1858 ж. Вашингтон штатындағы Төрт көл шайқасы: Коёр-д'Ален соғысы, Якима соғысының бөлігі. Жергілікті тайпалардың АҚШ әскерімен қақтығысы, себебі – шаруалардың жер басып алуы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Төрт көл шайқасы – 1858 жылы Вашингтон территориясында (қазіргі Вашингтон және Айдахо штаттары) АҚШ-та болған Кьор-д'Ален соғысының бір шайқасы. Кьор-д'Ален соғысы 1855 жылы басталған Якима соғысының бөлігі болды. Шайқас қазіргі Вашингтон штатындағы Төрт көл аймағына жақын жерде АҚШ армиясының бөлімдері мен Шицу'умш (Coeur d'Alene), Палус, Спокан және Якама жауынгерлерінен құралған үнді тайпаларының одағы арасында өтті.
The Battle of Four Lakes was a battle during the Coeur d'Alene War of 1858 in the Washington Territory (now the states of Washington and Idaho) in the United States. The Coeur d'Alene War was part of the Yakima War, which began in 1855. The battle was fought near present day Four Lakes, Washington, between elements of the United States Army and a coalition of Native American tribes consisting of Schitsu'umsh (Coeur d'Alene), Palus, Spokan, and Yakama warriors.
Өмірбаян
Шицуумш жерлері келісімшарт бойынша қорғалған, ал тайпа олардың аумағына енген кеншілер мен заңсыз ақ қоныс аударушыларға ашуланып, наразылық білдірді. Олар сондай-ақ Форт-Даллес маңында салынып жатқан Муллан жолын АҚШ-тың жерді басып алуының алғы күресі деп қарады. Екі ақ рудникші қаза тапты, ал АҚШ әскері жауап беруге шешім қабылдады. Coeur d'Alene соғысы (ірі Yakima соғысының соңғы бөлігі) 1858 жылдың 17 мамырында Пайн-Крик шайқасымен (қазіргі Розалия, Вашингтон штаты) басталды. Осы шайқаста бритфет подполковник Эдвард Стептоу басқаратын 164 американдық жаяу әскері мен атқыштар колоннасы Кайузе, Шицуумш, Спокан және Якама жауынгерлерінен құралған күштермен жеңіліске ұшырады. Стептоудың жеңілісінен кейін Форт-Даллестің қолбасшысы полковник Джордж Райт 500 әскер, 200 азаматтық малшы және 30 Нимипу (немесе Нез Персе) барлаушысынан тұратын үлкен әскер тобын жақын орналасқан Форт Уолла-Уоллаға, содан кейін солтүстікке қарай Спокан жазығына (қазіргі Спокан, Вашингтон штаты) жетектеді. Райт әскерлері жаңа Спрингфилд 1855 үлгісіндегі мылтықпен қаруланды. Бұл мылтықтың ату қашықтығы Стептоудың ескі қаруларынан 20 есе артық болды. Олардың қарулары (жабдық, садақ, мылтық) американдықтардың қаруларынан бес есе ұзын болды. Райттың жасағында екі гаубица және екі зеңбірек болды.
Schitsu'umsh lands were protected by treaty, and the tribe was outraged by miners and illegal white settlers invading their territory. They also perceived the Mullan Road, whose construction had just begun near Fort Dalles, as a precursor to a land grab by the United States. Two white miners were killed, and the U. S. Army decided to retaliate. The Coeur d'Alene War (the last part of the larger Yakima War) began with the Battle of Pine Creek (near present day Rosalia, Washington) on May 17, 1858, during which a column of 164 U. S. Army infantry and cavalry under the command of brevet Lieutenant Colonel Edward Steptoe was routed by a group composed primarily of Cayuse, Schitsu'umsh, Spokan, and Yakama warriors. Following Steptoe's defeat, Colonel George Wright, commander of Fort Dalles, led a much larger unit of 500 Army soldiers, 200 civilian drovers, and 30 Niimíipu (or Nez Perce) scouts to nearby Fort Walla Walla and then north to the Spokane Plains (near modern day Spokane, Washington). Wright's troops were armed with the new Springfield Model 1855 rifle musket. These had a range of , more than 20 times the range of Steptoe's outdated guns. They also had five times the range of the weapons (bow and arrow and musket) used by the Native Americans. Wright's men also carried two howitzers and two cannon.
