Кіріспе

Солтүстік Америкадағы яхта жарыстарында қолданылатын мүмкіндіктерді теңестіру жүйесі – Performance Handicap Racing Fleet (PHRF). Ол әртүрлі кластағы желкенді қайықтардың бір-бірімен жарысуына мүмкіндік береді. Мақсаты – әр қайық класының туа біткен артықшылықтары мен кемшіліктерін жою, нәтижелер экипаж шеберлігін көрсететіндей ету, ал емес жабдықтың басымдығын. PHRF көбінесе ірі желкенді қайықтар үшін қолданылады (яғни, 7 метр және одан жоғары). Кішкентай қайық жарыстарында Портсмут өлшемдік жүйесі жиі қолданылады. Яхта класына берілген мүмкіндіктерді теңестіру саны 0 рейтингі бар теориялық яхтаға шаққандағы яхта жылдамдығына негізделеді. Яхтаның мүмкіндіктерді теңестіруі немесе рейтингі – бұл яхтаның теориялық яхтадан қанша секундқа бір миль қашықтықта қалуы керек екенін көрсетеді. Көптеген қайықтардың оң PHRF рейтингісі бар, бірақ кейбір өте жылдам қайықтардың теріс PHRF рейтингісі болуы мүмкін. Егер "А" қайығының PHRF рейтингісі 15 болса, ал "Б" қайығының рейтингісі 30 болса және олар 1 мильдік қашықтықта жарысса, "А" қайығы "Б" қайығынан шамамен 15 секундқа бұрын аяқтауы керек. Барлық қатысушылар аяқтағаннан кейін жарыс комитеті нәтижелерді мүмкіндіктерді теңестіруге сәйкес түзетулер жасайды. PHRF жарысының бір түрі – қуғын жарысы, ол кері мүмкіндіктерді теңестіру деп те аталады, онда қайықтар PHRF рейтингісіне байланысты белгіленген уақыт бойынша кері PHRF ретімен старт алады. Теория бойынша, барлық қайықтар бір уақытта финиш сызығына жетеді, бұл қызықты финишті қамтамасыз етеді. Бұл қайықтардың жарыстағы орналасу ретімен финиш сызығын кесіп өтуін білдіреді.

Рейтинг жүйесі

PHRF кемшіліктерін белгілі бір флоттармен байланысты жеке тұлғалар немесе комитеттер тағайындайды. Кемшіліктер нақты бір өндіріс класына басым жергілікті жағдайларды және кемшіліктерді анықтаудағы тәжірибелі маманның ұқсас қайықтардағы тәжірибесін ескере отырып беріледі. Бұл рейтингтер байқалатын нәтижелерге негізделген, ал қажетті түзетулер көбінесе 5-10 жарыс өткеннен кейін анықталады. Есептеу әдістеріне қашықтық бойынша уақыт немесе уақыт бойынша уақыт кіреді. Кемшіліктер жергілікті түрде тағайындалғанымен, US Sailing флоттар арасындағы үйлесімділіктің белгілі бір деңгейін сақтау үшін нақты стандарттар мен нұсқаулар береді. Бұдан өзге, мүшелік артықшылығы ретінде US Sailing PHRF Fleet Handicap Book-ты жасайды – бұл Солтүстік Америкадағы 60-тан астам PHRF флотынан 5000-нан астам класты қамтитын, кластар бойынша яхталардың базалық кемшіліктерінің жинағы. Оффшорлық кеңсе де PHRF флоттарына әкімшілік және кемшіліктерді анықтау бойынша қызметтер ұсынады. "Performance Handicap Racing Fleet (PHRF)" термині US Sailing және санкцияланған аймақтық флоттар пайдалануы үшін авторлық құқықпен қорғалған.

Жергілікті ережелер

Әр аймақтың жергілікті жағдайларға сәйкес PHRF ережелері мен бағалаулары болады. Мысалы, Солтүстік Калифорнияның PHRF базалық бағалау есебінің үлгісі осында, базалық бағалау әліпби бойынша қайықтар тізімінде көрсетілген. PHRF үлгісін анықтау бойынша Солтүстік Калифорния ережелерінің үлгісі төменде келтірілген. Егер яхталар класы тағайындалған бағалауларынан айқын артық өнер көрсетсе, аймақтың PHRF комитеті олардың пікірінше қажет деп тапқан жағдайда кемшілікті түзетуге құқылы. Сондықтан PHRF – бұл IMS-тің нақты өлшемдерге негіделген ережесінен өзгеше, бақылауға негіделген ереже. Бұл аймақтағы яхталар кластарының қателікпен артық бағалау алып, жарысқа қабілеттіліктің бұзылуына әкелуіне жол бермейді. Барлық аймақтарда өзгерістер енгізу процедуралары сәл өзгеше, бірақ барлығының мақсаты бір – жарыстың барлығы үшін әділ болуын қамтамасыз ету.

