Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мексикалық генерал және революционер
Mexican general and revolutionary
Фелипе Анхелес Рамирес (1868–1919) – Мексика революциясы дәуіріндегі мексикалық әскери шенеунік және революционер. Порфириато Федералды армиясында артиллерия полковнигі шеніне дейін көтерілген Анхелес, Франсиско И. Мадероның қысқа ғана президенттігі кезінде генерал шеніне өкілді. Он қасіретті күннен кейін ол революция тарихында ерекше орын алды – солтүстік Мексикадағы революциялық күреске қосылған жалғыз федералды генерал атанды және Панчо Вилланың «Солтүстік бөлімімен» бірге қызмет етті.
Felipe Ángeles Ramírez (1868–1919) was a Mexican military officer and revolutionary during the era of the Mexican Revolution. Having risen to the rank of colonel of artillery in the Federal Army of the Porfiriato, Ángeles was promoted to general during the brief presidency of Francisco I. Madero. After the Ten Tragic Days, he became unique in the history of the revolution by becoming the only Federal general to join the revolutionary cause in northern Mexico, serving with General Pancho Villa's División del Norte.
Ерте өмір
Фелипе Анхелес 1868 жылдың 13 маусымында Идальго штатының Закуальтипан қаласында Фелипе Анхелес пен Хуана Рамирес отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Фелипе Анхелес шағын шаруа болған, ол 1847 жылы АҚШ-пен болған соғысқа және 1862 жылы император Максимилианды биліктен қуу соғысына қатысқан.
Felipe Ángeles was born on June 13, 1868, in Zacualtipán, Hidalgo, the son of Felipe Ángeles and Juana Ramírez. The elder Felipe Ángeles was a small farmer who had participated in the war with the United States in 1847 and in the war to remove Emperor Maximilian in 1862.
Білім және ерте әскери мансап
Анхелес бастауыш білімін Идальго штатының Моланго қаласында алды. Ол Пачукадағы Instituto Literario-да оқыды, содан кейін 1883 жылы 14 жасында Мексика қаласындағы әскери академияға түсті. 1892 жылы инженерлер лейтенанты шеніне ие болды. Федералды армия офицерлерінің кәсіби деңгейін білім беруді жақсарту арқылы көтеруге баса назар аударғандықтан, әскери академияда түрлі дәрістер оқыды. 1896 жылы артиллерия капитаны, ал 1901 жылы майор шеніне жетті. Үш жыл өткен соң подполковник, ал 1908 жылы полковник атанды. Сол жылы ол заманауи артиллерияны оқу үшін Францияға кетті. Анхелес әскери академияда оқытып жүргенде, Мексика қаласында мектепте сабақ беретін, неміс тегіндес калифорниялық Клара Крауске кездесіп, оған ғашық болды. Олар 1896 жылдың қараша айында үйленді. 1910 жылдың соңында Мексика революциясы басталғанда полковник Анхелес Паризде болды. Мексикаға оралу туралы өтініші қабылданбады, сондықтан ол Мадеро революциясына қатыспады. Мексиканың Майлидегі атыс академиясының бас инспекторы ретінде Анхелес "Француз 75" дегенді жетілдірді, ол Ұлы соғыстағы ең тиімді қарулардың біріне айналды. 1911 жылдың мамыр айында француз үкіметі оны Құрмет легионының рыцары орденімен марапаттады.
Ángeles was educated at the primary level in Molango, Hidalgo. He went on to study in the Instituto Literario in Pachuca, subsequently entering the Military Academy in Mexico City in 1883 at the age of 14. He obtained the rank of lieutenant of engineers in 1892. Concentrating on raising the professional level of the officers of the Federal Army through improved education, he took on various lectureships in the military academy. In 1896 he was promoted to captain of artillery, and by 1901 he had obtained the rank of major. Three years later he was promoted to the rank of lieutenant colonel and to full colonel in 1908. That same year, he left for France to study contemporary artillery. While Ángeles was teaching at the Military Academy he met and courted Clara Kraus, a California woman of German ancestry who was teaching school in Mexico City. They were married in November 1896. Colonel Ángeles was in Paris as when the Mexican Revolution broke out in late 1910. His request to return to Mexico was rejected, and consequently he did not participate in the Madero revolution. As (Mexico's) Inspector General of Munitions at the Sharpshooting Academy at Mailly, Ángeles perfected the "French 75," which would become one of the more effective weapons in the Great War. In May 1911, he was awarded the order of Knight of the Legion of Honor by the French government.
