Кіріспе
1994 жылы Жанет Эвановичтің қылмыс романы "Бір ақша үшін" – Жанет Эвановичтің жүлделі каскадёр Стефани Пламды алғаш рет таныстыратын романы. Ол 1994 жылы АҚШ-та, ал 1995 жылы Ұлыбританияда жарық көрді. "Екі қамыр үшін" және "Үшіншісі қауіпті" сияқты одан кейінгі туындыларындай, "Бір ақша үшін" де ұзақ уақыт бойы бестселлер болып табылады, USA Today тізіміндегі 150 ең көп сатылған романның ішінде 75 апта бойы тізімде тұрып, 13-орынға дейін көтерілді. Осы романнан бұрын Эванович 11 махаббат романын жазған. Содан кейін ол "сексуалдық мүмкіндіктерді толықтырып, құпия жанрға көшуді шешті". "Бір ақша үшін" – оның алғашқы құпия романын жазу алдында Эванович екі жыл бойы құқық қорғау саласын зерттеді, кепілдікпен ұсталғандарды ұстау агенттері мен Трентон полициясын бақылап, олардың іс-қимылдарын және жабдықтарын зерделеді. Ол сондай-ақ қару қолдануды үйренді. "Бір ақша үшін" New York Times журналының "Танымал кітап", Publishers Weekly журналының "1994 жылдың үздік кітабы" және USA Today журналының "Ең жақсы таңдау" деп танылды. Осы кітабы үшін Эванович 1995 жылы Dilys сыйлығын жеңіп алды, алғашқы құпия романы үшін осы сыйлықты алған үш автордың бірі (басқалары – Джулия Спенсер Флеминг және Луиза Пенни). Бұл роман кейінгі туындыларда жиі кездесетін кейіпкерлерді таныстырды. 2020 жылға қарай Стефани Плам сериясы бойынша 27 роман, төрт повесть және бір қысқа әңгіме жарық көрді.
One for the Money is the first novel by Janet Evanovich featuring the bounty hunter Stephanie Plum. It was published in 1994 in the United States and in 1995 in Great Britain. Like its successors, Two for the Dough and Three to Get Deadly, One for the Money is a long time best seller, appearing for 75 consecutive weeks on the USA Today list of 150 best selling novels, peaking at number 13. Before this novel, Evanovich wrote 11 category romance novels. She then "ran out of sexual positions and decided to move into the mystery genre." Before writing One for the Money, her first mystery novel, Evanovich spent two years investigating the world of law enforcement, shadowing both bail enforcement agents and the Trenton police, observing their actions and the equipment they carried. She also learned how to shoot a gun. One for the Money was named a New York Times Notable Book, a Publishers Weekly "Best Book of 1994," and a USA Today "Best Bet." For this book, Evanovich also won the 1995 Dilys Award, one of only three authors to do so for their first mystery (the others being Julia Spencer Fleming and Louise Penny). This novel introduced characters that would frequent the subsequent novels. As of 2020, there have been 27 published novels, four novellas, and one short story in the Stephanie Plum series.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Неварк дүкенінде ішкі киім сатып алушы болып жұмыс істеген Стефани Плам өзінің туысы Виннимен бірге кепілдікке кепілдік беруші болып жұмыс істеуге өтініш береді. Виннидің көмекшісі Конни оған жұмыс қабылданғанын айтады, бірақ ол сотқа келмеген клиенттерді ұстап, сыйлық аулаушы ретінде жұмыс істеуге кеңес береді. Стефани Джо Мореллидің Трентонның әдептілік полиция қызметкері және оның бір кездері жыныстық қатынаста болған танысы, FTA болып табылатынын және бірінші кезектегі кісі өлтіру үшін айып тағылатынын білгенде қуанады. Винни бастапқыда оған жұмыс беруден бас тартады, бірақ Мореллидің сыйлығы 10 000 доллар, бұл Стефаниге өте қажет, сондықтан ол Винниді оны жұмысқа алу үшін шантаж жасайды, оның "күнәлі жынысқа тәуелділігін" оның ешнәрседен бейхабар әйеліне ашумен қорқытады. Мореллидің пәтерін аңдып, Стефани оның ағайындысы Мучка Мореллидің жасырындығына барады және оны тез табады, бірақ ол онымен бірге келуі туралы талабын күлді, ол (дөрекі) өзінің қашқысы келмейтін қашқынды ұстауға арналған жабдықтары мен дайындығы жоқ екенін атап өтті. Кони оны Виннидің жүлде аңшысы Рикардо Маносомен байланыстырады. "Рейнджер" оған шаңқыр аулау бойынша курстар береді. Ол сондай-ақ Стефаниге алғашқы қаруын, компактты Smith & Wesson револьверін сатып алады және Мореллидің қылмысы туралы айтады: қарусыз адамды, Зигги Кулесканы, жезөкше