Кіріспе

Американдық психолог Лорен Слейтер (1963 жылғы 21 наурызда туған) – американдық психотерапевт және жазушы. Ол тоғыз кітаптың авторы, соның ішінде «Welcome To My Country» (1996), «Prozac Diary» (1998) және «Lying: A Metaphorical Memoir» (2000). Оның 2004 жылы жарық көрген «Скиннердің қорабын ашу: ХХ ғасырдың маңызды психологиялық эксперименттері» кітабында психологиялық эксперименттер «оқиғалар түрінде баяндалған» күйінде сипатталған, бұл жұмысы мақтау мен сынға ұшырады. Слейтердің зерттеу әдістеріне және оның сипаттаған кейбір оқиғаларының шындыққа сай келмеуі мүмкін екендігіне сын айтылды. «Village Voice» газеті оны «психиатриялық аурулар саласындағы тәжірибелі сарапшыға ең жақын адам» деп атады.

Білім және мансап

1985 жылы Брандейс университетін бітірді. Слейтер 2002–2003 жылдары Массачусетс технология институтының ғылыми журналистика саласындағы тәлімгері болды. Қызы дүниеге келгеннен кейін Слейтер психиатриялық сырқаты мен жүктілігіне қатысты қабылдаған шешімдерін жазбаға түсіру үшін "Love Works Like This" атты өмірбаяндық кітабын жазды. 2003 жылы BBC Woman's Hour радиосына берген сұхбатында және 2005 жылы Child Magazine журналында Слейтер жүктілік кезіндегі депрессия және ана мен балаға қауіп төндіруі туралы айтты.

Скиннер қорапшасын ашу

Скотт Лилиенфельд «Скиннердің қорабын ашу» еңбегін «академиялық және танымал психология арасындағы алшақтықты тосқауылдайтын алғашқы маңызды кітаптардың бірі» деп сипаттады. 2004 жылы Salon.com сайтындағы жазушы Фархад Манжу әдебиеттік шолуда: «Осы кітапты оқығанда шынымен қызығуға болады» деп жазды. Кітапта Слейтер 20 ғасырдың ең маңызды немесе қызықты деп санайтын 10 психологиялық экспериментті баяндайды. Оларға Б. Ф. Скиннердің мінез-құлық туралы жұмысы; Стэнли Милграмның қарапайым адамдарды билікке бағынуға қалай ықпал етуге болатынын көрсетуі; Дэвид Розенханның 1972 жылғы тәжірибесі, онда сегіз адам психикалық ауруды қосымша жасап, психиатриялық ауруханаларға жатқызылды; Гарри Харлоудың маймылдар мен аналық сезім туралы эксперименттері; және Брюс К. Александрдың «Тышқандар саябағы», онда морфинге тәуелді зертханалық тышқандар жақсырақ өмір сүргенде есірткіні қабылдаудан бас тартты. Слейтердің адвокаты кейбір психиатрлар мен психологтарды оған қарсы «қарсыласу» және «қанқорлық» шараларын ұйымдастырды деп айыптап, Amazon.com сайтында оған «шабуыл жасады» деп мәлімдеді. The Guardian газетінде жазған математика философы Дэвид Корфилд кітаптағы сөздердің дұрыстығына күмән келтіреді. Ол Слейтердің Гарвард университетінің психологы Джером Каганмен болған әңгімесінде Каганның еріктік туралы ойын түсіндіру үшін үстелінің астына кенеттен құлап кеткенін еске алғанын айтады. Алайда, Каган Корфилдке мұндай іс жасағанын жоққа шығарды, тек қаласа жасай алатынын айтты. Корфилдтің сын-ескертпесіне жауап ретінде Слейтер New York Times газетіне Каганнан алған электрондық хатын көрсетті. Слейтер: «3. Адамдардың еріктік қабілеті бар екенін көрсету үшін сіз үстеліңіздің астына секірдіңіз», - деп жазды, ал Каган: «Адамдарға таңдау мүмкіндігі берілгенде, олар бұрын сыйақы алмаған әрекетті таңдай алатынын көрсетуге тырыстым» деп жауап берді. Слейтер Б. Ф. Скиннердің қызы Дебораны операциялық шарттарда өсіріп, оған психологиялық тәжірибелер жүргізгенінен туындаған психозға ұшырап, әкесіне шағымданып, соңында өзін-өзі өлтіргені туралы қалалық аңыздың бірнеше нұсқасын қайталады. Слейтердің кітабында бұл қауесеттердің жалған екені айтылса да, Слейтер оқырманға Дебораның жоғалып кеткеніне сендіруге мүмкіндік берді. Дебора Скиннер өзінің ақылдан адаспағанын, өлмегенін және оны табудың қиын емесін мәлімдеді. Фархад Манжу Salon.com сайтында Бузанның The Guardian мақаласы «Слейтердің кітабын тіпті қолға алмағандай көрінеді» деп протест білдірді.

Тағы бір сын Слейтердің Дэвид Розенханның зерттеуіне реакциясын сипаттауына қатысты. Слейтер Розенханның зерттеуін қайталағанын, онда ол студенттерді психикалық аурумен ауырады деп ойлауға үйреткенін, психиатриялық ауруханалардың реакциясын бағалау үшін бірнеше ауруханалардың жедел жәрдем бөлімдеріне бір ғана есту галлюцинациясымен келгенін және психиатриялық пациент ретінде жатқызылатынын білу үшін келгенін жазды. Ол жатқызылмағанын, бірақ антипсихотиктер мен антидепрессанттар тағайындалғанын айтты. Бұл туралы Нью-Йорк штатының психиатриялық институтының Роберт Шпиццер сияқты көптеген психиатрлар мен психологтар да күмән білдірді.

Марапаттар мен құрметтер

Skinner's Box-ты ашу 2005 жылы de.org басылымы "ең жарылғыш кітап – Динамит" деп атады және ғылым мен технология саласындағы жазу үшін Лос-Анджелес Таймс Кирш сыйлығына ие болды. Слейтердің еңбектері үш рет "Американың үздік эсселері" жинағына қосылды. 2006 жылы Слейтер "Американың үздік эссесі" сериясының қонақ редакторы ретінде таңдалды.