Кіріспе

Польшалық бригадир генерал (1893–1940)

Бригадир генерал Мичислав Макарий Сморавинский (1893–1940) – Польша армиясының әскери қолбасшысы және офицері. Ол 1940 жылғы кеңестік Катынь қырғынының құрбаны ретінде Катынь комиссиясының сот-медициналық сарапшылары анықтаған польша генералдарының бірі болды. Миечислав Макарий Сморавинский 1893 жылдың 25 желтоқсанында Ресей империясының Калиш қаласында дүниеге келген. Ол ондағы жергілікті бастауыш мектепті, содан кейін орыс тіліндегі кәсіптік училищені бітірді. Жастық шағында ол "Заржевье" қарсылық ұйымына қосылып, Калиште оның жетекшілерінің бірі болды. 1911 жылы жала жапқандықтан тұтқындалып, Екатеринослав (қазіргі Украинадағы Днепр қаласы) қаласында 6 айға бас бостандығынан айырылды. Жазасын өтегеннен кейін ол Австро-Венгрияның Галициясындағы Львовқа (қазіргі Львов) көшіп, 1912 жылы матура емтиханын тапсырып, Львов технологиялық мектебінің химия факультетіне түсті. Сондай-ақ ол "Дружины Стшелецкие" ұйымына қосылып, әскери дайындықтың негіздерін алды.

Тәуелсіздік үшін күрес

Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда ол оқуын тоқтатып, Дружины Стрелецкиеде офицерлік дайындықтан өтті. Ол Краковқа көшіп барды, онда 1914 жылдың 16 тамызында поляк легиондарына қосылды. 30 қыркүйекте оның бөлімшесі майданға жіберілді. Ол Легионның II бригадасында ерекше көзге түсіп қызмет етті және взвод, рота және батальон командирі лауазымдарын атқарды. Ант дағдарысынан кейін, көптеген поляк легиондарының ресейлік азаматтарымен бірге, ол поляк көмекші корпусының 2-ші жаяу әскер полкіне қосылды, ал 1918 жылдың 16 ақпанынан бастап Польша вермахтында қызмет етті. 30 қазанда ол бөлімшесінің қатарынан шығып, келесі күні Польшаның тәуелсіздігі жарияланғанға дейін Польша армиясына қосылды. 1919 жылдың 13 шілдесіне дейін 8-ші легиондық жаяу әскер полкінде взвод командирі болып қызмет етті, содан кейін Львов шайқасы мен Польша-Украина соғысы кезінде полкке қолбасшылық етті. Жаулық әрекеттер аяқталғаннан кейін және Беларусь пен Литвада қысқа уақыт өткен соң, Сморавинский жаңадан құрылған 9-шы легиондық жаяу әскер полкінің ұйымдастырушысы және командирі болды. Ол сол жылдың тамызында бұрынғы бөлімшесіне оралып, қазан айына дейін командирі болып қалды. Польша-большевик соғысы кезінде Сморавинский Польшаның 2-ші легиондық дивизиясының құрамында 4-ші легиондық жаяу әскер полкіне қолбасшылық етіп ерекше көзге түсті (10 қараша 1919 жыл - 4 тамыз 1920 жыл). Беларусьте большевиктердің сәтті шабуылынан кейін Польшаның шегінуі кезінде Сморавинский подполковник шеніне көтеріліп, 4-ші легиондық жаяу әскер бригадасының командирі болып тағайындалды. Ол өз бөлімшесімен Варшава шайқасында шайқасты. Большевиктер жеңілгеннен кейін, оның бөлімшесі қашқан орыстарды қуалай, ақыры Хрубишов қаласын азат етті. Содан кейін оның бөлімшесі Нимен өзенінің шайқасына қатысып, жаулық әрекеттер аяқталғанға дейін Лидаға жетті. Рига бейбіт шартынан кейін, 1921 жылдың 2 қыркүйегінде Миечислав Сморавинский 2-ші легиондық жаяу әскер дивизиясына сол бөлімнің жаяу әскерінің командирі болып тағайындалды. Ол осы лауазымда 1927 жылдың 20 наурызына дейін қызмет етті. Сонымен қатар, ол Рембертовтегі жаяу әскерді даярлау орталығын бітіріп, полковник шеніне ие болды. 1926 жылғы мамыр төңкерісі кезінде Сморавинский Кильцеден өзінің шағын жасағын Варшавада соғысып жатқан Юзеф Пилсудскийдің күштеріне көмек көрсету үшін бастап келді. 1927 жылдың 19 наурызында ол Краковтағы 6-шы жаяу әскер дивизиясының командирі болып тағайындалды. 1928 жылдың 1 қаңтарында ол бригадир-генерал шеніне көтеріліп, сол кезге дейін Польша армиясындағы ең жас генерал болды. 1932 жылдың қазан айында ол Гроднодағы III корпус аймақтық басқаруының орынбасары болып тағайындалды. Сәтті дайындықтан өткеннен кейін, 1934 жылдың қазан айында ол Люблиндегі II корпус аймақтық басқаруының командирі болды.