Революциялық іс-әрекеттер
1912 жылы қаңтарда полковник Анхелес Мексикаға оралды. Ұзақ өтпей ол жаңа президент Франсиско Мадеромен кездесті, және Мадеро Анхелесті Чапультепектегі әскери академияның директоры етіп тағайындады. Директор қызметін атқарар кезінде ол президент Мадеромен тығыз байланыста болды, сондай-ақ мәдениетті, қадір-қасиетті офицер және ар-ұжданды адам ретінде танылды. 1912 жылы маусымда ол генерал-бригадир болып жоғарылатылды. Мадеро үкіметі көптеген жақтан шабуылға ұшырады, ал 1912 жылдың тамызында президент Мадеро генерал Анхелесті Морелосқа жетінші әскери аймақты басқаруға және Эмилиано Сапатаның бүліктерін басуға жіберді. Анхелес, Мадероның келісімімен, қатал әскери тактиканы өзгертіп, қаруларын тастаған революционерлерге кешірім жасады. Олар қарсы тұрғандарға қарсы әуеден бомбалау және заманауи қарсы бүлік соғысын қолданды, бірақ бейбіт азаматтарды қасақана нысанаға алмады. Бұл бүліктерді тоқтатпаса да, зорлық-зомбылық деңгейін азайтуға көмектесті. 1913 жылдың ақпанында «Ла Десена Трагика» деп белгілі реакциялық төңкеріс, консервативті әскери топтың Ұлттық сарайға шабуыл жасауымен Мадеро үкіметінің құлауына әкелді. Шабуылға тойтарыс берілді, ал қастандық жасаушылар қару-жарақ қоймасында бекінді. Президент Мадеро генерал Викториано Уэртаны адал әскерлерге жетекшілік етуге тағайындады, содан кейін Анхелеспен кеңесу үшін Морелосқа сапарлады. Мадеро мен Анхелес Мехикоға оралды, Анхелес Мадероға адал күштерге жетекшілік ететін болды. Бірақ армия штабы қарсылық білдірді, армия ережелеріне сәйкес, Анхелес техникалық тұрғыдан әлі генерал емес екенін, себебі Конгресс оның тағайындалуын бекітпегенін мәлімдеді. Он күндік шайқастан кейін генерал Уэрта, АҚШ елшісі Генри Лейн Уилсонның көмегімен бүлікшілермен келісімге келді. Консервативті бүлікшілердің қолдауымен Уэрта президент Мадероны, вице-президент Пино Суаресті және генерал Анхелесті тұтқындады. Президент пен вице-президент кейіннен өлтірілді. Анхелес Мадеро мен Пино Суареспен бірге тұтқындалды. Уэрта Анхелеске «Ла Сиудела» шабуылы кезінде баланы өлтірді деген айыппен жалған сот процесі жасады. Анхелес өзін жақсы қорғады, сондықтан Уэрта оны Францияға жер аударып жіберді, оны ату отрядына тапсырмады.
Colonel Ángeles returned to Mexico in January 1912. Shortly thereafter, he met with new President Francisco Madero, and Madero appointed Ángeles director of the Military Academy at Chapultepec. While he was director, he had much contact with President Madero, and developed a reputation as a cultured dignified officer and a man of honor. In June 1912, he was promoted to brigadier general. The Madero government was under attack from many sides, and in August 1912, President Madero sent General Ángeles to Morelos to take charge of the seventh military zone, and battle the Emiliano Zapata insurgency. Ángeles, with Madero's concurrence, changed the harsh military tactics and offered amnesty to those revolutionaries who agreed to lay down their arms. Ángeles unleashed aerial bombardment and modern counter insurgency warfare against those who refused to surrender, but he did not deliberately target civilians. While this did not end the rebellion, it did much to reduce the level of violence. In February 1913, a reactionary coup d'état known as La decena trágica ended the Madero government when a conservative military faction attacked the National Palace. The attack was turned back, and the conspirators barricaded themselves within the armory. President Madero appointed General Victoriano Huerta to lead the loyal troops, and then traveled to Morelos to confer with Ángeles. Madero and Ángeles returned to Mexico City, with the understanding that Ángeles would be placed in charge of the forces loyal to Madero. However, the Army staff objected, stating that under army regulations, Ángeles was technically not yet a general, as Congress had not confirmed his appointment. After ten days of fighting, General Huerta, aided by U. S. Ambassador Henry Lane Wilson, reached an accommodation with the rebels. Huerta, supported by the conservative rebel units, arrested President Madero, Vice president Pino Suarez, and General Ángeles. The president and the vice president were subsequently assassinated. Ángeles was arrested with Madero and Pino Suarez. Huerta subjected Ángeles to a sham trial, accusing him of murdering a child during the barrage of La Ciudadela. Ángeles defended himself ably, and Huerta sent him into exile in France rather than in front of a firing squad.
