Кіріспе

Америкалық ғылыми фантастика және қиял-фантастика авторы (1944–2005)

Джек Лоуренс Чалкер (17 желтоқсан 1944 – 11 ақпан 2005) – американдық ғылыми фантастика авторы. Чалкер сонымен қатар Мэриленд штатындағы Балтимор қалалық мектептерінде 12 жыл тарих сабағын оқытқан, 1978 жылы толық уақыт жазу үшін зейнеткерлікке шыққан. Ол Вашингтон ғылыми фантастика қауымдастығының мүшесі болды және Балтимор ғылыми фантастика қоғамын құруға қатысты.

Карьера және отбасылық өмір

Чалкер Мэриленд штатының Балтимор қаласында туып өскен. Кейбір кітаптарында ол Вирджиния штатының Норфолк қаласында дүниеге келген деп жазылған, бірақ кейін ол бұл қателік екенін айтты; ол Балтимор қалалық колледжінде орта мектепті бітірді. Чалкер Мэриленд штатының Тоусон қаласындағы Тоусон университетінде ағылшын тілі мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды, онда ол университеттің газетінің, «The Towerlight» театр сыншысы болды. 2003 жылы Тоусон университеті Чалкерді «Жылдың гуманитарлық ғылымдар түлегі» деп таныды. Ол Балтимордағы Джонс Хопкинс университетінен гуманитарлық зерттеулер магистрі дәрежесін алды. Чалкер заңгер болуды жоспарлаған, бірақ қаржылық қиындықтар оны мұғалім болуға итермеледі. Ол 1966 жылдан 1978 жылға дейін Балтимор қалалық мемлекеттік мектептерде, ең әйгілісі Балтимор қалалық колледжі мен қазір жабылып қалған Оңтүстік-Батыс жоғары мектебінде тарих және география пәнін оқытты. Чалкер Вашингтондағы Смитсонов институтында, Мэриленд штатының Бетезда қаласындағы Ұлттық денсаулық институтында және көптеген университеттерде ғылыми фантастика мен технология туралы лекциялар оқыды. Чалкер Мэриленд әуе ұлттық гвардиясының 135-ші арнайы операциялар тобының құрамында болды, онда ол топтың ақпараттық бөлімінде қызмет етті. 1968 жылы Балтимордағы тәртіпсіздік оқиғасы кезінде Балтиморға жіберілді. Чалкер 1978 жылы үйленді және екі баласы болды: ойын дизайнымен айналысатын Дэвид және компьютерлік қауіпсіздік жөніндегі кеңесші Саманта. Чалкердің хоббилеріне эзотерикалық аудио, саяхат және ғылыми фантастика конвенцияларының ұйымдастыру комитеттерінде жұмыс істеу кірді. Ол сонымен қатар паромдарға қызығушылық танытты; ол болашақ әйелінің ұсынысымен олардың некесі Пенсильвания штатындағы Сусквеханна өзенінің ортасында, Миллерсбург паромдарының бөлігі болған «Roaring Bull» қайығында тойланды.

