Кіріспе

Испан әскери офицері

Хосе Паскуаль де Заяс Чакон (1772–1827) – испандық әскери қолбасшы және Кадис Кортесінің депутаты, Гавана қаласын өкілдік еткен. Пиреней соғысында Испан армиясының маңызды тұлғасы ретінде, ол өте ұшқыр және батыл болғанымен, әсіресе Альбуэра шайқасындағы бастамасымен әйгілі.

Әскери мансап

Кубада туған ол 1783 жылы кадет ретінде Астурия полкіне қосылу үшін Испанияға жіберілді. Ол алғаш рет Оранда екінші лейтенант ретінде әрекетке қатысып, сол жерде жарақат алды. Кейін 1790 жылы Оран жер сілкінісінен кейін оны қираған үйінділерден құтқаруға тура келді. Ол 1809 жылғы Талавера шайқасында майданда болды, содан кейін фельдмаршал дәрежесіне көтерілді. Қыркүйек айына қарай, оның жаяу әскер дивизиясы 530 офицер мен 7376 сарбаздан тұратын тиімді күшке дейін жетті. 1811 жылдың сәуірінде Зайас алты мың адамымен Эстремадурадағы Балестеросқа қосылуға жіберілді. Алайда, Могуерге қонғаннан кейін, Зайас генерал Марансиннің қол астындағы жеті батальон мен екі атты полкпен кездескенде, оларды тоқтату үшін маршал Сульт жібергендіктен, кері шегінуге мәжбүр болды. Ол 1812 жылы желтоқсанда Мислата қорғанысында болды, бірақ 1812 жылдың қаңтарында Валенсия қоршауы аяқталғанда, Блейк маршал Сушетке бас бергенде, Зайас пен Блейк тұтқынға алынып, Винсенске қамалды. Зайас 1813 жылдың желтоқсанында Сан-Карлос герцогымен бірге Фердинанд VII-нің Кортеске оралуын келіссөздер арқылы реттеу үшін босатылды. Бірақ, ақырында Зайас патшаның Испанияға қайтуында ғана оған ілесіп жүрді. Ол 1814 жылдың наурыз айында генерал-лейтенант болып тағайындалды.

Триенио Либералдық

1820 жылдың шілдесінде ол Гавана Кортесінің депутаты болып тағайындалды және сол айдың соңында Эстремадураның генерал-капитаны болды. 1822 жылдың 7 шілдесінде Зайас абсолюттік күштер жасаған сәтсіз төңкеріс кезінде Мадридтің Корольдік сарайын қорғауға қатысты, ал 1823 жылы Мадридтегі либералдық үкімет әскерлерінің басында Ангулем герцогының роялистік әскерлеріне қаланы беруден бас тартты, герцог өзінің «Сент-Луидің жүз мың ұлы» деп аталатын армиясымен мамырдың соңында келгенше олармен күресті. Қашуға мәжбүр болған Зайас Малагаға синып кетті. 1823 жылдың 30 мамырында Зайас барлық лауазымы мен құрметтерінен айырылды, ал 1826 жылдың қарашасында ол «ласы емес либерал және масон» деп жарияланды. Зайас 1827 жылы Чикланада қайтыс болды. 1840 жылдың 2 тамыздағы патша жарлығымен оның бұрынғы барлық лауазымы мен құрметтері қайта жаңартылды.