Chevron қағидасы: АҚШ Жоғарғы Сотының әкімшілік құқықтағы маңызды шешімі

Кіріспе

Chevron U.S.A., Inc. v. Natural Resources Defense Council, Inc., 467 U.S. 837 (1984) – АҚШ Жоғарғы Сотының маңызды шешімі, ол АҚШ федералдық соттарының заң немесе қағиданы мемлекеттік органның түсіндіруіне бағыну қажеттігін анықтайтын құқықтық өлшемді белгіледі. Бұл шешім «Шеврон құрметі» деп аталатын доктринаны қалыптастырды. Шеврон құрметі мемлекеттік органдарға құрмет көрсетуді көздейтін екі кезеңді сынақтан тұрады: біріншісі – Конгресс нақты мәселе бойынша тікелей пікір білдірген-білдірмегені, екіншісі – «агенттіктің жауабы заңның қабылданған түсіндіруіне сәйкес келе ме». Бұл шешім АҚШ үкіметінің 1963 жылғы «Таза ауа туралы» заңындағы «көз» деген сөзді түсіндірудегі өзгеріске қарсы заңдық шағымға қатысты. Заңда ауаның ластану «көзі» дегені нақты анықталмаған. Қоршаған ортаны қорғау агенттігі (EPA) бастапқыда «көзді» кез келген маңызды өзгеріс немесе зауытқа немесе фабрикаға қосылған жаңа элементтер деп түсіндірді. 1981 жылы EPA анықтамасын өзгертіп, оны толыққанды зауыт немесе фабрика деп белгіледі. Бұл компанияларға EPA-ның ұзақ жаңа қарау процесін өткізбей, зауыттарының басқа бөліктерін бір уақытта өзгертіп, шығарындыларды азайту арқылы жалпы шығарындылардың өзгеруін нөлге теңдетсе, жаңа жобаларды салуға мүмкіндік берді. Табиғи ресурстарды қорғау кеңесі, экологиялық бағытталған ұйым, EPA-ның жаңа анықтамасының заңдылығын сәтті күйретіп жіберді. Шеврон – АҚШ әкімшілік құқығындағы ең маңызды шешімдердің бірі. Ол 1984 жылы қабылданғаннан бері мыңдаған істе сілтеме жасалды. Отыз тоғыз жыл өткен соң, 2023 жылдың мамырында Жоғарғы Сот Loper Bright Enterprises v. Raimondo, No. 22-451 ісінде Шевронды қайта қарау үшін қабылдауға келісім берді. Шешім 2024 жылдың бірінші жартысында шығуы күтілуде.

