Кіріспе

Америкалық жазушы Генри Джеймстің «Франциядағы кішкентай саяхат» кітабы – саяхат әдебиетінің туындысы. 1883–1884 жылдары «The Atlantic Monthly» журналында «En Province» деген атпен сериялы түрде жарияланған бұл кітапта Джеймстің Францияның көптеген провинциялық қалаларына, оның ішінде Тур, Бурж, Нант, Тулуза, Арль және тағы бірнеше қалаларға жасаған алты апталық саяхаты баяндалған. Кітаптың алғашқы басылымы 1884 жылы жарық көрді. 1900 жылы Джозеф Пеннелл салған суреттерімен толықтырылған, кеңінен өңделген екінші басылымы жарық көрді. Джеймс кітаптың идеясын түпнұсқа журналдық серияның бірінші бөлімінің алғашқы абзацында былай жеткізеді: «Франция – Париж болуы мүмкін, бірақ Париж – Франция емес». Ол бұл кітапты провинцияларды сипаттау және оларға құрмет көрсету мақсатында жазған. Джеймс 1876 жылы Лондонда қоныстанғанға дейін Парижде өмір сүруге тырысқан. 1882 жылы Францияға оралып, ол бұрынғыдан гөрі француз провинциялық өмірін жақсырақ тануға ұмтылды.

Қорытынды және тақырыптар

Джеймс өзінің саяхатын Туреннен бастады, содан кейін оңтүстік-батысқа қарай Прованс арқылы, ал кейін Рона өзенінің тасыған суларымен солтүстікке қарай Бургундияға жол тартты. Соның нәтижесінде жазылған кітабы – өнер мен архитектураға сын, классикалық әдебиетке сілтемелер, сондай-ақ жол көрсетушілер мен буклеттер, адамдар мен орындарды өткір байқау, француз тарихы мен мәдениеті туралы біліммен толы, әрі оңай, мәдениетті, әзіл-қалжыңға толы стильде жазылған жағымды туынды болды. Джеймс әрқашан қызықты егжей-тегжейге тойымсыз болды, мысалы, Мармутье аббаттығынан оны өткізген сөйлегіш қарындас немесе Авиньондағы қараңғы, ескі пап резиденциясында орналасқан қатал сарбаздар. Ол ескі соборлар мен қамалдарға ерекше қызығушылық танытты, олардың қалпына келтірілмегеніне әрі баға берді, бірақ қазіргі заманның қарапайым қонақүйлері, әңгімешіл кешкі ас дастарқаны, ыңғайсыз пойыз сапарлары мен көңіл көтермейтін мұражайлар туралы да елемеді. Жалпылауға немесе абстрактілі теорияларға ұмтылыс жоқ. Джеймс көріп өткенін мүмкіндігінше дәл сипаттаумен қанағаттанады. 1882 жылғы 12 қарашада Изабелла Гарднерге жазған хатында ол: "Мен Францияны бұрынғыдан да жақсырақ көріп, жалпы алғанда, маған ол жер көбірек ұнады" деп жазды.