Кіріспе
Американдық лингвист Клейтон Валли (25 мамыр 1951 – 7 наурыз 2003) – американдық белгілі саңыра лингвист және американдық қол тілі (ASL) ақыны. Оның еңбектері ASL-дің мәртебесін көтеруге және американдық қол тілі әдебиетінің байлығымен таныстыруға үлкен үлес қосты.
Clayton Valli (May 25, 1951 – March 7, 2003) was an American prominent deaf linguist and American Sign Language (ASL) poet whose work helped further to legitimize ASL and introduce people to the richness of American Sign Language literature.
Жеке өмір
Ньюберипортта (Массачусетс штаты) туған Валли Вермонт штатындағы саңыраларға арналған Остин мектебінде оқыды. Ол Рочестер технология институтының Ұлттық техникалық институтында фотосурет мамандығы бойынша «А. А. S.» дәрежесін, ал Невада университетінде (Рино) – әлеуметтік психология бойынша «B. A.» дәрежесін алды. 1985 жылы ол Галладет университетінде тіл білімі саласы бойынша магистр дәрежесін алды. 1993 жылы Огайо штатының Цинциннати қаласындағы Юнион институтында лингвистика және ASL поэзиясы бойынша докторлық диссертациясын қорғап, «Ph. D.» ғылыми дәрежесін алды. Осылайша ол ASL поэзиясы саласында докторлық диссертациясын қорғаған алғашқы адам болды. Сондай-ақ, ол ASL поэзиясын жеке әдеби жанр ретінде сипаттаған тұңғыш зерттеуші болды.
Мансап
Ақын ретінде Валли ASL тілінде түпнұсқа туындылар жасады, оларды АҚШ-тың аймақтарындағы риза көрермендерге орындады. Оның өлеңдерінде қол пішіні, қозғалыс, кеңістікті пайдалану, қайталау және бет-әлпетті шеберлікпен қолдану байқалады. Роберт Фрост сияқты классикалық американдық ақындардың, сондай-ақ Бернард Браг сияқты саңырау ақындардың ықпалымен Валли көбінесе табиғат суреттерін таңдап, саңыраулардың өмірлік тәжірибесіне қатысты терең ойларды жеткізді. Оның "Қолдар" атты қысқа өлеңінде 5-інші қол нысаны жиі қолданылады, бұл – ым тілінің ғаламдағы кез келген нәрсені сипаттау мүмкіндігін паш ететін қуатына құрмет көрсету. "Қызыл гүл" (Данделион) өлеңінде қарапайым табиғат бейнелері арқылы, ауыздық сөйлеуді қанағаттандыруға тырысқандардың күш-жігеріне қарамастан, ASL тілінің беріктігін көрсетеді. Ол АҚШ-та ASL поэзиясының қозғалысын, ырғағын және әуенін танымал ету үшін семинарлар мен презентациялар өткізді. Оның поэзиялық туындылары, әдебиеттануға қосқан үлесі және эстетикалық құндылығы үшін халықаралық деңгейде танылды, оларды өзі де, басқа ASL суретшілері де орындайды және бейнежазбада табуға болады. Валли Галладет университетінің тіл білімі кафедрасында оқытты. Ол ASL тілінің әлеуметтік тіл білімін зерттеді, "Америкалық ым тілінің тіл біліміне кіріспе" және "Америкалық ым тілінің Галодет сөздігі" сияқты әсерлі кітаптардың, сондай-ақ көптеген мақалалардың авторы болды. Ол Канадада да өз ізін қалдырды, Онтарио штатының Милтон қаласындағы Эрнест К. Дрюри саңыралар мектебінде жұмыс істеді. Онтарионың ASL оқу бағдарламасының командасы үшін ASL поэзиясы бойынша оқытушыларды даярлау семинарларын өткізді. Ол саңырау балалар үшін ASL тілін алғашқы тіл ретінде дамыту жөніндегі дүниежүзілік қозғалыстың бастаушыларының бірі болды. Валли СПИД салдарынан қайтыс болды. Оның құрметіне Галладет университетінде екі стипендиялық қор құрылды.