Істің негізі

1977 жылы АҚШ Конгресі 1963 жылғы «Таза ауа туралы» заңға түзетулер енгізетін заң қабылдады. Бұл заңға сәйкес, ауаның ластануының маңызды «тұрақты көзін» құратын кез келген жоба EPA жүргізетін «жаңа көзді тексеру» деп аталатын қатаң мақұлдау рәсімінен өтуге тиіс болды. Бастапқыда EPA жаңа заңдағы «көз» деген сөзді зауыттың немесе өндіріс орнының кез келген маңызды толықтыруы немесе өзгерісі ретінде түсіндірді. Яғни, тіпті бір ғимарат немесе машина, мысалы, түтін құбыры немесе қазандық та заң бойынша ауаның ластануының «көзі» бола алатын еді. 1981 жылы Рональд Рейган президент болғаннан кейін EPA заңдағы «көз» сөзінің мағынасын өзгертіп, оны жеке ғимарат немесе машина емес, толық зауыт немесе өндіріс орны деп түсіндірді. Бұл жаңа түсіндірмеге сәйкес, зауыттың немесе өндіріс орнындағы өзгеріс, егер ол бүкіл зауыттың немесе өндіріс орнының ауа ластануын арттырса ғана «жаңа көзді тексеру» рәсімінен өтуі керек еді. Жаңа ауа ластануын тудыратын жобаны салуды көздеген кез келген компания, зауыттың жалпы шығарындыларын бірдей көлемде азайту үшін зауытта бір уақытта басқа да өзгерістер жасау арқылы «жаңа көзді тексеру» рәсімінен жалтарды. EPA-ның жаңа түсіндірмесі компанияларға өндірістік шешімдерді еркін қабылдауға мүмкіндік берді, егер олардың зауыттары мен өндіріс орындарының ауа ластануына тигізетін әсері ұлғаймаса. Бұл өнеркәсіптік жобаларды салуды жеңілдетті, тіпті егер жобалар жаңа ауа ластануын тудырса да. 1981 жылдың соңында қоршаған ортаны қорғау ұйымы Табиғи ресурстарды қорғау кеңесі (NRDC) АҚШ-тың Колумбия округінің апелляциялық сотына EPA-ның жаңа түсіндірмесінің заңдылығына наразылық білдіріп, қайта қарау туралы өтініш берді. 1982 жылы округтік сот NRDC-нің пайдасына шешім шығарды. АҚШ округтік судьясы (кейіннен Жоғарғы Сот судьясы) Рут Бадер Гинзбург жазған пікірде округтік сот EPA-ның «көз» туралы жаңа түсіндірмесінің бұрынғы сот шешімдерімен қайшы келетінін және EPA-ның жаңа түсіндірмесінің жарамсыз екенін мәлімдеді. EPA-ның жаңа ережесіне қатысты және іске араласқан Chevron Corporation компаниясы округтік соттың шешіміне Жоғарғы Сотқа шағым түсірді.

In 1977, the U. S. Congress passed a bill that amended the Clean Air Act of 1963 to require any project that would create a major "stationary source" of air pollution to go through an elaborate new approval process conducted by the EPA called "new source review". At first, the EPA interpreted the word "source" in the new law to cover nearly any significant addition or change at a factory or plant. This meant that even a single building or machine, such as a smokestack or a boiler, could be a "source" of air pollution under the law. In 1981, after Ronald Reagan became President, the EPA changed its interpretation of the word "source" in the law to mean only an entire plant or factory, not an individual building or machine. Under this new interpretation, a change at a plant or factory needed to go through the "new source review" process only if it increased the total air pollution emissions of the entire plant or factory. Any company that wished to build a project at a plant that would create new air pollution could avoid the "new source review" process by simultaneously making other changes to the plant in order to reduce its overall emissions by the same amount. The EPA's new interpretation allowed companies to make industrial decisions more freely as long as the total impact of their plants or factories on air pollution did not increase. It made building industrial projects easier, even if the projects created new air pollution. In late 1981, the environmentalist advocacy group Natural Resources Defense Council (NRDC) filed a petition for review in the U. S. Court of Appeals for the District of Columbia Circuit challenging the legality of the EPA's new interpretation. The D. C. Circuit ruled in the NRDC's favor in 1982. In an opinion written by U. S. circuit judge (and future Supreme Court justice) Ruth Bader Ginsburg, the D. C. Circuit ruled that the EPA's new interpretation of "source" conflicted with the Circuit's prior cases interpreting the term and that the EPA's new interpretation was invalid. Chevron Corporation, which had been affected by the EPA's new regulation and had intervened in the case, appealed the D. C. Circuit's decision to the Supreme Court.

