Кіріспе

Мыс аспаптар

Барокко трубасы – мыс аспаптар тобына жататын музыкалық аспап. Ол қазіргі заманғы орындаушыларға сол дәуірдегі музыканы орындағанда нағыз трубаны имитациялауға мүмкіндік беру үшін жасалған, сондықтан ол көбінесе осымен байланысты. "Барокко трубасы" термині көбінесе қосымша желдеткіш тесіктері мен басқа да заманауи өзгерістері бар аспапты, түпнұсқа немесе көшірме нағыз трубадан ажырату үшін қолданылады. Барокко дәуіріндегі белгілі трубашылардың қатарында Элисон Балсом, Никлас Эклунд, Брайан Шоу және Джастин Бленд бар.

Тарих

Барокко трубасы 20-шы ғасырдың ортасында ойлап табылды, ол 16-18 ғасырлардағы табиғи трубаның негізінде жасалған.

Қазіргі заманғы репродукциялар

"Барокко кернейі" термині қазіргі заманғы кернейшілердің ойнауға бейімделген, бастапқы табиғи кернейдің нұсқасын білдіреді. Бұл өзгерістер қазіргі заманғы кернейді де, осы гибридті кернейді де ойнайтын музыканттарға ыңғайлы болу үшін жасалған. Гибридті аспапты көбінесе тарихи тұрғыдан негізделген орындаушылық тәжірибесін таңдағанда, кезеңдік аспаптар тобы қолданады. Түпнұсқалар сирек қолданылады, себебі олардың құны жоғары. Кейбір заманауи орындаушылар Барокко дәуірінен бері өзгермеген табиғи кернейлерді пайдаланады. Дегенмен, көпшілігі Барокко кезеңінде қолданылмаған, тежегіштермен жабдықталған барокколық кернейлерді таңдайды. Табиғи және барокколық кернейлерді қолдану мәселесі даулы. Бірақ, көбінесе кәсіби кернейшілер қазіргі заманғы барокколық кернейді, кем дегенде бір тежегіш ойығы бар, қазіргі кернейшілер үшін қанағаттанарлық интонация мен сенімді дыбыс шығаруды қамтамасыз ететін қажетті ыңғайлылық деп санайды, сонымен бірге бастапқы дыбысқа жақын дыбыс береді.

Тюнинг

Барокко трубасын пайдаланудың ең маңызды себебі – қиын ноталар үшін баламалы тұрғыдамаларды (стройларды) мүмкін ету. Гармониялық қатар көбінесе «дұрыс» болады, бірақ «ортасынан қате» бірнеше ноталар бар. Табиғи трубашылар ноталарды тұрғыдамаға келтіруге (үндетуге) дағдыланған (табиғи трубаны қараңыз), бірақ заманауи трубадан ауысқан музыканттар мұндай дәрежеде ноталарды үндеуге үйренбеген, бұл оларды барокко трубасын пайдалануға итереді. Осы кезеңнің темпераменттері таза интонация мен меантон темпераментіне негізделген. Трубаның гармониялық қатары осы кезеңдегі темпераменттер үшін, қазіргі заманғы музыканттардың әдеттегі тең темпераментінде ойнағаннан гөрі, аз түзетуді қажет етеді. F2 және A2 (жазылған, C негізіне қатысты) ноталары көбінесе тек қысқа ғана уақытқа, өтетіндей ғана естіледі. Бах және Гендель сияқты барокко композиторлары өз трубашыларынан f2 және a2 ноталарында ұзақ уақыт «тоқтауға» рұқсат етпеуге тырысты. Басқа дұрыс емес ноталар (екі октавадағы B) тіпті сирек қолданылады, ал 11-гармоника F# нотасына жақын және көбінесе осылай ойналады. Меантон темпераментінің аясында 11-гармоника өте жақын тұрғыдамада болады.

Дұрыс емес гармоникалар

Қазіргі заманғы кернейдің түтігінің ұзындығы екі есе болғандықтан, табиғи кернейдегі гармоникалар бір-біріне өте жақын орналасқан, демек орындаушының дұрыс емес гармониканы таңдау қаупі артады. Бірақ сонымен қатар, гармонияға қарама-қарсы келетін гармониканы орындауға жалдамайды, ал бұл эффект экспрессивті әшекейге тікелей ұқсас. Ноталарды дыбысқа келтіру дұрыс емес нота орындалу мүмкіндігін арттырады, бірақ ауа шығару тесіктері қажет болмайтын кернейдің жақсартылған акустикасы бұл айырмашылықты толықтырады. Көптеген адамдардың пікірінше, жазбалар дәуірінде дирижерлер кернейшілердің нақты дыбыстан гөрі биіктігі мен күйін дәл ұстауын қалайды, нәтижесінде музыканттар табиғи және қазіргі кернейлердің арасындағы жартылай шешім болып табылатын барокко кернейін пайдаланады.