Мексикаға оралу
Парижде болғанда генерал Анхелес Хуертаның жаңа үкіметіне қарсы тұратын адамдармен байланыс жасады. 1913 жылдың қазан айында Мексикаға қайтып, Сонорадағы Венустиано Карранса басқаратын Хуертаға қарсы күштерге қосылуға көндірілді. Карранса Анхелестің бригадир-генерал шеніне бекітіп, оны Революциялық үкіметтегі Соғыс министрі етіп тағайындады. Бірақ, күшті Сонора фракциясы Анхелесті бұрынғы Диас режимінің қалдығы деп санап, оған күдікпен және жаулықпен қарады. Соноралықтарды жұбату үшін Карранса Анхелестің лауазымын Соғыс министрінің орынбасарына төмендетті. Осы лауазымда Анхелес Мексика қаласына оңтүстікке үш бағыттан шабуыл жасаудың бүлікшілердің стратегиялық жоспарын жасады: генерал Альваро Обрегон батыс теміржолымен оңтүстікке, генерал Панчо Вилла орталық теміржолымен оңтүстікке, ал генерал Пабло Гонсалес шығыс теміржолымен оңтүстікке жылжуы керек еді. 1914 жылдың қаңтар айында Анхелес Каррансамен бірге Чиуауаға сапар шегіп, Панчо Вилламен кеңесті. Карранзаның басшылығымен бақытсыз болған Анхелес Вилланы Карранзадан өзінің артиллериясына жетекшілік етуді сұрауға көндірді. Вилла Анхелестің қызметін сұрады, ал Карранса оны ерікті түрде босатты. 1914 жылдың наурыз айында ол Панчо Вилланың Солтүстік дивизиясына қосылды.
While in Paris, General Ángeles made contact with individuals opposed to the new Huerta government. He was persuaded to return to Mexico in October 1913, and join the anti Huerta forces under Venustiano Carranza in Sonora. Carranza confirmed Ángeles' rank of brigadier general and appointed him Secretary of War in the Revolutionary Government. However, the powerful Sonoran faction considered Ángeles to be a holdover of the old Díaz regime, and treated him with suspicion and hostility. To placate the Sonorans, Carranza downgraded Ángeles's position to sub Secretary of War. While in this position, Ángeles formulated the rebel grand strategy of a three prong attack south to Mexico City: General Álvaro Obregón to advance south along the western railroad, General Pancho Villa to advance south along the central railroad, and General Pablo González to advance south along the eastern railroad. In January 1914, Ángeles accompanied Carranza on a visit to Chihuahua to confer with Pancho Villa. Ángeles, unhappy under Carranza, convinced Villa to ask Carranza to put him in charge of his artillery. Villa asked for Ángeles' services, and Carranza willingly released him. He consequently joined Pancho Villa's Division of the North in March 1914.
Вилламен қызмет көрсету
Генерал Анхелес Вилланың басты әскери және интеллектуалдық кеңесшілерінің бірі болды. Ол артиллерия бастығы ретінде 1914 жылғы үлкен әскери жеңістерге қатысты: Торреонды басып алу, Сан-Педро-де-лас-Колониас және Паредон шайқастары, сондай-ақ 1914 жылдың мамырында Закатекасты басып алу. Закатекасқа шабуыл жасалмас бұрын, Анхелес Солтүстік дивизиясының генералдарының «нақылсыздығы» деп аталатын оқиғасында маңызды рөл атқарды, ол Каранзаның Закатекас пен Мехикоға шабуылды тоқтату туралы бұйрығына бағынбады. Генералдардың «нақылсыздығы» Гуэрта әскерінің жеңілісіне әкелді, бірақ Карранса мен Вилла арасында жарылыс тудырды. Хуэрта жеңілгеннен кейін Анхелес 1914 жылдың қазан айында Агуаскалиентес конвенциясына Вилланың өкілі ретінде қатысты. Жауыздықты тоқтату мақсатымен шақырылған Агуаскалиентес конвенциясы Вилла мен Карранса арасындағы толық үзіліске әкелді. 1915 жылдың басында азамат соғысы қайта басталғанда Анхелес Вилла фракциясында қалды. Анхелес өзінің алғашқы тәуелсіз басқаруында 1915 жылдың қаңтарында Монтеррей қаласын басып алды. Бірақ Вилланың күштері 1915 жылдың көктемінде Карранзаның генералы Обрегоннан жеңіліске ұшырады, және Анхелес Мексикадан қашып, Техаста эмиграцияға кетіп, жер орналасты. Ол онда сүт шаруашылығымен айналысуға тырысты. Техаста ол соғысты тоқтату және коалициялық үкімет құру мақсатымен әртүрлі идеологиялық бағыттардағы эмигранттарды біріктіруге ұмтылған Либералды мексикалық альянсына қосылды. 1918 жылдың қарашасында Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанда, Карранза басқаратын Мексикада азамат соғысы әлі де жалғасып жатты. Анхелес, егер соғысқан тараптар бейбіт келісімге келе алмаса, АҚШ Мексиканы басып алады деп сенді. 1918 жылдың желтоқсанында Анхелес жасырын түрде Чиуауаға оралып, Панчо Вилламен қайта қосылды. Вилла сол кезде әскерге қолбасшылық ете алмады, тек партизандық шабуылдар жасауға ғана мүмкіндігі болды. Ол мексикалық және американдық әскерлердің қудалауында болды. Анхелес, келісімшіл, бейбітшіл және қайырымды социалист, бейбітшілік қалаған, бірақ Вилланы жаулықты тоқтатуға көндіре алмады.