Шешім

1984 жылғы 25 маусымда Жоғарғы Сот БЭҚ пайдасына 6:0 дауыспен бірауыздан шешім шығарып, округтік соттың шешімін жойды. Сотта Джон Пол Стивенс жазған пікірде, Сот "Таза ауа туралы" заңдағы "көз" терминінің анық еместігі Конгресс БЭҚ-қа "саяси шешім" қабылдау және "көз" терминінің мағынасын таңдау өкілеттігін бергенін көрсетті. Сот, ауаның ластануын реттеу саласындағы мемлекеттік саясатты белгілеуге тырысқандығы үшін округтік сотты сынға алды. Сот АҚШ-тың сот жүйесі үкіметтің саяси тармағы емес екенін, ал АҚШ-тың федералды судьялары сайланбаған лауазымды тұлғалар екенін баса көрсетті. Соттың мәлімдемесіне сәйкес, Конгресс заңда түсініксіздіктерді қабылдағанда, бұл заңды іске асыратын атқарушы органға Конгресс өкілеттік беруінің жасырын нысаны болуы мүмкін. Сот мұндай өкілеттіктер федералды соттың агенттіктің заңды түсіндіруін қарау құқығын шектейтінін түсіндірді. Соттың шешімі федералды соттардың агенттіктің заңды түсіндіруіне қатысты шағымды қарағанда қолданатын екі кезеңді талдауды белгіледі. Бұл екі кезеңді талдау қазір "Шеврон доктринасы" деп белгілі. Шеврон доктринасының бірінші кезегінде сот заңның түсініксіздігін бағалауы тиіс. Егер заң түсінікті болса, сот оған сәйкес әрекет етуге міндетті. Заң түсініксіз болса, сот екінші кезеңге көшеді. Екінші кезеңде Шеврон доктринасы соттан атқарушы орган ұсынған заңның түсіндірілуінің "ақылға қонымды" немесе "қабылданғысы" екенін бағалауды талап етеді. Егер олай болса, сот агенттіктің түсіндіруін қабылдауы керек. Әйтпесе, ғана сот заңды өздігінен түсіндіруге құқылы.

