Кіріспе

Американдық романист және әңгімелер авторы

Рилла Аскеу (1951 жылы туған) – американдық романист және әңгімелер авторы. Ол Оклахома штатының оңтүстік-шығысындағы Санс-Буа тауларындағы Пото қаласында дүниеге келді және Оклахома штатының Бартлсвилл қаласында өсті.

Ерте өмір және білім

Аскеу 1980 жылы Тулса университетін театр өнері бойынша BFA дәрежесімен бітірді. Содан кейін ол Нью-Йоркке көшіп, онда Герберт Бергоффпен HB Студиясында және кейіннен Ансамбль студиялық театрында Курт Демпстерден актерлік шеберлікті оқыды. Ол жазумен – алдымен пьесалармен, содан кейін көркем әдебиетпен – айналыса бастады, ал театрлық өнері оның туындыларындағы тіл мен ырғақтың қолданылуын қолдады. Рилла Сиракуз университеті, Бруклин колледжі, Арканзас университеті және Массачусетс Амхерст университетіндегі МФА жазу бағдарламаларында оқытушы болып жұмыс істеді. Аскью актер Пол Остинге үйленген.

Мансап

1989 жылы Аскеу өзінің алғашқы қысқа әңгімесі «The Gift» атты туындысын Nimrod журналының «Oklahoma Indian Markings» санында жариялады. Оның эсселері мен қысқаша әңгімелері Tin House, TriQuarterly, Nimrod, World Literature Today және басқа да басылымдарда жарық көрді. Оның «Қырғын жамылғысы» атты әңгімесі 1993 жылғы Prize Stories: The O. Henry Awards жинағына іріктелді (Anchor, 1993). Оның алғашқы көркем әдебиет кітабы «Strange Business» 1992 жылы Viking Books баспасынан шықты. Оклахомадағы өмірді көбінесе бейнелейтін Аскеудің туындылары жер, шеттен келгендер, дін мен саясат, ашкөздік пен мақсаттылық, нәсіл және әйелдер өмірі сияқты тақырыптарды қамтиды. Американдық өнер және әдебиет академиясына ұсынған цитатында жазушы Аллан Гурганус Аскеудің жазу өнерін американдық Батыстың мекендеуі туралы қалыптасқан түсініктерді күңкілдетіп, мифтік циклмен салыстырады. Жазушы Патрисия Эйкинс Аскеудің эпикалық дәстүрдегі басқа американдық жазушылармен байланысын атап өтеді, Уильям Фолкнер мен Кормак Маккартимен салыстыра отырып, тарих пен отбасы трагедияларын, кешірімсіз ландшафттарды зерттейді. Отбасылық тарихынан шабыттанған Аскеудің алғашқы романы «Мейірімділік ордасы» (1997) екі қарсыластың бауырластығы туралы айтады және отбасылық драманы қоғамдық драмаға айналдырады. Бұл роман Дублин IMPAC сыйлығына ие болды, Бостон глобусының ең жақсы кітаптарының тізіміне енді, сондай-ақ 1998 жылы Оклахома кітап сыйлығы мен Батыс мұрасы сыйлығын жеңіп алды. Бұл тарихи роман, оның басқа туындылары сияқты, кейбір сыншылардың пікірінше, Аскеу «басқа» тұлғасына күшті дауыс беру арқылы Американың оңтүстік-батысының тарихи және романтикалық бейнесін түзетуге тырысады. Аскеудің үшінші романы «Харпсонг» (2007) 1930 жылдардағы Оклахома штатындағы шаңды дала кезеңіндегі жерсіз қалған және баспанасыз адамдардың тағдырына арналған. «Харпсонг» 2008 жылы Оклахома кітап сыйлығын, Батыс мұрасы сыйлығын, Батысты жазушы әйелдерінен WILLA сыйлығын және Техас жазушылар лигасынан Вайолет Тажы сыйлығын алды. Ақын Мэри Грин оны «американдық дауысқа және американдық перспективаға арналған махаббат әні» деп сипаттады. Төртінші романы «Туысқандық сияқты» (2013) Оклахома штатының Седар қаласындағы оқиғаларды қамтиды және штаттың иммиграциялық заңдарына, нәсілге, дінге және әлеуметтік жағдайға назар аударады. Ecco баспасынан шыққан «Kind of Kin» 2014 жылы Western Spur Award сыйлығының финалисі, 2013 жылы Mountains and Plains Booksellers Award сыйлығының иегері болды және 2015 жылы Дублин IMPAC сыйлығының ұзақ тізіміне енді. Аскеудің 2017 жылғы шығармашылық танымдық туындылар жинағы «Most American: Notes from a Wounded Place» ұжымдық естелікпен жасырылған шындықтарды ашады және 2018 жылы PEN/America Diamonstein Spielvogel Art of the Essay Award сыйлығына ұзақ тізімге енді. Оның соңғы романы «Өрт үшін сыйлық» 2022 жылдың қазан айында Оклахома университетінің баспасынан жарық көрді. Бұл туынды ағылшын тіліндегі алғашқы әйел жазушылардың бірі, 16 ғасырлық протестант шейіті Анна Аскеудің өміріне арналған. Жазушы Памела Эренс оны «тарихи қиялдың терең сезімтал және амбициялық туындысы» деп атап, «он алтыншы ғасырлық осы кейіпкердің күресі біздің заманауи күрестерімізде әйелдердің дауысы мен денелік автономиясы туралы мәселелерді көтеріп отыр» дейді. Ол Оклахома университетінде шығармашылық жазудан сабақ береді.

Марапаттар мен мойындау

2009 жылы ол Америка өнер және әдебиет академиясының өнер және әдебиет сыйлығымен марапатталды. 2003 жылы ол Оклахома жазушылар даңқына енгізілді. Аскеу 2004 жылы Италияның Умбертиде қаласындағы Чивителла Раниери қорының стипендиаты болды және 2008 жылы Пекинде өткен World Literature Today және қытай әдебиеті конференциясында ерекше жазушы ретінде танылды. Ол 2008 жылғы әдебиет саласындағы Нойштадт сыйлығының төрешілер тобында жұмыс істеді. Аскеу 2011 жылы Оклахома кітап орталығынан Аррелл Гибсонның өмірлік жетістіктері үшін сыйлығын алды. "Бейладағы өрт" кітабы 2007 жылы "Оклахома оқиды, Оклахома" жобасының кітабы ретінде таңдалды.