Бразилияның Оңтүстік Кресті ордені

Кіріспе

Бразилиялық ерлік ордені – Оңтүстік Крест ұлттық ордені (Ordem Nacional do Cruzeiro do Sul) – 1822 жылдың 1 желтоқсанында император Педро I құрған бразилиялық ерлік ордені. Орден Бразилияның тәуелсіздігін (7 қыркүйек 1822 ж.) және Педро I-нің тәж кию рәсімін (1 желтоқсан 1822 ж.) еске алу мақсатында құрылды. Атауы елдің географиялық орналасуымен байланысты, Оңтүстік Крест жұлдыз тобының астында орналасқандығынан және 1500 жылы еуропалықтар алғаш келгеннен кейін Бразилияға берілген «Терра-де-Санта-Круз» (Киелі Крест жері) деген атаудың естелігі ретінде таңдалды. 1932 жылы қайта жаңартылған Оңтүстік Крест ордені, республикалық наградалар жүйесінде құрылған алғашқы орден болды. Ол Бразилияның ең жоғары ұлттық ордені саналады. Империялық кезеңде Оңтүстік Крест ордені империялық ордендердің арасында ең жоғары дәрежеде болған жоқ, себебі ол Португалиядан бастау алған ежелгі рыцарлық ордендердің бразилиялық тармақтарынан төмен тұрды: Мәсіх ордені (ең жоғары орден), Авиздің Әулие Бенедикт ордені және Қаһарман Сент-Джеймс ордені. Бұл ордендер Бразилия мен Португалия арасында ортақ болды; Мәсіх ордені, Австрия мен Испанияның Алтын Жүн ордендеріне ұқсас, Ватиканмен де бөлісілді. Дегенмен, Бразилияда құрылған ордендердің ішінде Крест императорлық ордені бірінші орынды иеленді, Педро I императорлық орденінен және Роза императорлық орденінен жоғары мәртебеге ие болды. Императорлық Крест ордені Бразилия императорлық отбасының екі тармағы тарапынан да үй ордені ретінде қолданыла береді, оны императорлық отбасы басшысы лауазымына таластасқандар марапаттайды, бірақ мұндай наградалар Бразилия Республикасы тарапынан мойындалмайды. Бразилия императорлары Императорлық орденнің ресми түрде Ұлы магистрлері болғандай, Бразилия президенттері де ұлттық орденнің ресми түрде Ұлы магистрлері болып табылады. Осыған сәйкес, президент Луис Инасио Лула да Силва қазіргі орденнің Ұлы магистрі болып табылады.

Критерийлер

Императорлық орден бразилиялықтар мен шетелдіктерге бірдей табысталса, республикалық Ұлттық орден тек шетелдіктерге арналған. 1932 жылғы 13 қаңтарда президенттің жарлығымен орден қайта құрылғанда, ол тек шетелдіктерге шектелді, сонымен қатар орденнің барлық наградалары Бразилия үкіметінің сыртқы саясаттағы әрекеті болып саналады деп белгіленді. Бразилиялықтар мұнда қасақана алынып тасталды. Ескі Республика кезінде мемлекет ордендер мен марапаттарды республикалық принциптерге қайшы деп есептеді, сондықтан ешқандай құрмет жүйесін ұстамады; бразилиялықтарды қабылдайтын орден құру шамадан тыс болар еді. Дегенмен, Бразилия мемлекеті шетелдік саяхатшыларды марапаттау үшін марапаттың болмауына ренжіді, себебі мұндай әрекет кейде дипломатиялық протокол талаптарына жатады. Мысалы, 1922 жылы Бразилияның тәуелсіздігінің 100 жылдығы тойланғанда, Бельгия королі мен королевасы сияқты бірнеше шетелдік саяхатшылар Бразилияға келді. Бельгия королі кейбір бразилиялықтарға бельгиялық құрмет көрсетті. Бразилия азаматтары шетелдік құрмет атақтарын қабылдау үшін үкіметтен рұқсат алуға тиіс болды, әйтпесе азаматтығынан айырылуы мүмкін еді, және әдеттегі жағдайда Жоғарғы ордендерге қабылдануға рұқсат берілмейтін еді. Бразилия үкіметі бұл тәжірибені жеңілдетіп, шетелдік ордендерге қабылдануға және шетелдік белгілерді тағуға рұқсат берді, бірақ Бельгияның ниетін қайтаруға лайықты марапаттар болмады. Оңтүстік Крестің Ұлттық ордені осы олқылықты толтыруға арналған орден ретінде қарастырылды. Бүгінде шетелдік құрметтер мен белгілерді алдын ала үкімет рұқсатысыз қабылдауға рұқсат етіледі, сонымен қатар бразилиялықтарды қабылдауға болатын бірнеше бразилиялық ордендер құрылды, 1946 жылы құрылған Ұлттық Еңбек орденінен (Ordem Nacional do Mérito) басталады. Дегенмен, Оңтүстік Крестің Ұлттық орденінің ережелері ешқашан реформаланбады, сондықтан ол бразилиялықтар үшін қолжетімсіз болып қала береді. Сондықтан парадоксалды жағдай туындайды, орденнің Бас шебері – Республика Президенті – өзі басқаратын орденнің мүшесі емес, ал президент лауазымын тастағаннан кейін президенттің орденмен байланысы үзіледі. Орденді қайта құру туралы Жарлықта (Варгас 1932 жылғы 5 желтоқсанда қол қойған 22.165 Жарлығы) жаңа орден құрылғаны туралы еске салынбаған, бірақ Бразилияның саяси тәуелсіздігімен байланысты құрылған Оңтүстік Крестің орденін қайта құру туралы айтылған. Бұл орденнің беделін арттыру үшін жасалды, оны өткенмен байланыстырып, яғни бір ғасырдан астам бұрын құрылған орденмен байланыстыру арқылы. 1932 жылы орденнің республикалық нұсқасы ескі императорлық нұсқамен бірдей бес дәрежеге ие болды. 1939 жылы сол жылдың 17 шілдесінде шығарылған жарлықпен «Ұлы мойындық» қосымша дәрежесі құрылды. «Ұлы мойындық» құрылғанға дейін, оны беру мемлекет басшыларына ғана шектелген, ал «Ұлы крест» орденнің ең жоғары дәрежесі болды. Оңтүстік Крестің Ұлттық орденінің марапаттары мен жоғарылаулары Республика Президентінің Жарлығымен, орденнің Бас шебері ретінде жүзеге асырылады. Тағайындау немесе жоғарылау туралы жарлық, барлық президенттік жарлықтар сияқты, Федералды үкіметтің ресми газетінде жарияланады, және орденнің ережелеріне сәйкес, тағайындау немесе жоғарылау орденнің хатшысы жүргізетін кітапқа тіркеледі. Бразилияның Сыртқы істер министрі орденнің канцлері болып табылады, ал Сыртқы істер министрлігінің рәсімдер және протокол бөлімін басқаратын лауазымды тұлға орденнің хатшысы болып табылады. Орденде сондай-ақ сыйлықтар мен жоғарылаулар ұсынатын кеңес бар, оның төрағасы канцлер болып табылады.