General Ángeles became one of Villa's principal military and intellectual advisers. He participated as Chief of Artillery in the great military triumphs of 1914: the capture of Torreón, the Battles of San Pedro de las Colonias and Paredón, and the capture of Zacatecas in May 1914. Just before the attack on Zacatecas, Ángeles played a major role in the so called 'disobedience of the generals' of the Division of the North, countermanding Carranza's order to halt their advance on Zacatecas and Mexico City. The generals' 'disobedience' ensured the defeat of Huerta's army, but precipitated a split between Carranza and Villa. After the defeat of Huerta, Ángeles participated in the October 1914 Convention of Aguascalientes as Villa's representative. The Convention of Aguascalientes, called to bring an end to hostilities, resulted in a complete break between Villa and Carranza. Ángeles remained with the Villa faction as civil war broke out again in early 1915. Ángeles, in his first independent command, captured the city of Monterrey in January 1915. However, Villa's forces were decisively defeated in the spring of 1915 by Carranza's General Obregón, and Ángeles was forced to flee Mexico and settle in exile in Texas. There he attempted to make a living as a dairy farmer. While in Texas, he joined the Liberal Mexican Alliance, which sought to bring together exiles of various ideological persuasions linked by the common aim to stop the war and form a coalition government. When World War I ended in November 1918, Mexico under Carranza was still engaged in civil war. Ángeles became convinced that the United States would invade and occupy Mexico if the combatants could not reach a peace accord. In December 1918, Ángeles returned to Chihuahua clandestinely and joined up again with Pancho Villa. Villa at this time no longer commanded an army, but instead was only able to conduct guerrilla raids. He was then being pursued by both the Mexican and American military. Ángeles, a conciliator, pacifist, and philanthropic socialist wanted peace, but he was unable to convince Villa to cease hostilities.
Соңғы жыл, сот және өлім жазасы
1919 жылы маусымда Вилланың Сиуад-Хуареске шабуыл жасауынан кейін (Анхелес бұл шабуылға қатыспады), Анхелес ұзақ және қанды азамат соғысының шешімі жоқ екеніне көңілі құлдырады. Шаршап, ауырып, көңілі толы қалған ол Вилланың лагерінен кетіп қалды. Біраз уақыт бойы ақшасы мен қолдауы болмай саранталған ол Карранса үкіметінің сатқындарына түсіп, тұтқындалды. Ол Чиуауа қаласында көрсетпелі әскери сотта отырды. Карранса оны ешқашан кешірмейтінін білген Анхелес өзіне тағылған айыптамаға қарсы батыл және құлшыныспен қорғаныс жасады. 1919 жылғы 25 қарашада сағат 10:45-те әскери сот оны өлім жазасына кесті, ал 1919 жылғы 26 қарашада Чиуауадағы мемлекеттік түрменің алдында атқыланды.
After Villa's raid on Ciudad Juárez in June 1919 (in which Ángeles did not participate), Ángeles became despondent that there was no solution to the long and bloody civil war. Tired, ill, and very disillusioned, he departed Villa's camp. Wandering for a time without funds or support, he was betrayed and arrested by the Carranza government. He was court martialed in a show trial in Ciudad Chihuahua. Knowing that Carranza would never pardon him, Ángeles made a heroic and impassioned defense in response to his enemies' case for the prosecution. At 10:45 pm on November 25, 1919, the court martial condemned him to death, and on November 26, 1919, in front of the state penitentiary in Chihuahua, he was executed.
Мұра
Мексика президенті Андрес Мануэль Лопес Обрадор 2019 жылдың 24 сәуірінде Жаңа Мексика қаласы әуежайының құрылысы 2019 жылдың 29 сәуірі, дүйсенбі күні басталатынын және оған Фелипе Анхелес деген ат берілетінін хабарлады. Әуежай 2022 жылы коммерциялық жұмысын бастады.
Mexican President Andrés Manuel López Obrador announced on April 24, 2019 that construction on the New Mexico City airport will begin on Monday, April 29, 2019, and that it will be named Felipe Ángeles. The airport began commercial operations in 2022.