Кармен Санчестің пәтерінде атып өлтіреді. Морелли Зигги қарулы болған және Морелли өзін-өзі қорғау үшін атқан дейді, бірақ қылмыс орнында қару табылған жоқ. Стефанидің досы, полиция офицері Эдди Газарра, оған Морелли Трентонның айналасында жүріп, оның атын тазартатын куәгерлерді табуға тырысатынын айтады, сондықтан оны табу үшін ең жақсысы - сол ізді жалғастыру. Стефанидің алғашқы аялдамасы Старк көшесіндегі (Трентонның ең қатал маңындағы) бокс залында чемпион боксшы Бенито Рамирес пен оның менеджері Джимми Альфамен сұхбатқа түседі. Рамиреспен сұхбаттасуы оның өзіне шабуыл жасауымен тез сұмдыққа айналады, бірақ оны пайда болғаннан кейін тез жоғалып кеткен Морелли құтқарады. Рейнджермен бірге Мореллидің пәтерін барлап, Стефани Мореллидің Grand Cherokee Jeep-ін "коммандирлеуге" шешім қабылдайды, оны ұрлауға тырысқанда оны тұтқындауға үміттенетін болады. Оның орнына, ол оны душқа кіргізіп, оны қолғаппен, жалаңаш күйінде перде таяғына тастап, оны Рейнджерді көмекке шақыруға мәжбүр етеді. Ол Мореллидің қылмысына куә болған ықтимал куәгерлердің ізін жалғастыруда, бірақ кейінірек екі куәгер өлі табылғанда, және Лула, Старк көшесінде жұмыс істейтін жезөкше, ол сөйлескен, пәтерінің терезесінен асылып, зорланып, өлімге жақындаған кезде шайқалған. Стефани ауруханадан үйге оралғанда, Морелли бар және оған келісім ұсынады: оның қозғалысы тым шектеулі болды, сондықтан егер ол оған тергеуге көмектесіп, атын тазартса, ол оған оны қамауға алып, сыйлықты алуға мүмкіндік береді. Ол өзінің пәтерінде жасырынған кезде, Виннидің тұрақты сыйлық аулаушысы Морти Бейерс келіп, оның ісі туралы құжаттарын қайтаруды сұрайды, өйткені ол апендициттен айыққан. Ол сондай-ақ Мореллидің SUV кілттерін Стефанидің әмияннан ұрлап алады, Мореллиді өзіне осылай тартуға тырысады. Оның орнына, Морти бомбалы көлік SUV-ды жойғанда қаза табады, бұл Стефанидің тергеуін кімнің болса да ашуланғанын немесе жүйкеленуін дәлелдейді. Зигги Кулеска жиі келетін ет дүкенінде Стефани касса артындағы "жаппай мұрын" жігітті Зиггидің өлімі орнында Морелли сипаттаған куәгер деп танып, таңғалады. Олар оны сүйретілген қайыққа дейін іздейді, ал Морелли қайықты жергілікті ямайкалық топтың заңсыз есірткі айналымына байланыстыратын героиннің іздерін табады. Олар содан кейін жолды мұздатқыш жүк көлігіне қарай жалғады, онда олар Кармен мен куәгердің денелері бар мұнай барабандарын табады. Морелли үмітсіз, бұл оның атын тазартудың мүмкіндіктерін іс жүзінде жойғанын біледі. Стефани полиция шақыруды жақтады, бірақ Морелли бас тартады, ол оның бас жүлде иесі ретінде қабілетсіздігі туралы ескертуді жіберіп, оны тоңазытқыш машинаға кіргізіп, оны полиция бөлімшесіне апаруға мәжбүр етеді. Үйге оралғанда, Стефаниді ол көмектеспейтін көрермен деп санаған Джимми Альфа қарумен ұстайды. Ол оған Рамирес сияқты чемпион боксшыны басқару әрбір промоутердің арманы екенін, бірақ Рамирес садистік психопатқа айналып, Альфа оны бұдан былай бақылай алмайтынын айтады. Альфа Рамирезтен алған табысын басқа бизнесті, мысалы, ет дүкенін сатып алуға жұмсауға ты...
Фильмге бейімделу
Том Розенберг Lakeshore Entertainment үшін фильмге бейімдеу жасады, онда Кэтрин Хейгл Стефани Плам рөлін ойнады. Басқа актерлер қатарында Морелли рөлінде Джейсон О'Мара, Лула рөлінде Шерри Шепард, Рейнджер рөлінде Дэниел Сунджата, Винни Плам рөлінде Патрик Фишлер, Джимми Альфа рөлінде Джон Легуизамо және әже Мазур рөлінде Дебби Рейнольдс болды. Жанет кітаптарының фильмге қалай үйлесетіні туралы былай деді: "Мен көңіл көтерушімін. Жазғанда, мен үшін ол фильм сияқты. Мен тіпті сахнаға шығып, импровизация жасап, диалогтарды жасай бастадым". Фильм 2012 жылдың 27 қаңтарында шықты, сыншылардың бәрі дерлік жағымсыз пікір білдірді және кассада сәтсіз болды.
Даму
Жанет Эванович романдық романдар сериясын жазғаннан кейін Стефани Плам сериясын бастады. Ол Стефаниді "әжуалы, тілді шешен" деп сипаттап, оны "Трентонның Индиана Джонсы" деп атады. Оған мистика жанры әзіл, романтика және шымырлықты туындыларына енгізуге мүмкіндік берді.
Марапаттар мен ұсыныстар
One for the Money 1995 жылы Independent Mystery Booksellers Association табыс еткен Дилис сыйлығын жеңіп алды.