.