Ғылыми фантастика

1958 жылы Чалкер Вашингтон ғылыми фантастика қауымдастығына қосылды, ал 1963 жылы ол екі досымен бірге Балтимор ғылыми фантастика қоғамын құрды. Чалкер 1965 жылдан 2004 жылға дейін бір реттен басқа барлық Дүниежүзілік ғылыми фантастика конвенциясына қатысты. 1960 жылдан 1971 жылға дейін ол «Мираж» атты әуесқой ғылыми-фантастикалық журналын шығарды (1963 жылы «Үздік фанзин» номинациясы бойынша Хьюго сыйлығының финалисі болды), он нөмірін жариялады. Тағы бір журнал, «Интержекция», 1968–1987 жылдары Фантастикалық әуесқойлар баспасөз қауымдастығымен бірлесіп жарық көрді. Чалкер сонымен қатар ғылыми фантастика мен фантастикаға қатысты беллетристика емес және библиографиялық еңбектерді шығару үшін Mirage Press, Ltd баспасын құрды. Чалкердің алған наградаларына Дедалус сыйлығы (1983), Батыс жағалау кітаптары туралы шолудың алтын медалі (1984), Скайларк сыйлығы (1980) және Гамильтон Брэкет естелік сыйлығы (1979) кірді. Ол екі рет «Жаңа үздік жазушы» номинациясы бойынша Джон У. Кэмпбелл сыйлығына және екі рет Хьюго сыйлығына ие болды. 2005 жылдың 9 сәуірінде Оңтүстік фандом конфедерациясы Чалкерге Феникс сыйлығын табыстады. Чалкер ғылыми фантастика және фантастика жазушыларының Америка қауымдастығының үш мерзімдік қазынашысы болды. Чалкер сонымен қатар Марк Оуингспен бірлесіп «The Science Fantasy Publishers» (1991 жылғы үшінші басылым, жыл сайын жаңартылып отырады) кітабының авторы болды, бұл Mirage Press, Ltd баспасынан шыққан, жанрлық шағын баспаларға арналған библиографиялық нұсқаулық және 1992 жылы Хьюго сыйлығына ұсынылды. Балтимор ғылыми фантастика қоғамының демеушілігімен өткізілген Мэриленд жас жазушылар конкурсы 2006 жылдың 8 сәуірінен бастап «Джек Л. Чалкер жас жазушылар конкурсы» деп аталды.

Романдар

Чалкер ең әйгілісі "Жақсы әлем" романдары сериясымен танымал, бірақ ол көптеген басқа да романдар (көпшілігі, бірақ барлығы емес, серияның бөлігі немесе баспагерлер "серияға" бөлген ірі романдар) және кем дегенде тоғыз қысқа әңгіме жазды. Чалкердің көптеген туындыларында басты кейіпкерлердің физикалық түрленуі кездеседі. Мысалы, "Жақсы әлем" романдарында, Жақсы әлемге көшіп келгендер бастапқы нысандарынан сол жасанды планетада мекендейтін 1560 саналы түрдің біріне айналады. Тағы бір мысал, "Ғажайыптар ойыны" сериясы ғылыми фантастикалық ортада бейнеленген дәстүрлі буддалық джатака сияқты қайта туу оқиғаларын еске алады. Саманта Чалкер "Ғажайыптар ойыны" фильміне түсірілуі мүмкін екенін хабарлады, бірақ оның "Матрицаға" тым ұқсас болуы салдарынан жоба тоқтатылған болуы мүмкін. Өлген кезде Чалкер бір аяқталмаған романын, "Хамелеонды" қалдырды. Ол "Хамелеоннан" кейін "Рипсо" атты тағы бір роман жазуды жоспарлаған еді.

Ауру және өлім

2003 жылдың 18 қыркүйегінде, "Изабел" дауылы кезінде Чалкер есінен танып, ауруханаға жеткізілді, онда оған коронарлық окклюзия диагнозы қойылды. Кейіннен босатылған, бірақ ол қатты әлсіреп қалды. 2004 жылдың 6 желтоқсанында ол тағы да тыныс алу қиындықтары мен санасының шатыруымен ауруханаға түсті, содан кейін жүрек жеткіліксіздігі және пневмоторакс диагнозы қойылды. Чалкер ауыр күйде ауруханаға жатты, бірақ 9 желтоқсанда жағдайы тұрақталды, дегенмен ол 15 желтоқсанға дейін есін жиған жоқ. Бірнеше апта бойы жағдайы нашарлап, бірнеше рет түрлі ауруханаларға ауыстырылғаннан кейін, Чалкер 2005 жылдың 11 ақпанында Балтимордағы "Bon Secours" ауруханасында бүйрек жеткіліксіздігі мен сепсистен қайтыс болды. Чалкердің бір бөлігі Балтимордағы "Loudon Park" қорымындағы отбасылық жерлеу орнына жерленген. Қалғандары Хайнань аралы мен Қытайдың материктік бөлігі арасындағы паромда, Вьетнамдағы паромда, 2007 жылғы Әкелер күнінде Вирджиниядағы "White's Ferry" паромнан және 2005 жылдың 17 желтоқсанында Род-Айленд штатындағы Провиденс қаласында жазушы Х.П. Лавкрафттың қабіріне шашыратылды.