Кіріспе

"Malagueña" (malaˈɣeɲa, Малага қаласынан) – кубалық композитор Эрнесто Лекуонаның әні. Бұл ән бастапқыда Лекуонаның 1933 жылғы "Suite Andalucía" шығармасының алтыншы бөлімі болған, оған ол испан тілінде сөздер қосты. Содан бері бұл ән джаз, марш-оркестр, барабан және керней тобының танымал стандартына айналып, көптеген тілдерде сөздерімен ұсынылды. Жалпы алғанда, малагенья – Испанияның оңтүстік-шығысындағы Малага қаласынан шыққан фламенко биінің бір түрі.

Шығу тегі

"Малаганя" әнінің негізін құрайтын мелодия Лекуонаның туындысы емес. Ол 19 ғасырдағы американдық композитор Луи Моро Готтшальктің "Souvenirs d'Andalousie" (Андалусия естеліктері) атты фортепианоға арналған соло туындысында кездеседі. Готтшальктің халықаралық деңгейдегі танымалдылығын ескере отырып, Лекуона оны естігендігін және осы мелодияны өзінің ең әйгілі шығармасын жазу кезінде білгенімен немесе білмей тұрып пайдаланғандығын айтуға болады. Готтшальктің туындысы және "Малаганя" ретінде танымал болған мелодияның испан халық әніне негізделгенін анықтау үшін тағы да зерттеулер қажет.

Белгілі әншілер

Катерина Валенте Вернер Мюллер оркестрімен бірге орындаған неміс тіліндегі нұсқасы АҚШ-та өте танымал болды (Billboard тізіміне енбегенімен, Cashbox тізімінде 42-орынға жетті) 1955 жылдың ақпан айында. Валенте "Malagueña" әнін испан тілінде де орындады. Ағылшын тіліндегі мәтіні Мариан Бэнксқа жатады, ал 1960 жылы Конни Фрэнсис оның тағы бір тізімге енген нұсқасын жазды, ол Billboard тізімінде 42-орынға жетіп, оның No. 1 хит болған "Менің жүрегімнің өз ниеті бар" әніне қосымша болды. 1962 жылы Виолетта Виллас "Malagueña" әнін неміс және поляк тілдерінде жазды. Әншілер Виген Дердериан мен Гугуш осы әнді ирандық поп музыкасына бейімдеді.

Ерекше аспаптық орындаушылық

Лекуонаның "Malagueña" шығармасын композитор 1955 жылы RCA Victor LP Lecuona Plays Lecuona альбомында фортепианоға арналған соло ретінде жазды. Жазба RCA/BMG CD жинақтарында және қайта шығарылымдарында қолжетімді. Пианист ретінде Стэн Кенттон алғаш рет 1956 жылы Sketches on Standards LP үшін осы шығарманы аранжировкалады, бірақ ол кезде көп назар аударған жоқ. 1960 жылы Конни Фрэнсистің нұсқасынан кейін, Билл Холманның 1961 жылы Стэн Кенттон оркестрі үшін жасаған аранжировкасы әнді одан да ірі оркестрмен отты биг-бенд шоуы ретінде жаңаша бейнеледі. Осы аранжировканың орындалуы Кенттонның 1962 жылы «Грэмми» сыйлығын жеңіп алған «Adventures In Jazz» альбомында және 1962 жылғы америкалық «Jazz Scene USA» телешоуында пайда болды. Марко Ризоның «Malagueña» шығармасын фортепианода орындауы «Lecuona, a Musical Legacy» жинағында кездеседі. 1938 жылы Гавана филармониясының ресми пианині болған Ризо, Маэстро Эрнесто Лекуонаның жетекшілігімен өнер көрсетті және 1939 жылы Лекуонамен дуэтте фортепиано концерттері берді. Сабикас оны фламенко стиліндегі гитараға бейімдеді, ол 1957 жылы шыққан «Sabicas Vol. 2» альбомында, Elektra Records лейблында жарық көрді. Бұл жазба шығарманың гитарада орындалатын стандартқа айналуына ықпал етті, тіпті ол бастапқыда фортепианоға арналған болса да. «Malagueña» шығармасының акустикалық инструменталды демо-нұсқасын Ричи Валенс орындады және 1959 жылдың басында оның менеджері Боб Киннің үй студиясында жазды. Ол сол жылдың соңында аяқталуға тиіс еді, бірақ Валенс 3 ақпанда ұшақ апатында қаза тапты. Шамамен екі жылдан кейін Кин Валенстің демо-жазбасын «Ritchie Valens in Concert at Pacoima Jr. High» альбомында аяқталмаған тректердің бірі ретінде таңдады. Чет Аткинс, Граф Бази, Рой Кларк, Рей Конниф, Ксавье Кугат, Эскивел, Конни Фрэнсис, Тед Хит (топ жетекшісі) және Чико О’Фаррилл сияқты басқа да әртүрлі артистер де осы шығарманы орындады.