Маңыздылық

Chevron – американдық әкімшілік құқықта ең көп сілтеме жасалатын іс, бірақ кейбір ғалымдар шешімнің Жоғарғы Соттың құқықтық тәжірибесіне аз әсер еткенін және тек Соттың қазіргі талқылауын нақтылағанын айтады. Федералды агенттіктің Конгресс заңнамасынан түсініксіз тілді түсіндіруіне сот жүгінуі керек деген шешім көбінесе «Chevron құрметі» деп аталады. EPA-ның шығарындыларға қатысты қабылдаған шешімдері, сондай-ақ Федералды байланыс комиссиясының желілік бейтараптылыққа қатысты ұстанымы «Chevron құрметіне» негізделген істерге сүйенген. 2002 жылы Chevron тағы бір істі жеңу үшін «Chevron құрметіне» жүгінді, Chevron U. S. A., Inc. v. Echazabal, Жоғарғы Сотта. Бірауызды шешімде Сот «Chevron құрметін» қолданып, Тең мүмкіндіктер жөніндегі комиссияның ережесін орынды деп таныды, ол жұмыс берушіге өтініш берушінің жұмыс орнындағы мүгедектігі өтініш берушінің денсаулығына «тікелей қауіп төндіретін» жағдайда, оны жұмысқа алудан бас тартуға мүмкіндік береді. Жоғарғы Соттың 21 ғасырдағы үш шешімі «заң күші бар» агенттік шешімдеріне ғана «Chevron құрметін» қабылдауға мүмкіндік беретін әкімшілік агенттіктердің іс-қимылдарының ауқымын шектеуі мүмкін. Бұл жаңа доктрина кейде «Chevron нөлдік қадамы» деп аталады. Осылайша, мысалы, Әкімшілік рәсімдер туралы заңтың 553-бабының «хабарлама және пікір» ережелеріне сәйкес қабылданған ереже «Chevron құрметіне» ие болуы мүмкін, бірақ АҚШ-тың Бағалы қағаздар және биржалар комиссиясының (SEC) «әрекетсіз» хаты сияқты агенттік жіберген хатқа ие болмайды. Дегенмен, «Chevron құрметін» алмаған агенттік әрекеті әлі де Skidmore v. Swift & Co., 323 U. S. 134 (1944) ескі стандарты бойынша белгілі бір дәрежеде құрметке ие болуы мүмкін. Christensen v. Harris County (2000) ісіндегі көпшілік «Chevron құрметі» заң күші бар ресми агенттік құжаттарына қолданылуы керек деп ұсынды, ал Skidmore «Chevron нөлдік қадамы» бойынша «заң күші» мәселесіне жарық сызық жүргізу үшін ресми емес агенттік құжаттарына қолданылуы керек. King v. Burwell (2015) ісінде Жоғарғы Сот «терең экономикалық және саяси маңызы бар» реттеуші әрекеттерде «Chevron құрметі» орынсыз болуы мүмкін екенін айтты, бұл доктринаны едәуір шектеу немесе тіпті жою мүмкіндігін білдіреді. Батыс Вирджинияның ЭПА-ға қарсы ісі, Жоғарғы Соттың «Chevron құрметін» одан әрі әлсірететін маңызды сұрақтар доктринасын алғаш рет қолданғанын көрсетті. Маңызды сұрақтар доктринасы бойынша, атқарушы билік органдары қабылдаған, олардың Конгресс мандатымен нақты анықталмаған және маңызды экономикалық немесе саяси шығынға ұшырауы мүмкін ережелер мен шешімдер агенттіктің өкілеттігіне қатысты маңызды сұрақтар тудырады және осылайша заңсыз деп танылуы мүмкін. Робертс Батыс Вирджиния ісіндегі көпшілік бөлігінде: «Біздің прецедент агенттіктің тарихы мен биліктің ауқымы және осы мәлімдеменің экономикалық және саяси маңызы Конгресс осындай билікті беруді көздеді деген қорытындыға келместен бұрын күмән тудыратын себептерді беретін ерекше жағдайлар бар екенін үйретеді» деп жазды. Батыс Вирджиния ісінде маңызды сұрақтар доктринасы ЭҚА-ның қолданыстағы электр станцияларының шығарындыларды азайту үшін электр станциясының шегінен тыс «жамаудан тыс» шараларды жүзеге асыруға қатысты ережелерді қабылдауға қолданылды, себебі осы шараларды жүзеге асыру қымбат деп саналды. Небраскадағы Байденге қарсы сот ісінде Білім беру департаменті ХЕРОИЗ заңы бойынша студенттерге берілген жүздеген миллиард долларлық қарыздарды жоюға құқылы емес деп шешілді. Жоғарғы Сот 2024 жылдың қаңтарында Лопер Брайт Энтерпрайззс пен Раймондоның арасындағы істі қарады. Бұл іс Ұлттық теңіз балық шаруашылығы қызметінің балықшылармен бірге саяхаттауға қатысатын бақылаушыларына ақы төлеуге қатысты, бұл ақыны қызмет ережелеріне сәйкес балықшылар төлеуі тиіс. Балықшы бұл ережеге қарсылық білдірді, ол төменгі соттарда «Chevron құрметіне» негізделген, бірақ «Chevron құрметін» ереженің жарамдылығына қарсылық білдіру құралы ретінде пайдалануға қарсылық білдірген заңгерлер дәлелдеді. Сотқа берілген certiorari өтінішінде «Chevron құрметін» жою керек пе деген сұрақ қойылды. Егер Жоғарғы Сот «Chevron құрметін» жойып немесе қысқартса, медицина мен қоғамдық денсаулыққа әсері агенттіктер мен өнеркәсіптер үшін белгісіздік пен тұрақсыздыққа әкеліп соғады, бұл FDA, EPA және Medicare & Medicaid Services (CMS) орталықтарының кез-келген және барлық шешімдеріне заңдық шағымдар тудырады.