Құрылыс

Кейбір барокко трубалары заманауи өндіріс әдістерімен жасалған, Шницер, Хаас, Хайнелайн, Ехе және басқалар сияқты шеберлер қолмен соққан техниканы қолданбаған. Мысалы, мұражайдағы түпнұсқа трубалардың құбыр аномалиялары белгілі бір ноталарды жақсырақ дыбыстауға мүмкіндік беретініне дәлелдер бар, бұл қате ноталарды оңайрақ "жабуға" (липті дұрыстауға) мүмкіндік береді. Бұл ерекшелік фабрикада жасалған аспаптарда жоқ, олардың геометриялық тұрғыдан мінсіз құбыры бар. Немесе алтын мен күмістен жасалған. Құбыр аномалияларына (бірақ олармен шектелмейді) нашар жабыстырылған тігіс құбырлары және телескопиялық қосылыстар кіреді. Әрбір бес қосылыс – иілгіш бөлік немесе мундштуктан 1-ші бөлікке; 1-ші бөліктен алыс доғаға; алыс доғадан 2-ші бөлікке; 2-ші бөліктен жақын доғаға; және жақын доғадан қоңырау бөліміне дейін – «тартылу нүктесін» білдіреді, мұнда жоғары жатқан құбыр төменгі жатқан кеңейтілген гильзаға сығу үшін қысқартылады. Осылайша туындаған шағын акустикалық өзгерістер гармониялық қатардың беріктігін одан әрі әлсіретеді, нәтижесінде орындаушыға көбірек икемділік беріледі. Ескерту ретінде, бұл қосылыстар дәнекерлеусіз, үйкеліс арқылы бекітіледі. «Акустикалық тұрғыдан алғанда, құбырдың жалпы ұзындығына қатысты орналасуы қажет түйіндік желдеткіш тесіктерін енгізу, әдетте машинамен тартылған құбырдан жасалған жылғышақтарды, әртүрлі тональностьтар үшін жеке артқы доғаларды, «бөліктерді» және мундштуктарды қажет етеді; яғни, қабырғалардың, доғалардың және құбырдың бұрыштығы мен конустығының дұрыс емес жерлерде өзгеруі; қоңыраудың акустикасын өзгертетін конустық бастапқы құбырмен түзетуді қажет етеді және т.б.»

Дыбыс

Табиғи кернейдің дыбысы, тіпті тесіктері жабық болса да, желдеткішпен жасалған барокколық кернейден өзгеше болады, ал желдеткіш ашылғанда дыбысы айтарлықтай әлсіз және резонансы аз болады. Қазіргі заманғы орындаушылар желдеткішті аспаптарды таңдағанда, желдеткіш арқылы алынған ноталардың анық естілуіне кедергі келтірмейді, себебі барокколық нота жазбаларында мұндай бұрмаланған ноталар көбінесе өтпелі түрде ғана қолданылады. "[Бұл тәсіл композиторлар көрсеткен көптеген артикуляцияларды орындау мүмкіндігін жоққа шығарады немесе ағаштан жасалған транспозициялық супрессорды пайдалануға кедергі келтіреді]". Оның тесігі көбінесе оң бармақпен жабылады. Көп жағдайда тесік жабық күйде қалады, бұл аспаптың бастапқы тоналылығында – B, C, D, E немесе F – дыбыс шығаруына мүмкіндік береді. Мысалы, 11-ші және 13-ші гармоникаларды (f2 және a2 деп белгіленген) ойнау үшін, орындаушы бас бармақпен желдеткіш тесігін ашып, f2 және a2 ноталарын жаңа қатардың 8-ші және 10-шы гармоникалары ретінде орындайды.

Үш немесе төрт желдеткіш

Британдық музыканттар үш немесе төрт тесігі бар барокко трубаларын жиі таңдайды, бұл оларға жарты тондық транспозиция жасауға және салыстырмалы түрде оңай жоғары C нотасын орындауға мүмкіндік береді. Көп тесікті барокко трубасының мысалы – Гельмут Финке жасаған, Concentus Musicus Wien тобы өздерінің көптеген алғашқы жазбаларында қолданған, спиральды Jägertrompete. Дегенмен, бұл модель уақытқа сай аспаптарда ойнайтын топтардың арасында бұрынғысынша танымал болмайды және қазіргі кезде көбінесе қолданылмайды.

Ауыздықтар

Ауыздық "шынайы" орындауды қайта жасай беруде маңызды рөл атқарады. Көптеген трубашылар барокко трубасында қазіргі заманғы ауыздықтың үлкен сабы бар нұсқасын қолдануды жалғастырады. Бұл өкінішті жағдай, себебі ең жоғары кларино (айқын) регистрінде ойнау өнері сол дәуірге тән, көбінесе бетіне жақын, терең емес ауыздыққа үлкен дәрежеде байланысты болды. Бетіне жақын ауыздық қолданғанда, жоғарғы регистрде ойнау ғана емес, сонымен қатар жеңіл, күшті емес дыбыс та пайда болады. Бұл дыбыс жақсы үйлеседі, ойнаушыны аз шаршатады және басқа барокко стиліндегі аспаптармен бірге орындағанда әлдеқайда сәйкес келеді.