Кіріспе

Harvester – 1996 жылы шыққан, Гилберт П. Остин жазған және режиссерлік еткен, зорлық-зомбылық мазмұнымен, жанкүйерлердің табынуымен және зорлық-зомбылықты терең зерттеуімен танымал нүктелік-басу (point and click) жанрындағы ойын. Ойыншылар 1953 жылы Орта Батыс қалашығында есін жоғалтып оянған, кім екенін есіне түсірмей, оған жат екенін сезінетін 18 жасар Стив Мейсонның рөлін ойнайды. Алдағы апта ішінде ол "Жемістік Ай Ордені" деп аталатын, қалаға үстемдік етіп, Стивтің кім екені және Жемқорлықта не істеп жүргені туралы шындықты ашуға уәде беретін, культ сияқты ұйымның ықпалымен түрлі қарапайым тапсырмаларды орындауға мәжбүр болады немесе манипуляцияланады.

Сюжет

Жасөсперім Стив Мейсон 1953 жылы Американың шағын шаруашылық қаласы Харвестте есін ашады, өзінің өткені мен кім екені туралы ешқандай естеліктері жоқ. Үйін зерттегенде, анасы мен кіші інісін тани алмайтынын түсінеді, екеуі де қызықсыз әрекет етеді – анасы бір аптадан кейін өтетін қайырымдылық шарасына ондаған печенье пісіруді тоқтата алмай, әр келесі партиясын тастап жатады; ал інісі өте зорлық-зомбылыққа толы ковбойлар шоуын тамашалайды, ол Харвест теледидарында көрсетілетін жалғыз бағдарлама болып көрінеді. Қаланы аралап жүргенде, Стив Харвесттің жауыз, ерекше адамдармен толы екенін байқайды, оларды ол нағыз адамдардың көшірмелері немесе пародилері деп санайды. Стив сондай-ақ ешкімнің оның амнезияға шалдыққандығына сенбейтінін біледі, ол кездесетін әрбір адам оның көмек сұрауына «Сен әрқашан әзілдеуші едің, Стив» деген стандартты жауапты береді. Қала тұрғындарының барлығы Стивті Ложаға қосылуға шақырады, ол қаланың орталығында орналасқан үлкен ғимарат (Айя Софияны еске түсіреді) және Орақ Ай Орденінің штаб-пәтері болып табылады, ол Харвесттегі әлеуметтік-саяси өмірдің орталығы болып көрінеді. Екі аптадан кейін үйленуге дайындалып жатқанын білген Стив, өз келіні Стефани Потсдаммен кездеседі, ол жұмыссыз, Стивтің әкесімен бірге Харвесттің ет өңдеу зауытында жұмыс істеуді үміттенеді және өз қызына ашық құмарлық білдіреді. Стефанимен кездескенде, Стив оның да естеліктерінен айырылғанын біледі және ол да онымен бірге таңертең оянды, Харвестке қалай келгенін білмейді. Екеуі өздерінің өткенін анықтап, қаладан қашу үшін одақ құрады. Стив Ложадағы қарулы сержантқа барады, ол оған барлық сұрақтарына ғимарат ішінде жауап берілетінін айтады және оған бастамалау рәсімдері ретінде берілетін бірқатар тапсырмалар береді. Келесі аптада Стивке әр күні жаңа «тапсырма» беріледі, ол ұсақ-түйек бұзушылықтармен басталып, ұрылық пен өртке дейін жетеді, әр тапсырманың күтпеген, трагикалық салдары болады, көбінесе біреудің қазасы, кісі өлтіруі немесе өзін-өзі өлтіруі. Осы уақыт аралығында, бір-бірінен қорқып, бір-біріне сенім артып, Стив пен Стефани ғашық болады. Стивтің бастамалаудың соңғы күні ол Стефанидің төсегінде қираған бас сүйек пен омыртқа миын табады, ал сержант оған бұл Ложаға шақыру екенін айтады. Ішке кіргенде, Стив Ложаның «Храмдар» деп аталатын бірнеше бөлмелерден тұратынын біледі, олар нағыз азаматтық орындардың (өлі отбасымен тұратын қонақ бөлмесі және адам етін дайындайтын шеф-аспаз бар ас үй сияқты) еліктеушілігін көрсетеді және оның тұрғындары оған Ложаның қағидаларын түсінуге арналған сабақтар беру үшін бірқатар жұмбақтармен сынап көреді. Әр «сабақ» дәстүрлі моральдың керісінше болып шығады, соның ішінде қайырымдылықтың нәтижесіздігі, қарттардың пайдасыздығы және құмарлық пен мақтандықтың пайдасы. Ложаның ең жоғары деңгейінде қарулы сержант әлі де тірі Стефаниді ұсынады және Харвесттің 1990 жылдары ғалымдар тобының қарапайым адамдарды сериялық кісі өлтірушілерге айналдыруға болатынын анықтау үшін жұмыс істейтін күрделі виртуалды шындық симуляторы екенін түсіндіреді. Стив пен Стефани симуляциядағы жалғыз нағыз адамдар, ал Стивтің басынан өткеннің бәрі оның шынайылығын бұрмалауға және оны сериялық кісі өлтіруші ретінде өмір сүруге дайындауға бағытталған. Сержант оған екі нұсқаны ұсынады: Стефаниді өлтіру, оның алғашқы қылмысын жасау және болашақта кісі өлтіруші болу, немесе бас тарту, бұл жағдайда ғалымдар Стив пен Стефаниді зертханада ми өліміне әкеледі. Егер Стив екінші нұсқаны таңдаса, сержант оған және Стефаниге өлім алдындағы секундтарда Харвест симуляторында бақытты өмір сүретінін айтады. Егер ойыншы Стефаниді өлтіруді таңдаса, Стив Стефаниді өлтіріп, содан кейін оның бас сүйегі мен омыртқа миын алып тастайды. Қылмыс аяқталғаннан кейін Стив виртуалды шындық симуляторының ішінде оянады. Автостоппен үйіне келе жатқанда, оны ертіп келген жүргізушіні аяусыз өлтіреді. Стив үйге оралып, камера оның тамағы мен асқазанына еніп, ертерек өлтірген жүргізушінің еріген дене бөліктерін көргенде күледі. Егер ойыншы Стефаниді аяуды шешсе, қарулы сержант шағын шіркеуде импровизациялық үйлену тойын өткізеді, содан кейін оларды босатады. Стив пен Стефани үй сатып алып, балалы болады және бірге қартайып, бейбіт өмір сүреді, содан кейін Харвест зиратына жерленеді. Ғылым зерттеушілері екі адамның денелеріне қарап, тәжірибелерінің нәтижесіне көңілі толмағанын білдіреді.