Unlike the Imperial Order, that was awarded to Brazilians and foreigners alike, the republican National Order is awarded to foreigners only. When the Order was re established in by presidential decree on January 13, 1932, it was restricted to foreigners only with the stipulation that all awards of the Order constitute an act of foreign relations on the part of the Brazilian Government. Brazilians were excluded deliberately. In the Old Republic, the State regarded Orders and decorations as contrary to the principles of republicanism, and thus maintained no honours system; the creation of an Order that would admit Brazilians to its ranks was a step too far. However, the Brazilian State also resented the lack of a decoration with which to honour foreign dignitaries, as is sometimes almost required by diplomatic protocol. For instance, during the celebrations of the Centennial of Brazilian Independence in 1922, several foreign dignitaries, including the King and Queen of the Belgians, came to Brazil for the celebrations. The King of the Belgians bestowed Belgian honours to some Brazilians. Brazilian nationals needed authorization from the Government to accept foreign titles of honour, or else face loss of citizenship, and under normal circumstances permission for the acceptance of appointment to Orders of Chivalry would not have been granted. While the government of Brazil relaxed its practice and authorized both accepting induction into foreign Orders and the wearing of foreign insignia, it lacked any decorations with which to reciprocate the Belgian gesture. The National Order of the Southern Cross was intended as an Order that would fill that gap. Today, accepting foreign honours and insignia without the need of prior Government approval is allowed, and several Brazilian Orders have been established to which Brazilians may be admitted, starting with the National Order of Merit (Ordem Nacional do Mérito), created in 1946. Even so, the governing statutes of the National Order of the Southern Cross have never been reformed, and it thus remains unavailable to Brazilians. Paradoxically, therefore, the Order's Grand Master — the sitting President of the Republic — is never a member of the Order he or she oversees, and the President's connection with the Order is severed once the President leaves office. The Decree that re created the Order (Decree 22.165, signed by Vargas on 5 December 1932) does not mention the creation of a new Order, but the reestablishment of the old Order of the Southern Cross, that had been "created upon the advent of the political independence of Brazil". This was done to improve the prestige of the Order by linking it with the past, that is, by associating it with an Order that had been created more than one century earlier. In 1932, the republican version of the Order had the same five grades as the old imperial version. In 1939, by a statute issued on 17 July of that year, the additional grade of the Grand Collar was created. Until the creation of the Grand Collar, awards of which are restricted to Heads of State, the Grand Cross was the Order's highest rank. Awards of, and promotions in, the National Order of the Southern Cross are made by decree of the President of the Republic, in his capacity as the Order's Grand Master. The decree of appointment or promotion is, like all presidential decrees, published in the Federal Government's Official Journal, and, as per the Order's regulations, the appointment or promotion is also recorded in a book kept by the Order's secretary. The Brazilian Minister of Foreign Relations serves as the Chancellor of the Order, and an officer of the Ministry of Foreign Relations that heads the ceremonial and protocol division serves as the Secretary to the Order. The Order also has a Council, chaired by its Chancellor, that recommends awards and promotions.