Кіріспе

Агам – Солтүстік Эфиопияның бұрынғы провинциясы. Ол Эфиопия империясының солтүстік-шығыс бөлігін қамтиды, оңтүстікте Эритреямен, Тембиенмен, Калата Авлаломен және Эндертамен шектеседі, ал шығысында Эритрея мен Эфиопияның Афар жазықтары жатыр. Агамның географиялық орны Қызыл теңіз бен солтүстік Тиграй үстіртісі арасындағы стратегиялық маңызы бар торап болып табылады. 1991 жылға дейін Агамның жалпы ауданы шамамен 344 800 адамды құрады.

980 ж. б. з. д. 940 ж. б.

Агам – Эфиопияның ең көне аймақтарының бірі, ол Эфиопияның солтүстігіндегі Д’мт патшалығының және Эритреяның құрамына кіріп, кейін Аксум патшалығына айналды. Бұл Ақсуми мәдениетінің маңызды орталығы болды (орталығы орналасқан Орталық Тигрден кейін екінші орында тұрды), екі аймақты Орталық Тигрден (Аксум, Адва және Йеха), Орталық Эритреядан (Серай, Хамасиен, Акеле Гузай және Адулис) және Эритреяның солтүстігіндегі шекаралық аймақтардан бөліп тұратын ерекше мәдениетке ие болды. Агам – Адулис жазуында III ғасырдың басында айтылған өте сирек жер аттарының бірі. Онда ол өміршең жергілікті саяси бірлік ретінде көрсетілген және сол кезден бастап осылай жалғасып келген. Бұл аймақ сонымен қатар ежелгі Аксумның шығыс мәдени провинциясының бір бөлігі болған сияқты: осы кезеңге Эфиопияның орта ғасырлардағы және қазіргі заманға дейінгі діни тарихында маңызды рөл атқарған Дебре Дамо монастырының негізі салынған. Орта ғасырларда Агам Эфиопиядағы Бур провинциясының құрамына кірді, оған сонымен қатар солтүстік-шығыс Афар жазықтары мен Бури түбегі де кірді; Агам және Аккеле Гузай «Жоғарғы» (Ла’йлай) Бурдың бөлігі болды, ал жазықтар «Төменгі» (Тахтай) деп аталды. Агам 15 ғасырда Африка мүйісінің солтүстігіндегі жергілікті карталарда кездеседі.

19 ғасыр

Агам 19 ғасырдың бірінші ширегінің көп бөлігінде христиан Эфиопиясында Тиграйдың саяси билікке өрлеуіне маңызды рөл атқарды. Солтүстік Эфиопияның белгілі әскери сардары Дежазмач Сабагадис Вольду, 1822–1831 жылдары Тиграйды басқарды және оның билік ошағы Агамда орналасқан еді. Оның Дебре Аббай шайқасында қаза болуы Тиграй саяси аренасында Агамның саяси маңыздылығының төмендеуіне әкеп соқты.

Агам үйі

Эфиопиялық жазбалар осы әулеттің тегін Рим патшасы Маргедир мен Сүлеймен патшаның қарындасы Эленидің үйленуіне дейін жетеді. Агам билеушілерінің қазіргі тамыры: