Кіріспе
Т-37А – советтік жеңіл амфибиялық танк. Бұл танкты көбінесе T-37 деп атайды, бірақ бұл белгіні прототиптік кезеңнен ешқашан шықпаған басқа танк қолданған. Т-37А – әлемдегі алғашқы сериялық, толық амфибиялық танк. Танк алғаш рет 1932 жылы британдық "Викерс танкеті" және басқа да қолданыстағы десанттық танктер негізінде жасалды. Бұл танк 1933 жылдан бастап 1936 жылға дейін сериялық өндірілді, содан кейін ол T-37А негізіндегі жаңа T-38 танкымен алмастырылды. Барлығы төрт жыл өндірілгеннен кейін, бастапқы прототиптерді қоса алғанда, 2552 T-37А танкысы жасалды. Қызыл Армияда олар байланыс, барлау және марш кезінде қорғаныс міндеттерін орындау үшін, сондай-ақ майдан даласында жаяу әскерге көмектесу үшін пайдаланылды. Т-37А Польшаға жасалған кеңестік шабуыл кезінде және Финляндияға қарсы Қысқы соғыста кеңінен қолданылды. Т-37А танкылары Ұлы Отан соғысының басында кеңес әскерімен де қолданылды, бірақ олардың көпшілігі жақын уақытта жойылды. Сақталған танктер 1944 жылға дейін майдан желісінде күресті, ал Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін оқу және қосымша қорғаныс мақсатында қолданылды.
the Soviet tank
The T 37A was a Soviet amphibious light tank. The tank is often referred to as the T 37, although that designation was used by a different tank which never left the prototype stage. The T 37A was the first series of mass produced fully amphibious tanks in the world. The tank was first created in 1932, based on the British Vickers tankette and other operational amphibious tanks. The tank was mass produced starting in 1933 up until 1936, when it was replaced with the more modern T 38, based on the T 37A. Overall, after four years of production, 2552 T 37As were produced, including the original prototypes. In the Red Army, they were used to perform tasks in communication, reconnaissance, and as defense units on the march, as well as active infantry support on the battlefield. The T 37A was used in large numbers during the Soviet invasion of Poland and in the Winter War against Finland. T 37As were also used by the Soviets in the beginning of the Great Patriotic War, but most of them were quickly lost. Surviving tanks fought on the front lines until 1944, and were used in training and auxiliary defense until the end of World War II.
Ерте тарих
Carden Loyd Tractors, Ltd компаниясының Carden Loyd танкеттері, компания Vickers Armstrong сатып алғанша үміттендірді. Олар Бас штабтың талаптарына сәйкес жеңіл, жүзуге арналған танктарды (A4E11 және т.б.) жасады. 1931 жылдың сәуірінде Vickers Armstrongs бұл жеңіл көліктердің бірнеше сынақтарын, баспасөздің қатысуымен сәтті өткізді. Баспасөз арқылы жобаның және сынақтардың жариялануы, Қызыл Армияның Моторизация және Механизация басқармасының (УММРККА) назарын аударды, себебі бұл кішкентай танк Қызыл Армияның жаңа қарулану саясатына сай келіп, сонымен қатар, жауынгерлік жағдайда тиімді болмаған ескі T 27 танкетінің орнын баса алды. Ленинградтағы большевиктердің ОКМО зауытында, Бүкілресейлік кооперативтік қоғамнан (Аркос) британдық танкет туралы ақпарат, сондай-ақ фотосуреттер мен техникалық сипаттамалары бар газеттер тапсырылды. Осы ақпарат негізінде совет инженерлері Carden Loyd танкетінің қозғалтқышы компания өндірген жеңіл трактордан алынғанын анықтады, демек, жалпы құрылымы ұқсас болуы керек еді. Осыған байланысты, британдық прототиптің құрылымын негізге алған, суға жүзуге арналған танкты құру мақсатында "Селезень" ("Дрейк", орыс. Селезень) бағдарламасы іске қосылды. Selezen-нің алғашқы прототипі, T 33 деп белгіленген, 1932 жылдың наурыз айында жасалды және сынақтар кезінде жақсы жүзу қабілетін көрсетті. Дегенмен, T 33 басқа сынақтарда қанағаттанарлық нәтиже бермеді және қазіргі әскери-өнеркәсіптік кешен үшін өндіруге тым күрделі болды. Осы себепті, ол көптеп өндірілмеді және үлкен санымен жабдықталмады.
T-41 және T-37
Т-33 құрылысы басталғанға дейін, амфибиялық танк құруға арналған жұмыстың масштабын ұлғайту туралы шешім қабылданды. Ленинград ОКМО-дан басқа, Қызыл Армия үшін бронетранспортты құралдар шығаратын Бүкіл Кеңес Автомобиль Одағының (ВАТО) №2 зауыты амфибиялық бронетранспортты құралдарды әзірлеуге және өндіруге жіберілді. Нәтижесінде, №2 ВАТО зауытында Н.Н. Козыревтің жетекшілігімен 3,5 тонна салмақты, Т-27 қозғалтқышының негізінде жасалған ГАЗ АА қозғалтқышымен жабдықталған Т-41 амфибиялық танк өндірілді. Трансмиссиясы Т-27-ге ұқсас болды, ал пропеллерге қуат беру үшін қатты тістік кезбен жабдықталды. Пропеллерді тоқтату үшін танкты тоқтатып, қозғалтқышты сөндіру қажет болды. Шассисінің бір бөлігі Т-33-тен, ал гусеницалары толығымен Т-27-ден алынған. Ленинградтық инженерлер де жақсырақ амфибиялық танкты әзірлеуді жалғастырды және олардың соңғы үлгісін «Т-37» деп атады. Ол Т-41 сияқты ГАЗ АА қозғалтқышымен, бірдей трансмиссиямен, автомобиль бөліктерін кеңінен пайдаланумен және Веймар Германиясымен технологиялық серіктестік нәтижесінде совет инженерлері алғаш рет кездескен Крупп шассиімен жабдықталған. Т-41 аз ғана санымен әскери мақсатта өндірілсе де, сынақтар мен жауынгерлік сынақтардан кейін Т-37 түрлі ұсақ кемшіліктері мен даму процесінің толыққанды болмауына байланысты өндіріске жіберілмеді.
Викерспен келісімдер
Осы арада британдық прототипті толықтай талдау мүмкіндігі туындады. Британдық армия «Викерс» прототиптерін қабылдаудан бас тартты (бірақ олар сынақ көліктері ретінде қолданылды), сондықтан компания шетелдік сатып алушыларды іздеуге кірісті. 1931 жылдың сәуір айындағы демонстрациядан бастап қызығушылық танытқан КСРО 1932 жылдың 5 ақпанында «Аркос» өкілі Ю. Сквирский арқылы сегіз дана көлік сатып алу туралы ұсыныс жасады. Тапсырыс талқылауы ұзаққа созылмады, және 1932 жылдың маусым айына дейін «Викерс» советтік тарапқа алғашқы екі танкты жасап, жеткізіп берді. Көптеген адамдар Т-37А танкысының «Викерс» жүзу танкысының көшірмесі екенін айтады, советтік тарап осындай танктерді сатып алуды жоспарлаған. Дегенмен, оқиғалардың қалай дамырғанын жан-жақты қарастырғанда, мұндай теорияға күмән туады, бірақ советтік Т-37А прототиптері британдық үлгілердің күшті ықпалында болғаны рас. Т-37А прототиптерін жасаумен айналысқан совет инженері Николай Астров өзінің естеліктерінде: «Т-37А танкысына бейбітшілік болсын, ол «Викерс Карден Лойд» деп дүниеге келді» деп жазды.