Шайқас
1858 жылдың 1 қыркүйегінде Райттың әскері таңертең оянғанда, шамамен 3 шақырым (2 миль) қашықтықта, Райттың лагерінен солтүстік-батысқа қарай, шығыстан батысқа қарай созылған қыраттың үстінде көптеген үндістерді көрді. Бұл қырат шығысында Meadow Lake көлімен, батысында Granite Lake/Willow Lake көлдерімен жалғасқан. Жалпы саны шамамен 500 адамды құрайтын үндістер Райттың атты әскерін қыраттың үстінен және одан әрі жазыққа шығарып, олардың жылдам аттары мен жоғары атқа міну шеберлігі арқасында атты әскерді талқандауды жоспарлады. Бұл Райттың жаяу әскерін көмексіз қалдырып, қайта жабдықтау мүмкіндігінен айырып, оңай олжаға айналдырар еді. Камиакин орталықта Палус және Якама тайпаларымен бірге орналасты. Үндістердің сол жағында Камиакиннің жүрегі жақын туысы Куальчан, қосымша Якамалар және Стеллам, Schitsu'umsh тайпасының басшысы, өз тайпасының жауынгерлерімен болды. Оң жақта Спокан тайпасының басшысы Полаткин және оның тайпасының мүшелері тұрды. Райт 30 Niimíipu жауынгерінен тұратын топпен, аға лейтенант Джон Муллан басшылығымен шабуыл жасады. Олар оң жаққа бұрылып, содан кейін қыраттың артына өтіп, үндістерді қыраттан шегінуге мәжбүр етті. Содан кейін Райт жаяу әскерін қыраттың үстінен жіберді. Жаяу әскер қатары үндістердің күшінен тоқтады, олар (бұрынғы Steptoe шайқасынан алған тәжірибелеріне сүйене отырып) өздерін қауіпсіз қашықтықта деп санады. Жаяу әскер атыс ашты, бірнеше үндістерді өлтіріп, көптерін шашыратты. Содан кейін Райттың атты әскері қыраттың сол жағынан айналып өтіп, үндістердің негізгі күшіне шабуыл жасады, олардың көбісін шашыратып, көптерін Райттың оң жағындағы орманға тікелей айдап жіберді. Райттың артиллериясы қыратқа жеткізіліп, ағаштарға оқ жаудырды. Шабуыл сағат 14:00-ге дейін жалғасты. Армиядан ешкім қаза болған жоқ, ал үндістердің жоғалғандары 17-20 адам өлтіріліп, одан да көп адам жараланған. Райттың атты әскері үндістерді қуғанмен, олардың жылдамдығын баяулатқан көптеген жабдықтарынан шаршап, армия қуғынды жалғастыра алмады. Камиакин армияның тағы бір жеңіліске ұшырап, оның ісіне көбірек тайпалар мен жауынгерлерді біріктіріп, одағын кеңейтуге үміттенген. Бірақ Four Lakes шайқасындағы жеңіліс оның күтілген одақтастарын әкелмеді, бұл көтерілісті тиімді түрде аяқтады (дегенмен, тағы бір шайқас күтілуде еді).
On September 1, 1858, Wright's men woke at dawn to discover a large group of Indians atop an east west trending ridge about 2 mile (3 km) north northwest of Wright's camp that connected Meadow Lake in the east and Granite Lake/Willow Lake in the west. The Native Americans, who numbered about 500 in total, planned to lure Wright's cavalry over the ridge and onto the plains beyond, where their faster mounts and superior horsemanship would enable them to wipe out the mounted soldiers. This would leave Wright's infantry stranded, incapable of resupply and thus easy prey. Chief Kamiakin occupied the center with Palus and Yakama. On the Indian left were Kamiakin's nephew, Qualchan, with additional Yakamas, and Stellam, a chief of the Schitsu'umsh, with warriors of his tribe. On the right were the Spokan chief Polatkin and members of his tribe. Wright attacked with a group of 30 Niimíipu led by 1st Lt. John Mullan, who swept far to the right and then behind the ridge, forcing the Indians atop it to withdraw. Wright then sent his infantry up and over the ridge. The infantry line stopped from the Native American forces, who (based on their previous experience with Steptoe) believed themselves safely out of range. The infantry opened fire, killing a number of Native Americans and scattering most of them. Then Wright's cavalary sped around the ridge to the left, driving into the main Native American force, scattering more of them and driving many into the woods on Wright's right. Wright's artillery, brought up to the ridge, fired into the trees. The battle lasted until 2 P. M. No Army personnel were lost, while Native American casualties numbered 17 to 20 dead and several times that number wounded. Although Wright's cavalry pursued the Indians, their slower mounts, laden with much more gear, soon tired and the Army could not keep up the chase. Kamiakin had counted on another Army defeat to rally more tribes and warriors to his cause and vastly enlarging his alliance. The defeat at Four Lakes meant no such allies emerged, effectively ending the uprising (although one more battle remained to be fought).