Chevron is probably the most frequently cited case in American administrative law, but some scholars suggest that the decision has had little impact on the Supreme Court's jurisprudence and merely clarified the Court's existing approach. The ruling that the judiciary should defer to a federal agency's interpretation of ambiguous language from Congressional legislation relevant to the agency is often referred to as the Chevron deference. Several of the EPA's rulings for emissions regulations, as well as the Federal Communications Commission's stance on net neutrality have been based on cases decided on the Chevron deference. In 2002 Chevron was able to invoke Chevron deference to win another case, Chevron U. S. A., Inc. v. Echazabal, , before the Supreme Court. In a unanimous decision, the Court applied Chevron deference and upheld as reasonable an Equal Employment Opportunity Commission regulation, which allowed an employer to refuse to hire an applicant when the applicant's disability on the job would pose a "direct threat" to the applicant's own health. Three 21st century decisions of the Supreme Court may limit the scope of administrative agency actions that receive Chevron deference to agency decisions that have the "force of law". This new doctrine has sometimes been referred to as "Chevron step zero". Thus, for example, a regulation promulgated under the "notice and comment" provisions of § 553 of the Administrative Procedure Act would be likely to receive Chevron deference, but a letter sent by an agency, such as a US Securities and Exchange Commission (SEC) "no action" letter, would not. However, an agency action that does not receive Chevron deference may still receive some degree of deference under the old standard of Skidmore v. Swift & Co., 323 U. S. 134 (1944). The majority in Christensen v. Harris County (2000) suggested that Chevron deference should apply to formal agency documents which have the force of law while Skidmore should apply to less formal agency documents in an attempt to draw a bright line for the question of "force of law" under Chevron step zero. In King v. Burwell (2015), the Supreme Court has suggested that Chevron deference may be inappropriate in regulatory actions of "deep economic and political significance", hinting at the possibility of substantially limiting, or even eliminating, the doctrine. West Virginia v. EPA, , established the first significant use of the major questions doctrine by the Supreme Court which is seen to further weaken the Chevron deference. Under the major questions doctrine, rules and decisions made by executive branch agencies that are not explicitly defined by their Congressional mandate and may incur a significant economic or political cost raise major questions of the agency's authority, and thus can be deemed unlawful. Roberts wrote in the majority of West Virginia, "[O]ur precedent teaches that there are extraordinary cases in which the history and the breadth of authority that the agency has asserted and the economic and political significance of that assertion provide a reason to hesitate before concluding that Congress meant to confer such authority." Within the context of West Virginia, the major questions doctrine was applied to rule making by the EPA to require existing power plants to implement "outside the fence" measures, beyond the scope of the power plant, to reduce emissions, as implementing these measures was considered costly. The major questions doctrine was further evoked in Biden v. Nebraska, , which determined that the Department of Education did not have the authority to cancel hundreds of billions of dollars in federal student loans under the HEROES Act. The Supreme Court heard arguments in the case Loper Bright Enterprises v. Raimondo in January 2024. The case deals with payment of observers from the National Marine Fisheries Service that travel with fishermen during their outings, which under the Service's rules, must be paid by the fishermen. The fisherman challenged this rule, which in lower courts was upheld based on the Chevron deference, but has been argued by lawyers that oppose the use of Chevron as a means to challenge the validity of the rule. The petition for certiorari to the Court specifically questioned whether Chevron should be overturned. The implications for medicine and public health if the Supreme Court was to overturn or narrow Chevron would be uncertainty and instability for agencies and industries, inviting legal challenges to any and all FDA, EPA and Centers for Medicare & Medicaid Services (CMS) determinations.

Федералды

АҚШ Өкілдер палатасы 115-ші Конгресте 2017 жылдың 11 қаңтарында «2017 жылғы реттеуші жауапкершілік туралы заң» деп аталатын заң жобасын қабылдады, егер заңға айналса, ол Chevron құрметінің қағидасын өзгертеді. Жоғарғы Сот судьясы Нил Горсуч (Chevron шешіміне әкелген оқиғалар кезінде ЭҚЖ басшысы болған Энн Горсучтың ұлы) Chevron құрметіне қарсы пікірлер жазған, ал жаңалықтар комментаторлары Горсуч Жоғарғы Сотта Chevron құрметіне қарсы үкім шығаруы мүмкін деп санайды. АҚШ Жоғарғы Сотының «Техас штатының Арлингтон қаласы мен FCC арасындағы сот ісінде» Бас судья Робертс, судья Кеннеди және судья Алито агенттіктерге Chevron құрметінің шамадан тыс болуына қарсылық білдірді:

