Кіріспе

2003 жылғы Мануэль де Оливейраның фильмі

«Сөйлейтін сурет» («Um Filme Falado») – 2003 жылғы португалдық драмалық фильм, сценарийін Мануэль де Оливейра жазып, режиссерлік жасаған. Басты рөлдерде Катрин Денев, Джон Малкович, Айрин Папас, Стефания Сандрелли және Леонор Сильвейра ойнаған. Бұл Айрин Папастың 2022 жылы қайтыс болғанға дейінгі соңғы фильмі болды.

Сюжет

2001 жылдың шілдесінде Роза Мария, университет оқытушысы, өзінің кішкентай қызы Мария Жоананы Португалиядан Үндістанның Бомбей қаласына, круизге алып кетеді, бұл сапардың мақсаты – Розаның ұшқыш әйелінің жанында болу және өркениеттердің отанына саяхаттау. Әр портта кемеге жаңа адам мінеді. Францияда белгілі бизнес-әйел, Италияда танымал модель, ал Афинада әйгілі актриса кемеге көтеріледі. Кеменің капитаны осы үш беделді әйелді өзінің үстеліне кешкі асқа шақырады, олар әңгіменің көп бөлігін өз тілдерінде жүргізеді. Кейін фильмде Мария Жоана мен Роза Мария да оның үстеліне шақырылады, онда капитан балаға сыйлық тартады. Сол түні кешкі ас ішінде капитанға Аденде террористер кемеге екі уақыт бомбасы орнатылғаны хабарланады. Пассажирлерге дереу эвакуация жасау бұйырылады. Мария Жоана анасымен бірге кабинаға жүгіріп оралып, сол күні кешке капитан сыйлаған араб қуыршағын алып қалады. Роза Мария Мария Жоананың жоғалып кеткенін байқап, оны іздеу үшін кабинаға шабады және оны құтқару салға отырғызу үшін палубаға қайтарады. Амал жоқ, кешігіп қалған, барлық құтқару салдары кетіпті. Капитан оларды палубада көріп, секіруге бұйырады. Ол оларды құтқару үшін жүзуге дайындалып, формасын шешіп жатқанда, екі жарылыс болады және жарқын жарық капитанның бетін жарықтандырады. Фильмнің соңында жарылыстан күйзелген капитанның беті фон ретінде көрсетіледі.

Қабылдау

Rotten Tomatoes веб-сайтында фильмнің 25 сыншыдан алынған мақұлдау көрсеткіші 76% құрайды, орташа бағасы 6,6/10. Сайттың сыншыларының пікірінде: "«Сөйлейтін сурет» кейде маңызды тақырыптарын тартымды жеткізуге күш салатын болса да, ерекше атмосферасына үйренген көрермендер үшін көруге тұрарлық туынды" делінген. Сыншылардың көпшілігі фильмге оң баға берді. Сан-Франциско хроникасынан Уолтер В. Адиего бұл фильмді «Батыс қоғамының жағдайы туралы терең ойлар қозғайтын, маңызды туынды» деп сипаттады. Лос-Анджелес Таймс газетіне жазған Кевин Томас: «Оливейра уақыттан тыс сезім тудырып, сосын көрерменді біз өмір сүріп жатқан әлемге қатысты өте маңызды мәселелерге тоқталатын фильммен ойға қоздырады» деді. Variety журналындағы шолуында Дебора Янг бұл фильмді «Маноэль де Оливейраның жанкүйерлерін екіге бөлетін, бірақ сонымен бірге жаңа жанкүйерлер табуға мүмкіндік беретін туынды» деп жазды. «Нью-Йорк Таймс» газетінен Манола Даргис: «Португалиялық режиссер Маноэль де Оливейра ана мен қызының Жерорта теңізіндегі саяқаты туралы жасаған бұл шеберлікпен тағы да өнер талантын көрсетеді» деп жазды.