1939 жылғы Польшаға шабуыл

1939 жылғы Польша қорғаныс соғысы мен Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін ол резервтегі Польшаның 39-шы жаяу әскер дивизиясын және Польшаның 3-ші легиондар жаяу әскер дивизиясының материалдық-техникалық базаларын құруға қатысты. 1939 жылдың 14 қыркүйегіне дейін Люблинде болды, содан кейін шағын тобымен Ковельге (қазіргі Ковиль) және одан әрі қазіргі Украинадағы Влодзимиер-Волынскийге көшірілді. Ол сол жерде поляк-неміс майданы үшін жаңа резервтік бөлімдерді ұйымдастыруға тиіс еді, бірақ 17 қыркүйекте Совет Одағының нацистік Германия жағында соғысқа кіргенінен кейін бұл міндет орындалмай қалды. Польшаға кеңес әскерлерінің жылдам шабуылы Сморавскийдің Қызыл Армиямен шайқаспау бұйрығына әкеп соқты. Оның орнына 18 қыркүйекте ол өзінің бағынышындағы көптеген қатардағы сарбаздар мен кіші офицерлерді демобилизациялады және офицерлер тобын венгр немесе румын шекараларына қарай бастады. Совет күштері тарапынан қоршалып алынғаннан кейін, ол поляк бөлімшесінің Буг өзеніне қарай жол тауып, немістермен әлі де күресіп жатқан поляк бөлімдеріне қосылуына мүмкіндік беретін келісімге келді. Бірақ 20 қыркүйекте топ қайта тоқтатылды, бұл жолы NKVD барлық офицерлерді тұтқындап, тұтқынға алды.

Катынь

Көптеген совет түрмелері мен әскери тұтқын лагерьлерінде қысқа уақыт өткеннен кейін, 1939 жылдың соңында ол Козельсктегі НКВД арнайы лагеріне ауыстырылды. Сморавинский лагерден 1940 жылдың 7 сәуірінде шықты. Ол онда тұтқындалған көптеген польша офицерлерімен бірге 1940 жылдың көктемінде, қырық алты жасында Катыньде НКВД-ның қолынан атқыланды, бұл оқиға Катынь қырғыны деп танылды. 1943 жылғы эксгумация кезінде оның денесі табылып, анықталды, ол анықталуға тиіс болған польша генералдарының бірі еді. Катынь құрбандарының арасында Леон Билевич, Бронислав Бохатыревич, Ксавери Черницкий (адмирал), Станислав Галлер, Александр Ковалевский, Генрих Минкевич, Казимеж Орлик-Лукоский, Константи Плисовский, Рудольф Прих (Львовта өлтірілген), Франциск Сикорский, Леонард Скиерский, Пётр Скуратович және Алойзи Вир-Конас сияқты 14 польша генералы болды.