Кіріспе
Көміртекті құнды қағаздарға жасалған ұжымдық инвестициялар туралы ЕО директивасы 2009/65/EC (UCITS) – бұл бір мүше мемлекеттен алынған жалғыз рұқсат негізінде ұжымдық инвестициялық схемалардың ЕО аумағында еркін жұмыс істеуіне мүмкіндік беретін, ЕО-ның біріктірілген директивасы. ЕО мүше мемлекеттері инвесторлардың мүддесі үшін қосымша реттеу талаптарын белгілеуге құқылы.
The Undertakings for Collective Investment in Transferable Securities Directive (UCITS) 2009/65/EC is a consolidated EU directive that allows collective investment schemes to operate freely throughout the EU on the basis of a single authorisation from one member state. EU member states are entitled to have additional regulatory requirements for the benefit of investors.
Эволюция
1985 жылы қабылданған 85/611/ЕЭК директивасының мақсаты – ауыстырылатын бағалы қағаздарға инвестиция жасайтын ашық қорлардың барлық мүше мемлекеттерде бірдей реттелуіне мүмкіндік беру болды. Еуропа бойынша осындай заңнамалық біркелкілік орнағаннан кейін, бір мүше мемлекетте рұқсат етілген қорды басқа мүше мемлекеттерде қосымша рұқсатсыз халыққа сатуға болады деп үміттенілді, осылайша Еуропадағы қаржылық қызметтердің бірыңғай нарығын құруға ЕО-ның мақсатын ілгерілетуге болады. Бірақ шындық күтілгеннен біршама өзгеше болды, себебі әр мүше мемлекеттегі жеке маркетингтік ережелер ПКИҰ-ның (UCITS) шекаралық маркетингіне кедергі келтірді. Сонымен қатар, ПКИҰ-ға (UCITS) рұқсат етілген инвестициялардың шектеулі анықтамасы оның маркетингтік мүмкіндіктерін әлсіретті. Осыған байланысты 1990 жылдардың басында 1985 жылғы директиваны өзгерту және Еуропа бойынша заңдарды тиімді үйлестіру жөніндегі ұсыныстар әзірленді. Бұл талқылаулар UCITS II директивасының жобасын жасауға әкелді, бірақ Министрлер Кеңесі ортақ ұстанымға келе алмағандықтан, ол тым амбициялық деп танылды және кейіннен тоқтатылды. 1998 жылдың шілдесінде ЕО Комиссиясы 1985 жылғы директиваны өзгерту мақсатында екі бөлімнен (өнім жөніндегі ұсыныс және қызмет провайдері жөніндегі ұсыныс) тұратын жаңа ұсынысты жариялады. Бұл ұсыныстар 2001 жылдың желтоқсан айында қабылданды және "UCITS III" деп белгіленді.
Басқару директивасы
2001/107/ЕҚ директивасы басқару компанияларына ЕО-ның барлық аймағында қызмет етуге "еуропалық паспорт" алу мүмкіндігін беруге және олардың атқаруға рұқсат етілген қызметтерінің ауқымын кеңейтуге бағытталған. Сонымен қатар, ол Еуропа бойынша ПКИҰ-ның шекара арқылы саудасын жеңілдету үшін, қарапайым форматта неғұрлым қолжетімді және толыққанды ақпарат ұсынуға арналған жеңілдетілген проспект идеясын енгізеді.
Өнім туралы директива
2001/108/ЕҚ директивасының басты мақсаты – барлық мүше мемлекеттерде бірдей реттелуге жататын қаржы құралдарының (оның ішінде туынды құралдар) кең ауқымына инвестиция салуға мүмкіндік беру арқылы, ұжымдық инвестициялық қорлардың бірліктерін шекарадан өте саудалаудағы кедергілерді жою. Барлық ЕОҚҚ қорлары бірдей инвестициялық шектеулерге сәйкес келуі керек. Ұжымдық инвестициялық қорлар Еуропалық деңгейде сауда жасауға рұқсат алу үшін ЕОҚҚ статусын алуға өтініш бере алады. Бұл тұжырымдаманың мақсаты – ЕО бойынша бірыңғай қор нарығын құру. Мақсаты – үлкен нарық арқасында масштабтық экономия инвестициялық менеджерлердің шығындарын төмендетіп, оны тұтынушыларға жеткізу. Еуропа бойынша шамамен 6,8 триллион евро ұжымдық инвестицияларға салынған. Осы қорлардың шамамен 76% ЕОҚҚ қорлары болып табылады.
ПКИҰ-ның V
2014 жылғы 23 шілдеде Еуропалық Одақ 2014/91/EU нөміріндегі ("UCITS V") директивасын қабылдады, ол ауыстырылатын бағалы қағаздарға жасалатын ұжымдық инвестициялар кәсіпорындарына қатысты заңдарды, ережелерді және әкімшілік шараларды үйлестіруге, депозитарлық функцияларға, сыйақы саясатына және санкцияларға қатысты еді. UCITS V-ді хедж-фондтар мен баламалы инвестициялар үшін параллель реттеуші директива – 2011/61/EU нөміріндегі ("AIFMD") Еуропалық Одақтың директивасымен салыстыруға болады. UCITS V UCITS депозитарийлеріне қатысты жаңа ережелерді енгізеді, мысалы, осы рөлді атқаруға құқылы ұйымдар, олардың міндеттері, өкілеттік беру шарттары және депозитарийлердің жауапкершілігі, сондай-ақ қор басқарушыларына қолданылатын жалпы сыйақы принциптері. UCITS заңнамасында депозитарий – ерекше функция (AIFMD-дегідей емес). Депозитарий өзінің сақтау функцияларын (бірақ депозитарийдің басқа функцияларын емес) үшінші тарапқа тапсыруға болады. UCITS V директивасы инвесторлар үшін негізгі инвестор ақпараттық құжатын немесе KIID жасауды талап етеді. Люксембург 2016 жылғы 10 мамырдағы заңмен UCITS V директивасын енгізді, ол 2016 жылғы 1 маусымнан бастап қолданысқа кірді. 2016 жылғы 10 мамырдағы заң 2010 жылғы 17 желтоқсандағы ұжымдық инвестициялар кәсіпорындары туралы заңға (өзгертілген нұсқасы), атап айтқанда, 2010 жылғы заңның I, IV және V бөлімдеріне өзгерістер енгізді.
Активтерді бөлу
2019 жылдан бастап 5/10/40 ережесіне сәйкес, қорлар бір эмитентке қаражатының 10% дейін инвестициялай алады, ал 5% аспайтын шоғырланған инвестициялардың жалпы портфельдегі үлесі 40% дан аспауы тиіс, кейбір ерекше жағдайларды қоспағанда. 2003 жылғы ПКИҰЖ III қорларға қаражатының 10% дейін саудадан шығару қиын инвестицияларға салуға мүмкіндік берді.