Жеке қайықтар

Жеке қайықтың PHRF-ін анықтау процесі өңірлік PHRF рейтингісімен басталады, содан кейін қайықтың жеке ерекшеліктеріне сәйкес түзетулер енгізіледі, мысалы: оснасткаға (тетікке) енгізілген өзгерістер, ең үлкен алдыңғы желкеннің (джиб немесе геноа) көлемі, спиннакерлердің көлемі, кілдің түрі (толық, қанатты, қысқа қанатты және т.б.), винт қанаттарының саны және винттің түрі (тұрақты, бүгілетін, қауырсынды). Басты желкенге (мэйнсейл) енгізілген маңызды өзгерістер жазалау шараларына алып келуі мүмкін.

Кемшіліктері

Ешбір рейтингтік ереже мінсіз емес және олардың барлығында кемшіліктер бар. PHRF рейтингтік жүйесінің кемшіліктері: Рейтинг берілген қайық Бристоль жарыс жағдайында, таза түбі, жаңа желкендері және тәжірибелі экипажы бар деп есептелуі. Бұл есептеу қаржылық мүмкіндіктері және теңізшілік тәжірибесі аз адамдарды жеңімпаздар қатарынан шығарып, көптеген қайықтарды жарысқа қатысудан ынталандырмайды. PHRF бұл кемшілікті барлық желкенді жарыс рейтингтік жүйелерімен бөліседі, себебі математикалық есептеу модельдерін қолданушылар да пішіндердің идеалды екенін, яғни тозған, лас, жыртылған, салбыраған немесе қасақана өзгертілмегенін ескереді. PHRF көбінесе саяси жүйе ретінде қарастырылады, өйткені эмпирикалық негіздегі есептеулер тарихи көрсеткіштерге сәйкес түзетіледі және рейтингтік мәндерді судьялар алқасына шағымдануға болады. Оның саяси екендігі туралы пікір, көбінесе ресми дау процесін сақтау қажеттілігіне байланысты туындайды, бұл көптеген адамдар үшін қорқынышты болып көрінеді және өз жағдайын дәлелдеуге дайын тұрғандарға артықшылық береді. Қайықтардың конструкциялық ерекшеліктері әртүрлі теңіздерде және желдерде әртүрлі өнімділік сипаттамаларын көрсетеді. PHRF бұл айырмашылықтарды ескермейді, бұл әсіресе желкеннің бағыты әртүрлі болмайтын және ауа райы мен теңіз жағдайы өзгермейтін қашықтықтағы жарыстарда маңызды рөл атқарады. Кейбіреулер бұл жағдайларда, әсіресе конструкциялық ерекшеліктері өте ерекшеленетін жағдайларда, қай қайықтың жақсы өнер танытатынын болжауға болады деп санайды. Мысалы, жеңіл салмақты, жоғары жылдамдықты корпус пен ауыр салмақты, жоғары жылдамдықты емес корпус. Бұл мәселені азайту үшін, басқа рейтингтік жүйелер сияқты, PHRF жарыс ұйымдастырушыларына флоттың бөлімдеріне ұқсас конструкцияға ие қайықтарды тағайындауды ұсынады. Бұл жоғары жылдамдықты қайық пен ауыр салмақты корпус арасындағы айырмашылықты азайтады. Әдетте флоттар ұқсас кемшілік санымен бөлінеді, бұл жел жағдайы/конструкциялық мәселені анық көрсетеді. Егер флоттың бұрынғы өнімділік тарихы болмаса, ұқсас конструкциялық сипаттамалары бар флоттар қолданылуы керек және PHRF шын тарихи көрсеткіштер орнатылғанша, ұзын су сызығы бар үлкен қайықтарға көбірек басымдық бере алады.

Артықшылықтар

PHRF-ге АҚШ Желкеншілер қауымдастығы иелік етеді, ол – желкен спортын басқаратын ұлттық орган, ал басқа оффшорлық рейтингтік жүйелерге ықпалды желкеншілер клубтарының шағын топтары ие. Нақты тарихи көрсеткіштерді тексеруге болады, олар толыққанды жария етіледі және көптеген бәсекелестерге түсінікті. Желкен жарысына қатысушылар маусымдар бойында бәсекелестік арқылы өлшемді растай алады, егер сол немесе ұқсас конструкциядағы басқа қайықтар өлшеуге және салыстыруға қол жетімді болса. Сонымен қатар, егер жеке қайық немесе флот өз рейтингінен жоғары нәтиже көрсетсе, оның көрсеткіш тарихы да, рейтингі де өзгереді. "Жасырын" алгоритмді пайдаланатын рейтингтік жүйелерді бәсекелестер жиі сынап-қанағаттанбайды, себебі олар ғылымды жасыруды алгоритмге әсер ете алатын адамдарға рейтингтерді әділетсіз бұрмалаудың құралы деп санайды. PHRF дау процесіне тек оны іске асыруға дайын адамдардың ғана қолдау табатыны айтылған; алайда, рейтингтің дұрыстығына күмән келтіру үшін аймақтық және ұлттық шағымдану механизмі бар.