blockquote|Менің сотпен келіспеушілігім негізді. Оны оңай айтуға болады: Сот агенттікке өздігінен құрмет көрсетуге лайық екеніне шешім қабылдамайынша, оған бағынуы керек емес. Сондай-ақ, агенттіктерге Chevron құрметіне қарсылық білдірді:

blockquote|Дәл сол кезде, бұл сот заңның мағынасын белгілеп, соңғы шешім шығарғаннан кейін, атқарушы агенттік бізге шешімімізді кері қайтаруға рұқсат берді (және істеді) – бұл бір түрлі жоғары апелляциялық сот сияқты. Егер мұндай нәрсе саяси тармақтан заңның сот арқылы жариялануын конституцияға қайшы түрде қайта қарау болып табылмайтын болса, онда біз не ұмытып қалғанымызды ойлап көру керек пе? Сот агенттіктің түсіндірмесін қабылдамады.

Аризона

Мемлекеттік деңгейде Аризона штаты өз агенттіктерінің көпшілігіне қатысты Chevron қағидасын заң жүзінде жоққа шығарды. 2018 жылдың сәуірінде штат губернаторы Даг Дюси HB 2238 заңға қол қойды, онда тиісті бөлімінде былай делінген: "Регулирленетін тарап бастаған немесе оған қарсы қозғалған іс бойынша сот барлық құқықтық мәселелерді, оның ішінде конституциялық немесе заңдық норманың немесе агенттік қабылдаған ереженің түсіндірілуін қоса алғанда, агенттік бұрын қабылдаған кез келген шешімге сүйенбей дербес шешеді. Заң жобасында денсаулық сақтау саласындағы шағымдар және штаттың Корпорация комиссиясы құрған агенттіктердің іс-әрекеттері нақты айқындалған. Штат заңдарын немесе ережелерді түсіндіру кезінде штаттық сот немесе жалпы заңға сәйкес әкімшілік шараны қараған лауазымды тұлға әкімшілік органның осындай заңдарды немесе ережелерді түсіндіруіне сүйене алмайды және оның орнына мұндай заңдарды немесе ережелерді бастапқы түсіндіру (de novo) қағидасы бойынша түсіндіруі керек. Бұл түзету агенттіктердің өз ережелерін түсіндіруіне қатысты құрметті де тоқтатты, нәтижесінде штат аумағында Ауэр қағидасы қолданылмайтын болды.

Миссисипи

Миссисипи Жоғарғы Соты «King v. Миссисипи әскери департаменті» (2018) ісінде штаттық деңгейде Chevron қағидасын сот шешімімен жойды.

Солтүстік Каролина

Солтүстік Каролина Жоғарғы соты Chevron қағидасын қабылдаудан бас тартты, бірақ мемлекеттік органдарға Skidmore қағидасына сәйкес құрмет көрсетуге болады. Дегенмен, кейбір төменгі сатыдағы соттар агенттіктерге Chevron қағидасы бойынша құрмет көрсетуді жалғастырып жатыр.

Огайо штаты

Огайо Жоғарғы соты 2023 жылы TWISM Enterprises компаниясы мен Мемлекеттік тіркеу кеңесі ісінде штаттық деңгейде Шеврон қағидасын сот шешімімен күштен шығарды.

Висконсин штаты

Висконсин Жоғарғы Соты «Tetra Tech, Inc. v. Висконсин кіріс департаменті» (2016) ісінде штаттық деңгейде Chevron қағидасын сот шешімімен күштен шығарды. 2018 жылы губернатор Скотт Уокер соттардың мемлекеттік органдардың түсіндірулеріне бағынуына тыйым салатын заңға қол қойды, осылайша Висконсиндегі бағыну институтын заңмен бекітті.