Кіріспе

Тиопурин метилтрансферазасы немесе тиопурин S-метилтрансферазасы (TPMT) – адамдарда TPMT генімен кодталатын фермент. Осы локустың псевдогені 18q хромосомасында орналасқан.

Функция

Тиопурин метилтрансферазасы тиопурин қосылыстарын метилдеуге қатысады. Метил беруші – S-аденозил-L-метионин, ол S-аденозил-L-гомоцистеинге айналады. Бұл фермент тиопурин препараттарын S-аденозил-L-метиониннің S-метил доноры ретінде пайдаланып, ал S-аденозил-L-гомоцистеинді қосалқы өнім ретінде метаболизмдейді.

Клиникалық маңызы

Тиопурин препараттары, мысалы 6-меркаптопурин, химиотерапиялық заттар және иммуносупрессивтік дәрілер ретінде қолданылады. Бұл ферменттің активтілігіне әсер ететін генетикалық полиморфизмдер мұндай препараттарға сезімталдық пен токсикалық деңгейінің өзгеруімен байланысты. Шамамен 300 адамның біреуінде фермент жетіспейді. Аллопуринол тиопурин S-метилтрансферазасын тежейді, бұл 6-МП-нің тиімділігін арттыруы мүмкін.

Диагностикалық қолдану

ТПМТ белсенділігін өлшеу азатиоприн, 6-меркаптопурин және 6-тиогуанин сияқты тиопуринді препараттармен емдеуді бастамас бұрын ұсынылады. Төмен белсенділігі бар (10% жиілік) немесе белсенділігі жоқ (0,3% жиілік) пациенттерде метаболизмделмеген препараттың жинақталуына байланысты, препараттан туындаған сүйек миының уыттану қаупі артады. Reuther және авторлар тиопуринмен емдеудің шамамен 5% -ы уыттану салдарынан сәтсіз аяқталады екенін анықтады. Бұл препаратқа төзбейтін топты ТПМТ белсенділігін жүйелі түрде өлшеу арқылы болжауға болады. ТПМТ мутацияларында айтарлықтай әртүрлілік бар, ал 6-МП-ге жауаптың өзгеруіне себеп болатын мутация түрлерінің этникалық айырмашылықтары бар. ТПМТ-ның генетикалық варианттары балаларда цисплатинмен шақырылған есіту қабілетінің жоғалуымен де байланысты. Қазіргі уақытта ТПМТ, цисплатинге байланысты жағымсыз дәрілік реакциялардың фармакогеномдық биомаркері ретінде FDA-ға тіркелген.