Ойын процесі

Ойын нүктелік интерфейс пен тышқан шерту арқылы басқарылады. Ойыншылар ойдағы Харвест қаласының әртүрлі локацияларын жоғарыдан қарап көрсетілетін карта арқылы аралап шығады. Қала тұрғындарымен әңгімелесіп, арнайы "белгілі орындарға" тышқанмен шерту арқылы, ойыншылар маңызды ақпаратты алады және ойынның сюжетін дамытуға, сондай-ақ ойын процесіне қажетті заттарды жинауға мүмкіндік алады. Harvester ойынында сонымен қатар, қару таңдап, нысанаға тышқанмен шерту арқылы шабуылдай алатын күресу жүйесі бар. Нысананың да, ойыншының да денсаулығы шектеулі болғандықтан, екеуінің бірі өлуі мүмкін. Ойыншылар ойынды жұмбақтарды шешу арқылы немесе ойнатылмайтын кейіпкерлердің біреуін жою арқылы ары қарай дамытуға таңдай алады.

Даму және дау-дамайлар

Harvester FutureVision (ойын шығарылған кезде DigiFX деп қайта аталды) әзірлеген. Жазушы-режиссер Гилберт П. Остин былай деп еске алды: Менің ойымша, FutureVision кішкентай компания болғандықтан, сол кездегі индустрияның алыптарымен бәсекелесу үшін «жоғары тұжырымдама» қажет болды, мен Harvester дәл осы идея болды деп дәлелдедім. Бұл менің ұсынған жалғыз идеям болды. Бұл маған бірден келді. Менде көптеген идеялар осылай пайда болады, шығармашылық шабылында бәрін жазып алу үшін жеткілікті жылдамдықпен жаза алмаймын. Мен ойын соңында ойыншының ойындағы шектен тыс зорлық-зомбылық пен түсініксіз бейнелерді Стив сияқты қабылдағанын ойлап көрсін дедім, және осының бәрі мен 30 минут ішінде жазып алған алғашқы тұжырымдамада болды. Мен FutureVision компаниясына осыны ұсындым, олар оны сатып алды. Harvester алғаш рет 1994 жылғы қаңтарда Лас-Вегаста өткен Consumer Electronics Show (CES) көрмесінде жарияланды. Ойын журналисі Кристиан Свенссон Джейкобсонның әрекеттерін «атаққа ұмтылушылық» деп сипаттады және жарнама іздеуге оң ықпал көрсетпеу үшін Джейкобсонды, DigiFX немесе Harvester-ді атамады. Германияда ойынға тыйым салынды. Ойынды DigiFX Interactive әзірледі және 1996 жылы Merit Studios баспасынан шығарды. 2014 жылдың 6 наурызында Ли Джейкобсон оны GOG.com сайтында PC және Mac үшін қайта шығарды. 2014 жылдың 4 сәуірінде Nightdive Studios оны Steam арқылы PC және Linux үшін қайта шығарды. ZOOM Platform.com 2023 жылдың 27 қаңтарында Windows, Mac және Linux үшін Command Adventures: Starship және Dr. Radiaki бекінісі сияқты басқа Ли Джейкобсон эксклюзивтерімен бірге өз нұсқасын шығарады.