Сериялық өндіріс
1932 жылдың соңына дейін Қызыл Армияның жоғарғы басшылығы 30 Т-37А тапсырыс беруді жоспарлап отырды. Өндірісті жеделдету үшін №37 зауыт (бұл №2 ВАТО зауытының жаңа аты болды) T-37 танктеріне қатысты барлық ОКМО өндірісін, сондай-ақ бір британдық Vickers танкін алды. 1933 жылы №37 зауытына 1200 Т-37А тапсырыс берілді. Бірақ, кейіннен болған оқиғалар зауытқа жауапты трест басшылығының артық оптимизмін көрсетті. Трест елдегі бірнеше зауыттарда жаңа бронетранспортты дамытуға бағытталған ірі жұмыстарды үйлестіру үшін басқару органы ретінде құрылған болатын және кейіннен осы міндетті сәтті орындауда маңызды рөл атқарды. Алайда, 1933 жылдың басында М.Н. Свирин бағалауынша, ұйымдастыру шараларымен ғана №37 зауыттың "көне заманғы" жағдайын жеңе алмады. 1933 жылдың екінші жартысында жағдай өзгерген жоқ: Армия басшылығы және басқару тресті – Спецмаштрэст, №37 зауытында көп мөлшерде Т-37А танктерін өндіруді талап етті, 800-ден астам танк алуды күтті. Шындығында, 1934 жылдың 1 қаңтарына дейін барлығы 126 Т-37А танк өндірілді, олардың екеуіне радио орнатылған. Кейбір танктер 1933 жылдың 7 қарашасында Мәскеудегі Қызыл алаңда өткен әскери шеруге қатысты. Алғашқы Т-37А танктері кейіннен сериялық өндірілген танктерден көп айырмашылық танытпады – ертеректерін толқынды қалқандары мен жүзу құралдары болмады. 1934 жылы Спецмаштрэст басшылығы танк өндіретін зауыттардағы жағдайды жақсартуға назар аударды. Олар №37 зауытының екі жаңа цехы үшін шетелдік жабдық сатып алды, сондай-ақ жұмысшылар мен инженерлік-техникалық персоналдың санын арттырды. Алайда, бұл шаралар жағдайды жақсартпады, құрастырылған танктердің саны жоспарланғаннан әлдеқайда төмен болды. Қызыл Армияның Моторизация және механикаландыру басқармасы №37 зауытының техникалық және жалпы басқаруының жеткіліксіздігін, өндіріс процесінде жоспардың болмауын және операцияны "шабуылдау" тәсілін атап өтті. Нәтижесінде, 1934 жылдың ортасында зауыт басшылығы ауыстырылды, және жыл соңына қарай ғана өндіріс процесінде оң динамика байқалды. Сондай-ақ, 1934 жылы Т-37А конструкциясына шағын өзгерістер енгізілді: бүйір және алдыңғы беттерінің қалыңдығы 10 мм-ге дейін арттырылды, иілген артқы корпусының бөліктері дәнекерленгендермен ауыстырылды, ал жол үстіндегі жүзу құралдары артқа жылжытылып, пробкамен толтырылды, олардың іші қуыс болды. Келесі 1935 жылы корпус өндірісі шектеуші фактор болып қала берді. Подольск электр локомотив зауыты жеткілікті мөлшерде бөлшектер өндіру жоспарларын орындай алмады. Мәселені шешу үшін бір жыл бұрын қосымша корпус өндіру үшін Ленинградтағы Т-37А Ижорск зауытын пайдалану туралы шешім қабылданды. Бірақ бұл кәсіпорын, қуаты жеткілікті болғанымен, Кеңес Одағының Әскери-теңіз күштеріне қажетті бронеавтомобильдерге және Ленинград зауыттарында өндірілетін Т-26 және Т-28 танктеріне арналған корпус өндірісіне бағытталды. Нәтижесінде, Т-37А танктерінің көп бөлігі Подольск қаласынан №37 зауытына жіберілді. Әртүрлі өндірушілердің корпус жасау әдістері әртүрлі болды: Ижорск корпустары дәнекерленген, ал Подольск корпустары қадаланған. Амфибиялық танктердің корпус өндірісін тұрақты шешу үшін инженерлер оларды қайта құрылымдап, электр станцияларын жаңартты.