Басқа танымал нұсқалары

Поп-музыка сахнасындағы тағы бір нұсқасы – пуэрторикалық гитарист Хосе Фелисианоның 1969 жылғы алтын пластинкасы Alive Alive O! Ол өзінің ерекше әдемі ұйымдастырылуын ондаған жылдар бойы көп рет орындады. Америкалық гитарист Рой Кларк "Malagueña" әнінің аспаптық нұсқасын жазды және осы әнді АҚШ телешоуының бір бөлімінде орындады. Кларк көп жылдар бойы концерттерін 12 кыллы акустикалық гитарада осы әнмен аяқтады. 1964 жылы Миннеаполис тобы The Trashmen әннің серф-рок стиліндегі нұсқасын Surfin' Bird альбомында жариялады. 1973 жылы голландтық поп-тобы Sandy Coast-тың жетекшісі Ханс Вермеулен Лос-Анджелестің нұсқасын жасады, ол голландтық хит-парадтың алғашқы үштігіне енді. Бұл туынды фигуралы коньки спортында кең танымал болды, әсіресе американдық жұптық конькишілер Джиллиан Ваксман мен Тодд Ваггонер 1988 жылғы маусымдық бағдарламаларында оны пайдаланды. Олардың инновациялық хореографиясы 1988 жылғы Калгари қысқы Олимпиадасында 5-орынға және 1988 жылғы әлем чемпионаттарында 4-орынға қол жеткізді. Оны Кристи Ямагучи 1992 жылғы қысқы Олимпиада ойындары мен әлем чемпионаттарында алтын медаль жеңіп алған бағдарламасында, сондай-ақ әлем чемпионы Хавьер Фернандес 2015–16 және 2016–17 маусымдарындағы қысқа бағдарламасында қолданды. Бағдарламаның музыкалық сүйемелдемесі Пако де Лусия орындаған инструменталды соло-гитара бөлімінен және Пласидо Домингоның вокалдық бөлімінен тұрды. Бағдарламаны Испанияның Ұлттық балетінің директоры Антонио Нахарро қойды. Жұптық фигуралы конькишілер Александра Бойкова мен Дмитрий Козловский де 2021–2022 жылғы Олимпиада маусымындағы еркін бағдарламаларына осы туындыны пайдаланды. 2023–24 маусымында Илья Малинин өзінің қысқа бағдарламасында осы әнді орындады.

Барабандар корпусы, марш тобы

"Malagueña" көбінесе барабан және керней корпусында және шеру жарыстарында орындалады. Әнді Массачусетс университетінің Minuteman және Миннесота университетінің марш-бэндтері көптеген рет орындап, жазды, соның салдарынан бұл ән екі топтың да ең танымал әндерінің біріне айналды. Драм және керней корпусының ең есте қаларлық өнер көрсетулерінің бірі 1988 жылы Мэдисон Скауттар Драм және керней корпусының болды, ол оларға Drum Corps International (DCI) чемпионатының атағын сыйлады (топ бұл әнді 1988 жылға дейін де, одан кейін де, басқа жылдары да орындады). 1988 жылы тағы бір жетекші барабан және керней корпусы, Калифорния штатының Анахайм қаласындағы Velvet Knights, джаз емес аранжировканы орындады, ол әлі күнге дейін жанкүйерлердің сүйіктісі болып табылады.